Header Ads

  • Breaking News

    Cả nước Nga chờ xem ông Putin chọn phương án 'truyền ngôi' nào

    Sự kiện ông Vladimir Putin đầu năm 2020 sa thải nội các Dmitry Medvedev được cho là bước chuẩn bị cho vai trò của chính ông khi hết nhiệm kỳ tổng thống.

    Con số thanh thiếu niên Nga ngưỡng mộ ông Putin không phải là ít, nhưng 38% dân Nga cho rằng ông nên rời nhiệm sở sau 2024
    Tuy thế, các nhà bình luận quốc tế và Nga đều vẫn chưa kết luận được ông Putin sẽ chọn phương án nào, để tiếp tục cầm quyền, hay chỉ để giữ quyền không chính thức sau 2024.

    Cho đến nay, các phương án dành cho ông cũng không có nhiều, và báo chí nói về ba mô hình.

    Cụ thể, theo Leonid Bershidsky, nhà phân tích từ Moscow, ông Putin có thể chọn phương án 'kế nhiệm' kiểu Belarus, Kazakhstan hoặc theo mô hình Trung Quốc.

    Mô hình Trung Á

    Tại Kazakhstan, ông Nursultan Nazarbayev đã tự thôi chức tổng thống nước cộng hòa vào tháng 3/2019, khi ông đã 78 tuổi, sau ba thập niên cầm quyền.

    Tuy thế, ông đã không rời chính trường để trở thành một vị 'tổng thống hưu trí' (president emeritus), mà vẫn nắm chức tổng bí thư đảng cầm quyền.

    Ông cũng chọn ra người kế nhiệm thân tín Kassym-Jomart Tokayev vốn đã làm chủ tịch quốc hội.

    Chưa kể ông Nazarbayev còn để Nhà nước Kazakhstan phong ông làm Lãnh tụ Dân tộc Kazakh, một chức danh không có nhiệm kỳ.

    Khu vực Liên Xô cũ từng có ví dụ việc chuyển quyền 'trong nhà'.

    Năm 2017, Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev bổ nhiệm vợ, Mehriban Aliyeva, vào chức Phó Tổng thống, trong động thái nói là để chuẩn bị cho con họ kế tục sự nghiệp chính trị.

    Còn ở Đông Á có Singapore, nơi ông Lý Quang Diệu tiếp tục giữ chức Bộ trưởng Cố vấn (2004-2015) khi con ông, Lý Hiển Long đã lên làm thủ tướng.

    Mô hình Belarus

    Các báo Nga cũng gợi ý rằng ông Putin từng suy tính đến việc cầm quyền lâu dài qua mô hình Belarus.

    Không phải Putin muốn bắt chước ông Aleksandr Lukashenko, - nắm quyền từ 1994 - mà muốn Nga và Belarus hợp nhất, để ông làm tân tổng thống của quốc gia mới.

    Ý tưởng về liên minh hai nước (union state) của Nga với Belarus đã được nói đến công khai nhiều lần, nhưng lãnh đạo mỗi bên hiểu một kiểu.

    Hồi đầu 2019, Tổng thống Putin nhắc lại ý tưởng này rằng: "Trên thế giới không hề có các quốc gia hoàn toàn độc lập, là chỉ có các nhà nước liên thuộc (independent states),"

    Tổng thống Nga cũng nhắc lại giá trị của quốc gia thống nhất Nga - Belarus.

    Điều thú vị là ông Lukashenko hoàn toàn ủng hộ cho một thỏa thuận về 'union state' với Nga nhưng "phải do người Belarus đồng ý".

    Tass từng trích lời ông Lukashenko nói:

    "Nguyện vọng của người Belarus và người Nga về sự thống nhất là làm sao tạo ra nền tảng vững chắc để liên kết, hợp tác đa dạng, tạo lập ra một trang sử mới."

    Thế nhưng ông Lukashenko chưa bao giờ nêu ra một ngày tháng 'thống nhất' cụ thể.

    Điều này khiến dư luận đặt câu hỏi có phải chính ông muốn chờ để làm tổng thống quốc gia liên hiệp đó?

    Chưa kể, một mặt ông ca ngợi tương lai thống nhất hai nước cùng ngôn ngữ tiếng Nga, mặt khác, ông lại nhấn mạnh "chủ quyền của Belarus là thiêng liêng".

    Ngày Nga và Belarus hợp nhất có vẻ không biết bao giờ mới tới.

    Mô hình Belarus như thế không giải quyết được vấn đề hạn chót 2024 của ông Putin khi ông kết thúc hai nhiệm kỳ tổng thống liên tục.

    Ngoài ra, với quốc tế, việc Nga "nuốt trọn" Belarus, sẽ gây căng thẳng nghiêm trọng với Nato, Hoa Kỳ và EU, theo một đánh giá của Fabian Burkhardt.

    Phương án đó cũng đem lại những hệ quả sâu rộng cho kinh tế Nga, vốn đã gặp khó khăn sau khi sáp nhập Crimea bằng vũ lực năm 2014.

