Đời sống của người Việt tại Mỹ trong năm đầu nhiệm kỳ Trump 2.0

Thanh Hà/RFI

20/01/2026

Trái với các dự báo, kinh tế Mỹ không sụp đổ, chỉ số chứng khoán tiếp tục tăng thêm. Riêng có chính sách mạnh tay trục xuất người nhập cư của chính quyền Trump trong năm đầu nhiệm kỳ 2 ảnh hưởng nhiều đến đời sống kinh tế của cộng đồng người Việt tại California. Từ đầu 2026, phí tổn về y tế sẽ là một gánh nặng mới đối với thành phần có thu nhập thấp. RFI tiếng Việt phỏng vấn nhà bình luận Nguyễn Kim Bình đài Little Saigon TV.

Tổng thống Mỹ, Donald Trump. Ảnh ngày 20/01/2026. AP - Jose Luis Magana

1 tỷ đô la cho mỗi « vé vào cửa »

365 ngày để thay đổi cục diện của thế giới và của chính nước Mỹ. Về đối ngoại, tổng thống Hoa Kỳ thứ 47 đang theo đuổi tham vọng chiếm đoạt Groenland từ tay Đan Mạch, kể cả bằng sức mạnh quân sự. Sáng kiến mới nhất của chủ nhân Nhà Trắng là thành lập Hội đồng Hòa bình, mà theo các tiết lộ ban đầu, đây sẽ là một cơ chế để thay thế Liên Hiệp Quốc với một khác biệt quan trọng là các bên tham gia phải chi ra một tỷ đô la để được công nhận là thành viên thường trực. Gần như hàng tháng, Washington sử dụng lại đòn thuế quan để dọa nạt các đối thủ cũng như đối tác hay đồng minh của Hoa Kỳ.

Đời sống chính trị văn hóa, xã hội của khoảng 350 triệu người dân Mỹ cũng đã có nhiều thay đổi : Hơn 300.000 nhân viên làm việc cho chính phủ Liên Bang đã không còn tại chức. Một số cơ quan Nhà nước đã bị giải thể hoặc đã được tổ chức lại. Bộ Quốc Phòng Mỹ đã đổi tên thành bộ Chiến Tranh, một số trung tâm văn hóa ở thủ đô Washington đã được gắn thêm tên của tổng thống Hoa Kỳ đương nhiệm.

Tháng 11/2024 ứng viên tổng thống Donald Trump đắc cử với lời hứa tiến hành « một đợt trục xuất quy mô nhất trong lịch sử Hoa Kỳ ». Chính phủ huy động đặc vụ di trú ICE đến tận trường học, nhà thờ, nhà máy đến các nông trại để săn lùng người nhập cư không có giấy tờ hợp lệ … Chính sách di trú trong một năm qua của chính quyền Trump ảnh hưởng nhiều đến đời sống, đến các sinh hoạt kinh tế của người dân Việt Nam tại bang California, cho dù là trái với các dự báo, kinh tế Hoa Kỳ hoàn toàn không sụp đổ vì các đòn « thuế hải quan », kể cả ở mức nặng nhất và với các đối tác thương mại quan trọng nhất của Mỹ. Chỉ số chứng khoán vẫn rất ổn định kể từ khi ông Trump nhậm chức cách nay đúng một năm.

Trả lời RFI Tiếng Việt, nhà bình luận Nguyễn Kim Bình, của đài truyền hình Little Saigon TV nhấn mạnh đến hai tốc độ của cùng một nền kinh tế Hoa Kỳ. Là một tiếng nói quen thuộc của chương trình « Tin Nổi Bật » Little Saigon TV, ông Bình đặc biệt nhấn mạnh đến những thay đổi trong trong cộng đồng người Việt ở Mỹ trong năm qua, với một khác biệt lớn giữa thành phần khá giả với những người có thu nhập thấp. Giới tiểu thương trông cậy vào nguồn lực lao động nhập cư gặp nhiều khó khăn.

RFI : Xin kính chào ông Nguyễn Kim Bình, cảm ơn ông nhận tham gia chương trình Việt ngữ của Đài phát thanh Quốc tế Pháp. Thưa câu hỏi đầu tiên, trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ Trump 2, đời sống của người Việt tại Hoa Kỳ có những thay đổi nào ?

