Trung Quốc nắm quân bài chiến lược đất hiếm như thế nào?

Ho Quoc Tuan

13/10/2025

Đây là 1 cái hình cho bạn thấy Trung Quốc nắm quân bài chiến lược đất hiếm ở đâu. Nó không phải chỉ là nguồn cung đất hiếm (hình tay trái), điều mà người ta nói VN có thể giúp.

Nó là vấn đề PROCESSING. Khi mà Trung Quốc nắm hơn 80% chuỗi cung ứng và khả năng xử lý thô, thì Mỹ kẹt đạn (cột tay phải). 

Với những đầu tư của Mỹ hiện nay, theo ước tính của một số analyst, chỉ có thể nâng capacity thêm 20-25% vào 2028. Nghĩa là từ nay tới 3 năm nữa, Mỹ chỉ có thể tăng capacity từ 12% lên 15% hoặc hơn tí, trong khi phần lớn nhu cầu lại đến từ Mỹ và công ty Mỹ ở nước ngoài. 

Trong khi đó, một số dự án xử lý đất hiếm ở Mỹ đã kẹt từ 2023 đến nay chưa triển khai được ra output vì nhiều nguyên nhân, trong đó có vấn đề môi trường, độc hại và xử lý chất thải. 

Các dự án bị chậm trễ là do đâu? 

Mặc dù Mỹ đang tích cực đầu tư để giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, nhiều dự án phát triển chuỗi cung ứng đất hiếm đầy đủ (từ khai thác, tách chiết đến tinh chế) vẫn đang gặp khó khăn hoặc chậm trễ trong việc đạt được sản lượng thương mại (output).

Ví dụ, ngay cả mỏ đất hiếm duy nhất đang hoạt động ở Mỹ là Mountain Pass, trong một thời gian dài, vẫn phải xuất khẩu bột cô đặc đất hiếm sang Trung Quốc để tiếp tục tinh chế vì Mỹ thiếu năng lực xử lý trong nước, đặc biệt là tách chiết các nguyên tố đất hiếm nặng.

Các báo cáo gần đây cũng chỉ ra rằng việc xây dựng các cơ sở chế biến và tinh chế ở Mỹ là một "nỗ lực dài hạn và khó khăn", và việc chuyển từ sản xuất mẫu trong phòng thí nghiệm sang quy mô thương mại đầy đủ vẫn còn nhiều việc phải làm.

Việc này cũng chỉ ra một vấn đề hiểu lầm là nhiều bạn tưởng rằng đất hiếm chỉ có khai thác thô nên tin rằng VN có lợi thế trong việc thay thế China và cho rằng "Mỹ cần VN". 

Nhưng sự thật thì VN sẽ chỉ giải quyết được khâu dự trữ chiến lược hàng thô cho Mỹ. Nó cũng cần, nhưng tinh chế không được thì đem hàng về cất kho dự trữ không dẫn đến VN có leverage chiến lược thật sự để đàm phán.

Mỹ bị kẹt nhất vẫn là vấn đề tinh chế, xử lý. 

Và ứng viên thay thế xử lý/tinh chế đất hiếm ngay và luôn được ngoài TQ là nằm ở Châu Âu, nơi Mỹ ... đang gây chiến thương mại luôn

https://www.facebook.com/share/1EwkmY2yvD/