BBC News
02/05/2026
“...Sự thay đổi về các quy định này đã khiến giới doanh nghiệp, vốn luôn bất an với rủi ro chính sách trong nhiều năm qua, thêm khó khăn.
Cho dù chủ trương của Đảng mà ông Tô Lâm đưa ra, hay các khẩu hiệu mà lãnh đạo Chính phủ thường nhắc đến về cải cách thể chế nhằm phát triển kinh tế tư nhân, nhưng chất lượng thể chế, cũng như cách thức thực thi, thể hiện qua Nghị định 46 đang cho thấy có nhiều trục trặc.
Điều này được ông Nguyễn Minh Đức của VCCI đánh giá trên Facebook cá nhân của mình vào hôm 4/2 rằng "đó không phải là hoàn thiện thể chế, đó là sự tha hóa thể chế".
Nguồn hình ảnh,Getty Images
Chụp lại hình ảnh,Tết là mùa cao điểm kinh doanh của giới doanh nghiệp Việt Nam
Khi nhận được thông báo lô hàng trái cây bị tắc được phép thông quan, chủ doanh nghiệp Sói Biển Trung Thực, ông Trần Quân, đến Nội Bài với "cảm xúc mừng rỡ nhưng cũng rất nhiều trăn trở".
Cái giá phải trả cho lô hàng được ông tính toán: chi phí lưu kho vài ngày: 40 triệu đồng, và phải bán hạ giá để thu hồi vốn nhanh nên chịu lỗ thêm 20 triệu đồng.
Bay mất 60 triệu đồng đối với một doanh nghiệp nhỏ là không quá lớn, nhưng thiệt hại doanh số từ ảnh hưởng của Nghị định 46 chỉ trong khoảng một tuần qua "ước tính hàng chục tỷ đồng".
"Từ nay đến hết Tết, Sói Biển không dám nhập hàng tươi sống, trái cây để bán Tết vì rủi ro nhập về nhưng không được thông quan. Tiếp tục mất thêm hàng chục tỷ đồng doanh thu," ông Quân viết trên Facebook cá nhân vào ngày 4/2.
Thực phẩm và trái cây là hai mặt hàng được bán chủ lực vào mùa Tết, cao điểm kinh doanh của các doanh nghiệp. Nhưng Nghị định 46 của Chính phủ về hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm đã tạo ra một cú sốc cho giới kinh doanh mặt hàng này trong một tuần đảo lộn vừa qua.
Hàng ngàn xe container đã kẹt lại tại các cửa khẩu biên giới, hàng trăm ngàn tấn hàng hóa thực phẩm, từ tươi sống đến đông lạnh, đã không thể được thông quan. Doanh nghiệp như ngồi trên đống lửa khi chứng kiến hàng hóa hư hỏng, và thêm nhiều chi phí lưu kho ngay giữa mùa bán Tết.
Hàng loạt hiệp hội doanh nghiệp đã phải gửi công văn hỏa tốc, khẩn thiết yêu cầu Chính phủ tháo gỡ.
Bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao, cho biết trong chiều 4/2 bà đã ký tên trong thư kiến nghị cùng với 11 hiệp hội khác gửi lãnh đạo về các khó khăn và bất cập khi thực hiện Nghị định 46.
Trong thư, 12 hiệp hội này phản ánh rằng các doanh nghiệp thực phẩm "đã chịu một cú sốc lớn" khi hàng hóa bị kẹt tại các cảng và cửa khẩu, không thể thông quan, ngay thời điểm Tết.
Các hiệp hội kiến nghị cần lùi thời điểm thực hiện 6 tháng, đồng thời đánh giá và sửa đổi nghị định này theo hướng hợp lý hơn.
Thống kê của một số hiệp hội cho thấy vẫn còn hàng trăm ngàn tấn hàng hóa kẹt tại các cửa khẩu và nguy cơ này vẫn còn kéo dài.
Nguồn hình ảnh,VGP
Chụp lại hình ảnh,Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu ban hành ngay nghị quyết trong ngày 4/2 nhằm tháo gỡ bất cập của Nghị định 46, nhưng đến sáng 5/2 vẫn chưa có nghị quyết chính thức được ban hành
Thủ tướng Phạm Minh Chính, vào đêm 3/2, đã phải hỏa tốc yêu cầu các bộ ngành vào cuộc tháo gỡ bế tắc, thiết lập đường dây nóng để thông quan hàng hóa.
Chiều 4/2, trong kết luận phiên họp thường kỳ Chính phủ tháng 1, ông Chính yêu cầu "ban hành ngay" nghị quyết tháo gỡ vấn đề phát sinh của Nghị định 46 ngay trong ngày.
Yêu cầu "ban hành ngay" dường như đúng với tinh thần "không lãng phí một ngày, không chậm trễ một tuần" mà ông Phạm Minh Chính, và cả Tổng Bí thư Tô Lâm, đề cập đến sau Đại hội 14.
Dự thảo nghị quyết của Chính phủ đã được "lưu hành" trên mạng xã hội ngay tối hôm đó.
Nhưng phải đến chiều 5/2, báo Chính phủ mới đưa tin về nghị quyết ngày, theo đó Chính phủ quyết định tạm ngưng hiệu lực và điều chỉnh thời hạn áp dụng đến ngày 15/4/2026.
Nghị quyết, do Phó Thủ tướng Lê Thành Long, ký vào ngày 4/2. Ông Long cũng chính là người đã ký Nghị định 46.