Nguyễn Kim Bình : Phải nói 2025 là một năm lạ kỳ. Có vẻ như là có hai nền kinh tế song song với nhau. Đối với thành phần khá giả, cụ thể là ví dụ như gia đình có hai người đi làm và có thu nhập trung bình một năm là khoảng trên 100.000 - những chuyên gia..., thì cuộc sống thoải mái. Các công ty kỹ thuật cao vẫn phát triển, không sa thải người hàng loạt giống như là những cái cuộc suy thoái kinh tế lớn trước đây. Giới có thu nhập cao và đã có một cái nền tảng vững - nhất là đã mua nhà,thì cảm thấy mỗi lúc họ mỗi giàu lên vì giá nhà tăng lên trong năm vừa rồi. Tương tự như vậy là những người đã đầu tư tiết kiệm trong thị trường cổ phiếu chẳng hạn thì thấy tài sản đó đã tăng lên : cuộc sống sung túc hơn.

Trái lại, những người mà không có tài sản- đây là những người chưa mua được nhà, những người trẻ mới đi làm hoặc là những người mới sang Mỹ gia đình thu nhập thấp thì đời sống chật vật hơn. Đối với thành phần này thì họ không có tài sản và đời sống khó khăn hơn. Ngoài ra, giá nhà vẫn tăng lên, giá bảo hiểm, nhà, bảo hiểm, sức khỏe, nói chung là các loại bảo hiểm đều tăng.

Có lẽ một cái tin vui nhất thôi là vào cuối năm 2025 giá xăng bắt đầu giảm : giảm khoảng chừng gần 20%o ở vùng California. Ngoài ra thì những nhu cầu hàng ngày (thực phẩm, thức ăn, tiền bảo hiểm y tế...)  và vật giá nói chung không có tăng mạnh như thời Covid nhưng cũng không giảm chút nào. 

RFI : Báo chí nước ngoài thường chú ý đến chỉ số lạm phát, vậy cụ thể, giá một bát phở chẳng hạn ở khu Little Saigon trong 12 tháng qua có đắt hơn so với trước hay không ?

Nguyễn Kim Bình : Dạ câu hỏi rất cụ thể : Và món mà mỗi người đều để ý không chỉ là một tô phở mà gần như là mì, hủ tiếu hay là một đĩa cơm tấm... trung bình vẫn là khoảng 15 đô la . Ngay cả những món mà bình dân hơn như là bánh mì hay là bánh bao, cà phê ... thì giá cả có tăng chút đỉnh chứ không thể giảm được chút nào.

RFI : Trên thị trường lao động, hiện tại có dễ tìm việc làm ở Mỹ hay không ?

Nguyễn Kim Bình : Tỷ lệ thất nghiệp mới nhất hiện giờ là 4,4% (tháng 12/2025). Tức là tương đối cao so với lại thời điểm thuận lợi nhất, tức là khi tỷ lệ thất nghiệp chỉ chừng 3,5%. Một cách cụ thể số người mất việc  thì chưa có nhiều, nhưng mà những người mà đã lỡ mất việc thì khó tìm việc hơn so với 3 năm trước.

Có lẽ hai cái ngành mà nó có ảnh hưởng nhiều nhất đó là ngành xây cất và cái ngành dịch vụ mà người Việt Nam mình vẫn khống chế lâu nay, đó là các tiệm làm móng tay. Trong ngành xây cất vì lượng lao động chính trong ngành xây cất  là những người Mễ và có lẽ đa số là những người Mễ mà không có giấy tờ. Cho nên bây giờ lượng đó hiếm lắm và nhờ vậy mà lại tạo ra cơ hội cho những người Việt Nam. Ngược lại những ông chủ Việt tuyển dụng lao động là người Mễ thì gặp khó khăn và mất đi một nguồn nhân công quan trọng. Bây giờ mà muốn thuê một người Mễ đi cắt cỏ thì giá lương tăng lên gấp rưỡi.

RFI : Còn về bảo hiểm y tế ? 

Nguyễn Kim Bình : Người Việt Nam ở đây ngoài những người khá giả tự lo bảo hiểm y tế thì có hai trường hợp. Những người mà thu nhập thấp lâu nay họ đã được chăm sóc  miễn phí cquachương trình Medicaid. Những người này cho đến bây giờ vẫn chưa có bị ảnh hưởng trực tiếp. Qua năm mới 2026 có những cái điều kiện đi kèm để được trợ cấp y tế. Thí dụ như những người nào mà không có con nhỏ thì sẽ phải đi làm chứ không có ngồi nhà mà hưởng được cái bảo hiểm y tế miễn phí đó được.