    Mô hình Trung Quốc

    Với việc sắp xếp lại một số chức vụ tại Nga gần đây của ông Putin, người ta tin rằng ông vẫn muốn giữa ảnh hưởng lâu dài sau khi rời chức vụ, giống một số lãnh đạo Trung Quốc.

    Ông Đặng Tiểu Bình sau khi "về hưu" vẫn giữ chức chủ tịch quân ủy trung ương của Đảng cộng sản (1981-89), để kiểm soát quân đội.

    Sau ông, truyền thống giữ chức chủ tịch quân ủy trung ương được duy trì hai năm thời Giang Trạch Dân sau khi ông Giang thôi chức Chủ tịch nước năm 2002.

    Tuy thế, đây là một mô hình đã cũ và bị Trung Quốc xóa bỏ thời Tập Cận Bình.

    Ông Tập nắm trọn cả hai chức vụ Tổng bí thư đảng cộng sản và Chủ tịch nước, không chia sẻ, không còn hạn chế nhiệm kỳ.

    Điều kiện ở Nga khác Trung Quốc

    Cho dù có "học hỏi" Trung Quốc thời Đặng Tiểu Bình thì mô hình của Nga không thể giống như vậy.

    TT Putin trong diễn văn quốc gia tháng 1 nói ông muốn để cho người nắm Hội đồng Nhà nước có quyền lực thực.

    Nhà báo Leonid Bershidsky trong bài 'Putin's Biggest Surprise: Seeking a Strong Successor' trên Moscow Times cho rằng ông Putin muốn tổng thống kế nhiệm có quyền lực lớn.

    Vì ông tin rằng Nga cần bàn tay mạnh mẽ để điều hành quốc gia.

    Vậy chức vụ nào sẽ có sức nặng hơn ở Nga sau 2024? Tổng thống hay chủ tịch Hội đồng Quốc gia? Đây hiện còn là ẩn số.

    Có vẻ như ông Putin rơi vào tình thế hệt như TT Boris Yeltsin trước đây.

    Ông Yeltsin đã mất gần ba năm cuối nhiệm kỳ tổng thống để tìm người kế vị, theo bình luận của Bershidsky.

    Với ông Putin (cầm quyền từ cuối 1999), quá trình này sẽ ổn định hơn thời Yeltsin nhưng cũng sẽ không không thiếu trò chơi chính trị, va chạm tính cách trong các ứng viên.

    Vấn đề lớn nhất cho Putin chính là tư duy của ông bị hạn chế bởi trải nghiệm Liên Xô tan rã và sự trù phú ban đầu của Đông Âu sau thay đổi, đầu thập niên 1990.

    Nay thì Nga đã có tất cả những thứ đó - kinh tế hàng hóa, đi lại tự do, nhưng lại mắc kẹt trong mô hình 'hậu cộng sản' với nhiều bất công xã hội.

    Bbáo Nga trích World Inequality Index nói 1% người Nga siêu giàu nắm 43% tài sản cả nước, còn 50% dân dưới thu nhập trung bình chỉ nắm đúng 3,5%.

    Các quốc gia Đông Âu đã trải qua giai đoạn đó để tiến lên mô hình khác, ở đẳng cấp khác, thu nhập cao hơn, còn Nga vẫn chững lại ở thời kỳ coi ổn định (trì trệ) là ưu tiên.

    Cầm quyền quá lâu, ông Putin hiểu rất rõ các vấn đề của Nga, nhưng thiếu một giải pháp vì chính hạn chế trong suy nghĩ của ông.

    Mặt khác, hồi tháng 7/2018, một điều tra dư luận cho thấy 38% dân Nga muốn ông rời chức tổng thống, rời hẳn không lưu luyến, sau 2024.

    Họ nói họ sẵn sàng biểu tình phản đối nếu ông kéo dài nhiệm kỳ.

    Bài toán 'đi mà như không đi' cho phép ông Putin bàn giao chức tổng thống cho người thân tín mà vẫn giữ quyền lực ở hậu trường, sẽ không dễ qua mắt ít ra là 1/3 dân Nga.

    Tựu trung lại, theo Fabian Burkhardt thì ở không gia hậu Xô Viết, chỉ có 1/3 việc chuyển giao quyền lực theo mô hình phi dân chủ là tương đối thành công.

    Nhìn rộng ra, các phương án chuyển giao quyền lực không qua bầu cử dân chủ đều mang rủi ro, như ví dụ ở Bắc Phi, Ai Cập cho thấy.

    Tính toán của lãnh đạo có giỏi cũng chỉ phần nào tác động đến tình hình, vì như văn hào Nga Leo Tolstoy từng nói "đời người là đối tượng của lịch sử", chứ không phải ngược lại.

    (BBC)

    Không có nhận xét nào

    Post Top Ad

    ad728

    Post Bottom Ad

    ad728