Được ban hành vào ngày 26/1, và có hiệu lực tức thời, Nghị định 46 đã khiến giới doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm "đứng hình", theo cách nói của bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp hàng Việt Nam chất lượng cao.
Thiếu các thông tư hướng dẫn, các dịch vụ đánh giá và kiểm định an toàn thực phẩm đã không thể cung cấp phiểu kiểm định theo yêu cầu của Nghị định 46.
Phải đến chiều 2/2 lãnh đạo Bộ Y tế mới tổ chức một hội nghị phổ biến nghị định này. Cho dù đánh giá nghị định là "chặt chẽ", và trước các bức xúc của giới doanh nghiệp, Bộ Y tế vẫn không nhắc gì đến chuyện ban hành thông tư hướng dẫn.
Các cơ quan quản lý dường như vẫn chỉ nhấn mạnh đến sự chặt chẽ trong việc siết chặt quy định quản lý an toàn thực phẩm mà không đề cập đến các bất cập, cũng như chi phí tuân thủ tăng mạnh mà giới doanh nghiệp phải thực hiện.
Một trong những nút thắt của vấn đề nằm ở khâu giấy phép về an toàn thực phẩm, điều mà giới hoạch định chính sách này đánh giá là "chặt chẽ", nhằm siết chặt tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.
Vấn đề nằm ở năng lực đánh giá, kiểm nghiệm của các cơ quan tại Việt Nam.
Điều này cũng thể hiện sự thay đổi chính sách của Việt Nam trong nhiều năm qua.
Trước năm 2018, chính sách kiểm nghiệm an toàn thực phẩm của Việt Nam nặng về tiền kiểm, theo ông Nguyễn Minh Đức từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).
Đến 2018, Chính phủ ra Nghị định 15, chính sách thiên về hậu kiểm, một xu thế phổ biến trên thế giới, khiến "doanh nghiệp kinh doanh thực phẩm rất mừng. Nhưng những người làm dịch vụ thử nghiệm thì méo mặt," theo ông Đức.
Thế rồi hàng loạt vụ vi phạm về an toàn thực phẩm bị điều tra, khởi tố trong năm 2025 đã cho thấy một sự xoay chiều chính sách khác. Hai cục trưởng An toàn Thực phẩm của Bộ Y tế bị truy tố, hai công ty cung cấp dịch vụ đánh giá an toàn thực phẩm cũng hầu tòa.
Nghị định 46 ra đời, theo quan sát các diễn biến vừa qua, bà Vũ Kim Hạnh nhận định rằng Chính phủ đang siết cả tiền kiểm lẫn hậu kiểm.
Ban hành quy định mới ngay dịp Tết Nguyên đán 2026, cũng là cao điểm về an toàn thực phẩm, là nhằm để "quản lý từ gốc", theo Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà tại cuộc họp báo Chính phủ chiều 4/2.
Ông Hà cũng cho biết trong lĩnh vực quản lý của Bộ Y tế, cơ quan này chưa nhận được phản ánh vướng mắc gì liên quan tới quá trình thực hiện Nghị định 46.
Sự thay đổi về các quy định này đã khiến giới doanh nghiệp, vốn luôn bất an với rủi ro chính sách trong nhiều năm qua, thêm khó khăn.
Cho dù chủ trương của Đảng mà ông Tô Lâm đưa ra, hay các khẩu hiệu mà lãnh đạo Chính phủ thường nhắc đến về cải cách thể chế nhằm phát triển kinh tế tư nhân, nhưng chất lượng thể chế, cũng như cách thức thực thi, thể hiện qua Nghị định 46 đang cho thấy có nhiều trục trặc.
Điều này được ông Nguyễn Minh Đức của VCCI đánh giá trên Facebook cá nhân của mình vào hôm 4/2 rằng "đó không phải là hoàn thiện thể chế, đó là sự tha hóa thể chế".
Những khẩu hiệu mà Thủ tướng Phạm Minh Chính thường hay đưa ra như "ba ca, bốn kíp", "làm ngày không đủ tranh thủ làm đêm", thì các cơ quan nhà nước, dù "vừa chạy vừa xếp hàng", cũng không giải quyết được vấn đề năng lực kiểm nghiệm trong một sớm một chiều.
Trong khi đó, giới doanh nghiệp như Sói Biển của ông Trần Quân vẫn chờ đợi.
Đến trưa 5/2, ông Quân nói rằng "chúng tôi cũng như hàng trăm nghìn doanh nghiệp nhập khẩu thực phẩm, nông sản trên cả nước đang thực sự ở trong trạng thái chờ đợi mòn mỏi" và "tôi kẹt trong thế lưỡng nan".
Thế lưỡng nan mà ông Quân đề cập chính là rủi ro mất luôn khách hàng trong nước và đối tác bán hàng nước ngoài. Mất đi doanh thu sẽ khiến doanh nghiệp mất đi dòng tiền đúng vào thời cao điểm kinh doanh, chi trả lương và thưởng tết.
"Doanh nghiệp không xin đặc quyền. Doanh nghiệp chỉ mong một quyết định kịp thời, rõ ràng, có hiệu lực để còn duy trì việc làm cho người lao động, còn tiếp tục đóng góp cho nền kinh tế đất nước," ông Quân viết trên Facebook vào 5/2.
BBC News
Không có nhận xét nào