Thành phần thứ nhì sẽ bị ảnh hưởng nhiều hơn là những người mà thu nhập vừa phải thôi, chưa phải là khá giả nhưng mà cũng không còn nghèo. Thành ra họ không được bảo hiểm miễn phí đó mà sẽ phải mua bảo hiểm qua chương trình của chính phủ trợ giá mà người ta vẫn gọi là ObamaCare . Số này họ sẽ bị ảnh hưởng nhiều là vì theo cái quy định mới mà hiện giờ vẫn còn đang tranh cãi ở Quốc Hội. Nếu không đạt được một giải pháp vào cuối tháng này thì khoản trợ giá cho những trường hợp đó nó không còn nữa, Điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến trường hợp những gia đình bốn người mà có thu nhập khoảng chừng 50 hay là 60 ngàn. Ở California này thì mức thu nhập năm 60 ngàn đô la một năm nó cũng vừa đủ sống thôi. Số này sẽ phải mua bảo hiểm sức khỏe cho gia đình và có lẽ sẽ phải trả thêm cả ngàn đô la một tháng.

RFI : Các biện pháp bố ráp người nhập cư trái phép cứng rắn trong năm vừa qua, đã có những tác động cụ thể nào đến đời sống kinh tế của người Việt ở California, khi biết rằng không ít các nhà hàng, các siêu thị của người Việt, của người Châu Á sử dụng lao động nước ngoài…

Nguyễn Kim Bình : Đối với những người Việt đã định cư ở Mỹ ở lâu rồi thì thật sự là có vẻ dửng dưng với chuyện này. Có thể thấy là hầu hết những người mà đã từng ủng hộ ông Trump trong cuộc bầu cử 2024 thì họ không có gì phải lo. Rất ít người phản đối chính sách di trú. Đối với những người mà chưa vào quốc tịch, thì có lo chứ không phải không.

Những có những người  đang có thẻ xanh, họ không dám đi về Việt Nam vì họ sợ khó quay trở lại. Lỡ mà có gì trục trặc ở phi trường thì không biết hậu quả như thế nào. Tuy là họ không có một cái tiền án nào hết ở Mỹ.

Trong trường hợp thứ hai là những người Việt Nam đã định cư ở Mỹ nhiều năm rồi - phần lớn họ là những người đến Mỹ trong lúc trẻ và họ lỡ phạm một cái tiền án. Họ đã thi hành án nhưng đó là một tì vết, khó vào quốc tịch trong nhiều năm. Những trường hợp này bị ảnh hưởng nhiều. (...)

Rất nhiều người Việt Nam lúc ban đầu cứ nghĩ ra cái những các đợt càn quét nhắm vào người nhập cư chỉ ảnh hưởng đến người di dân lậu thôi. Đặc biệt là những người gốc Hispanic tại vì họ là cái số đối tượng lớn nhất. Thành ra người Việt Nam mà lúc đầu có vẻ dửng dưng. Có rất nhiều người cũng có vẻ dửng dưng nghĩ là đây là cái cách mà Mỹ sẽ giải quyết chuyện nội bộ của Mỹ thôi và không ảnh hưởng gì đến Việt Nam mình. Nhưng sau một năm thì mới khám phá là cái cuộc sống và nền kinh tế giữa hai cái cộng đồng gắn kết chặt chẽ vào nhau. Chỉ riêng ở vùng Orange County cộng đồng người Trung Mỹ chiếm khoảng 30% dân số.

Gần như là trong tất cả các nhà hàng ở Little Saigon  Snếu mình đi vào trong bếp á mình sẽ thấy những người Mễ làm việc ở trong. Và nhờ vậy mà thức ăn đây vẫn rẻ hơn ở những nơi khác trên nước Mỹ. Cho nên người Việt Nam mình lâu nay mình vẫn hưởng được cái lợi đó. Gần như tất cả mọi căn nhà ở vùng này từ cái sân trước cửa cho đến cái vườn sau đều có một bàn tay của người công nhân người Mễ. Có khi họ dựng lên từ đầu luôn.

Trong ngành xây dựng ở đây, chủ là Việt Nam nhưng mà người Mễ là công nhân xây dựng. Không còn nguồn lao động này nữa người ta mới thấy ảnh hưởng đến kinh tế của người Việt Nam. Đó là mặt cung. Còn ở mặt cầu, vắng người Mễ rồi mới hiểu. Ví dụ như những tiệm làm móng tay, có những tiệm thì họ phục vụ cho khách sang ở những cái vùng thành phố sang. Có rất nhiều tiệm họ phục vụ cho khách bình dân ở những khu vực mà có đông cư dân người Mễ. Và một năm vừa rồi lúc mà người Mễ họ bắt đầu họ bị trục xuất.

Ngay cả những người nào không bị trục xuất ,  họ cũng không dám ra đường. Và họ có ra đường thì họ cũng để dành tiền cho những khoản chi tiêu thiết yếu. Cho nên các cửa hàng của người Việt bị mất đi một cái lượng khách lớn. 

RFI : Xin chân thành cảm ơn nhà bình luận Nguyễn Kim Bình, đài Little Saigon TV.

Thanh Hà