Tran Phi Tuan
02/05/2026
“...Vậy là, để sửa chữa một thất bại thị trường, Nghị định 46 đã tạo thêm một thất bại nhà nước.
Có lẽ cụm từ mà chị Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao, dùng là đúng nhất: THẤT BẠI TOÀN TẬP khi tường thuật về cuộc họp do Bộ Y tế chủ trì vào hôm 4/2”.
Giới kinh tế học sử dụng hai thuật ngữ Thất bại thị trường (Market Failure) và Thất bại Nhà nước (Government Failure) nhằm đề cập đến tình huống nên để bàn tay vô hình của thị trường điều tiết hay chính phủ phải thò bàn tay hữu hình vào can thiệp.
Kinh tế học cho rằng có 4 thất bại thị trường, gồm độc quyền, thông tin bất cân xứng, ngoại tác và hàng hóa công.
Một khi thị trường không thể điều tiết, nhà nước phải thò bàn tay lông lá vào can thiệp, bằng các quy định.
Cho rằng, an toàn thực phẩm là điều mà giới doanh nghiệp không mấy quan tâm, vì doanh nghiệp chỉ lo kiếm tiền, kiếm lợi, cho nên đẩy các thông tin quảng cáo rổn rảng mà chất lượng thì kiểu kẹo rau củ Kera, Nhà nước phải ra quy định siết các tiêu chuẩn.
Điều này nhằm giải quyết vấn đề thông tin bất cân xứng: các em hoa hậu Thùy Tiên, chiến thần Hằng Du Mục hay Quang Linh Vlog biết rõ rằng kẹo này chẳng có chất xơ, nhưng cứ nói vống một viên bằng một đĩa rau, thì dân tình cứ mua mà chẳng hề hay, không hề biết.
Một loạt các vụ án được khởi tố, hàng loạt chiến thần nam thanh nữ tú lần lượt lâm vào vòng lao lý, và cả hai cục trưởng An toàn Thực phẩm cũng dính chàm.
Nhà nước buộc phải siết – và đó là một mục tiêu tốt đẹp – nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm cho người tiêu dùng.
Các doanh nghiệp, vì động cơ kiếm tiền, thấy người này trót lọt, người kia cũng bắt chước làm theo. Cứ sang Trung Quốc đặt hàng, rồi về quảng bá rùm beng, vậy là hốt tiền.
Điều này dẫn đến cạnh tranh không lành mạnh, khiến cho các doanh nghiệp kinh doanh chân chính bị thiệt hại.
Rủi ro là, và là hệ quả của bất cân xứng thông tin, là hàng xấu lên ngôi, hàng tốt bị loại, ai thật thà thì thua thiệt, ai dối trá làm màu thì dễ làm giàu.
An toàn thực phẩm không bảo đảm cũng là một thất bại thị trường có nguyên nhân từ ngoại tác tiêu cực.
Khi người tiêu dùng mua phải các thực phẩm bẩn, kém chất lượng, họ dễ gặp các vấn đề về sức khỏe, khiến cho chi phí y tế trong xã hội tăng cao.
Thất bại của thị trường khiến cho nhà nước phải can thiệp.
Chính phủ phải ban hành quy định siết chặt điều kiện sản xuất, kinh doanh, từ tiền kiểm đến hậu kiểm như Nghị định 46, trong đó buộc giới kinh doanh phải có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm.
Chính phủ phải ra các chế tài xử phạt các vi phạm, và cấm các hình thức kinh doanh thực phẩm bẩn. Ai không có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm thì miễn kinh doanh. Nhà nước làm thế cũng là nhằm đảm bảo người tiêu dùng mua được thứ hàng hóa họ tin là tốt, và yên tâm thưởng thức, không nghi ngờ chất lượng.
Mục tiêu của chính sách từ Nghị định 46 rõ ràng là tốt.
Nhưng vấn đề là thực thi – và những gì xảy ra trong 10 ngày mà Nghị định 46 tung hoành, cũng đủ cho thấy đó là một thất bại của nhà nước.
Mục tiêu tốt nhưng kết quả lại xấu. Doanh nghiệp đứng hình, nhiều cơ quan nhà nước cũng đứng hình. Và cuối cùng thì chính phủ đã phải tạm ngưng hiệu lực đến ngày 15/4.
Đó cũng là thời điểm vừa hình thành một chính phủ mới, và đó cũng là một thử thách của chính quyền mới.
Vậy là, để sửa chữa một thất bại thị trường, Nghị định 46 đã tạo thêm một thất bại nhà nước.
Có lẽ cụm từ mà chị Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao, dùng là đúng nhất: THẤT BẠI TOÀN TẬP khi tường thuật về cuộc họp do Bộ Y tế chủ trì vào hôm 4/2
Trần Phi Tuấn
Không có nhận xét nào