Thợ và Thầy

Hòa OC/Nam Hàn

2/10/2026

“…Hàn Quốc cũng đang thiếu thợ lành nghề, họ cấp visa lao động E-7 cho rất nhiều công dân của các quốc gia Châu Á.

Việt Nam đang có dân số vàng nhưng lãng phí trầm trọng, một phần vì xuất khẩu lao động phổ thông kiểu mì ăn liền, có tiền ngay, và 1 phần dân số vàng này chỉ biết mỗi con đường dẫn vào khuôn viên đại học, dù chất lượng bằng cấp và nhu cầu cho chuyên ngành đó không cao.

Vẫn là câu nói Việt Nam ‘thừa thầy thiếu thợ’. Một khi dân số vàng không còn nữa, chỉ còn dân số già, khi đó làm lao động phổ thông có hạp không ?”.

DISCLAIMER: Hình lấy từ bài báo chính thức trong phần bình luận.

Một cái câu rất quen thuộc ở Việt Nam, nhưng rồi nói cho có nói mà thôi. Mọi việc vẫn như cũ. Đó là câu “Việt Nam thừa thầy thiếu thợ”.

Vẫn như cũ vì đa số các bậc phụ huynh đều muốn con mình vào đại học, dù đó là cái đại học có chất lượng đào tạo và uy tín chẳng ra gì.

Vẫn như cũ vì đời sống sinh viên quá hấp dẫn với các em học sinh trung học, và hầu như là con đường duy nhất sau khi tốt nghiệp trung học, trừ những em thi rớt đại học hoặc gia đình quá khó khăn không lo được cho em học 4 năm ở đại học.

Vẫn như cũ dù nhiều em sinh viên tốt nghiệp đại học phải chạy xe ôm Grab, giấu bằng cử nhân đi làm công nhân và đi xuất khẩu lao động ở Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan.

Vẫn như cũ vì hệ thống đại học của Việt Nam quá kém cỏi so với Thái Lan, Mã Lai trên bảng xếp hạng đại học Châu Á, và tụt hậu cả trăm năm so với các đại học của Singapore hay Trung Quốc.

Trong khi đó, Việt Nam đang nổi lên là công xưởng hàng đầu Đông Nam Á, ngày càng nhiều doanh nghiệp sản xuất dời hãng xưởng từ Trung Quốc qua Việt Nam. Thế nhưng lao động của Việt Nam có năng suất rất thấp vì đa số là lao động phổ thông, tức không có chuyên môn nghề cao.

Hệ thống cao đẳng, trung cấp dạy nghề vẫn còn rất mỏng so với hệ thống đại học, và chưa được thầy cô trung học hay phụ huynh coi trọng. Họ chỉ muốn học sinh của mình luyện thi để thi vào đại học mà thôi.

Thử tưởng tượng xem một ngày, Trí Tuệ Nhân Tạo (AI) sẽ thay thế các môn khoa học xã hội trong suốt 4 năm đại học chỉ cần vài phút hỏi bằng từ khoá. Các luận văn Thạc Sĩ hay Tiến Sĩ do AI làm có chất lượng và có tính ứng dụng cao hơn các sinh viên và nghiên cứu sinh. Khi đó chuyện bỏ ra 4 năm, 6 năm hay 9 năm ở đại học để học các môn trong ngành khoa học xã hội bỗng trở nên vô nghĩa.

Nhưng có những thứ mà AI khó có thể thay đổi được. Đó là thợ sửa ống nước (plumber), thợ điện (electrician), thợ hồ (construction worker). Chính 1 trong những đại gia AI và công nghệ cao từng tiên đoán là những người thợ này sẽ là những người có thu nhập cao trong thời đại mới.

Nhiều nguồn tin của chính phủ Mỹ nói nước Mỹ cần tới 250 ngàn thợ lành nghề trong vòng 10 năm tới, và bang Texas mới khởi công xây dựng 1 khu liên hợp đóng tàu ở thành phố Brownsville sát vịnh Châu Mỹ (Vịnh Mê-hi-cô cũ). Công trình này cần tới 10 ngàn nhân công.

Ngành đóng tàu đang hồi sinh ở Mỹ, sau vài thập kỷ để ngỏ cho Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đan Mạch đứng đầu thế giới. Sắp tới Texas, các bang giáp biển và toàn nước Mỹ sẽ cần một lượng thợ lành nghề rất lớn.

Những nghề như thợ hàn, thợ sửa ống nước hay thợ điện sẽ kiếm việc dễ dàng. 

Hàn Quốc cũng đang thiếu thợ lành nghề, họ cấp visa lao động E-7 cho rất nhiều công dân của các quốc gia Châu Á.

Việt Nam đang có dân số vàng nhưng lãng phí trầm trọng, một phần vì xuất khẩu lao động phổ thông kiểu mì ăn liền, có tiền ngay, và 1 phần dân số vàng này chỉ biết mỗi con đường dẫn vào khuôn viên đại học, dù chất lượng bằng cấp và nhu cầu cho chuyên ngành đó không cao.

Vẫn là câu nói Việt Nam ‘thừa thầy thiếu thợ’. Một khi dân số vàng không còn nữa, chỉ còn dân số già, khi đó làm lao động phổ thông có hạp không ?

Hòa OC