Phân tích và biên tập: Luan Vo
Tin Hoa Kỳ by VLKT News
11/3/2026
Một diễn biến chính trị đáng chú ý vừa xuất hiện tại tỉnh Khuzestan của Iran, khu vực được xem là trái tim kinh tế của quốc gia này. Ngày 9 tháng 3, Liên minh các Bộ tộc Ả Rập tại Khuzestan, đại diện cho các bộ tộc lớn như Bani Kaab, Bani Tamim và Bani Lam, đã công bố một tuyên bố chính thức kêu gọi lật đổ hoàn toàn chế độ Cộng hòa Hồi giáo hiện nay.
Trong bản tuyên bố, các lãnh tụ bộ tộc yêu cầu thiết lập một chánh quyền dân chủ thế tục, bảo đảm quyền công dân bình đẳng cho mọi sắc tộc tại Iran, đồng thời duy trì sự toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Bản tuyên bố cũng nhấn mạnh rằng nguồn lợi dầu khí từ Khuzestan phải được phân phối công bằng cho cư dân địa phương.
Điểm đáng chú ý là các bộ tộc này công khai ủng hộ Thái tử lưu vong Reza Pahlavi như một nhân vật thống nhất quốc gia trong giai đoạn chuyển tiếp chính trị. Đây được xem là lần đầu tiên một tuyên bố chính trị từ bên trong Iran, đặc biệt từ khu vực dầu khí chiến lược, gắn kết trực tiếp với khuôn khổ chuyển tiếp mà ông Pahlavi đã đề xuất.
Khuzestan hiện sản xuất khoảng 60 đến 70% tổng sản lượng dầu thô của Iran. Các mỏ dầu quanh thành phố Ahvaz và Abadan được xem là nền tảng kinh tế của toàn bộ hệ thống chánh quyền Tehran. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo IRGC hiện kiểm soát khu vực này thông qua bộ chỉ huy cấp tỉnh, một trong 31 đơn vị quân sự tự trị được thiết lập theo học thuyết quân sự gọi là Mosaic Doctrine.
Theo học thuyết này, mỗi đơn vị quân sự địa phương có thể tiếp tục chiến đấu ngay cả khi bộ chỉ huy trung ương tại Tehran bị phá hủy hoặc lãnh tụ tối cao bị loại bỏ. Các đơn vị này được trang bị hỏa tiễn, máy bay không người lái và lực lượng dân quân Basij, cùng với quyền sử dụng vũ lực được ủy quyền trước.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng hệ thống này có một điểm yếu căn bản. Học thuyết Mosaic được thiết kế để chống lại việc mất quyền chỉ huy từ trung ương, nhưng không dự liệu khả năng sự ủng hộ của dân chúng tại các khu vực chiến lược bị suy giảm.
Khuzestan từ lâu đã là tâm điểm bất mãn của nhiều cộng đồng địa phương. Các cuộc biểu tình chống lại việc khai thác tài nguyên và phân phối lợi tức dầu khí đã diễn ra nhiều lần trong các năm 2005 và 2019. Người dân địa phương cũng cáo buộc chánh quyền trung ương chuyển hướng nguồn nước và làm suy kiệt nhiều con sông trong vùng.
Trong khi đó, ông Reza Pahlavi ngày 8 tháng 3 đã tuyên bố chấp nhận vai trò lãnh đạo chuyển tiếp nếu một sự thay đổi chính trị xảy ra. Ông đề xuất một giai đoạn khẩn cấp kéo dài 6 tháng nhằm khôi phục các quyền tự do dân sự và ổn định quốc gia trước khi tổ chức trưng cầu dân ý toàn quốc để người dân Iran quyết định hệ thống chánh trị lâu dài.
Bản tuyên bố của các bộ tộc Khuzestan được nhiều nhà quan sát xem là dấu hiệu đầu tiên cho thấy sự rạn nứt có thể xuất hiện ngay tại trung tâm kinh tế của Iran. Nếu phong trào phản đối lan rộng trong các khu vực dầu khí, điều đó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu tài chánh vốn đang nuôi dưỡng toàn bộ hệ thống quân sự của chánh quyền Tehran.
Nguồn: Tổng hợp phân tích địa chính trị
Không có nhận xét nào