Đàm phán về hòa bình Trung Đông

 Đàm phán về hòa bình Trung Đông : Hai phái đoàn Mỹ và Iran rời Pakistan mà không đạt thỏa thuận

Chiến tranh Mỹ và Iran trên mạng xã hội: Ranh giới giữa tuyên truyền chính trị và giải trí

Trọng Thành,Thu Hằng. Chi Phương/RFI

Đăng ngày: 12/04/2026 

Phó TT Mỹ JD. Vance phát biểu tại cuộc họp báo sau cuộc gặp với các đại diện của Pakistan và Iran, phía sau là Jared Kushner và Steve Witkoff, đặc phái viên về các sứ mệnh hòa bình của Mỹ, ngày 12/04/2026, tại Islamabad, Pakistan. © Pool / via Reuters

Hôm nay, 12/04/2026, hai đoàn Mỹ và Iran đã rời Islamabad mà không đạt thoả thuận chấm dứt xung đột, sau gần một ngày đàm phán, cuộc đàm phán cấp cao nhất giữa 2 nước kể từ Cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979. Trong lúc cả Mỹ và Iran không đưa ra phát biểu nào về việc có tiếp tục hay không thỏa thuận ngừng bắn 2 tuần, bắt đầu từ 08/04, chính quyền Pakistan, bên trung gian, kêu gọi tuân thủ lệnh ngừng bắn, bất chấp thất bại trong việc đạt được thỏa thuận hòa bình lâu dài. 

Về phía Washington, phó tổng thống Mỹ JD. Vance, trong cuộc họp báo ngắn trước khi rời Pakistan, tuyên bố : « Chúng tôi đã có một số cuộc thảo luận thực chất với phía Iran. Đó là tin tốt. Tin xấu là chúng tôi đã không đạt được thỏa thuận. Nhưng tôi nghĩ đó là tin xấu hơn nhiều đối với Iran so với Hoa Kỳ. Như vậy là, chúng tôi trở về Mỹ mà không đạt được thỏa thuận nào. Chúng tôi đã nói rõ những giới hạn đỏ của mình, về những điểm nào mà chúng tôi sẵn sàng nhượng bộ và những điểm nào mà chúng tôi không thể. Chúng tôi đã nói rõ ràng nhất có thể, nhưng họ đã không chấp nhận các điều khoản của chúng tôi. »

Phát biểu của phó TT Mỹ : Hạt nhân là  « lằn ranh đỏ », eo biển Hormuz « vắng mặt »

Thông tín viên RFI Ondine de Gaulle từ Islamabad cho biết, theo phó tổng thống Mỹ, phía Iran đã không đưa ra được các bảo đảm cần thiết cho thấy Teheran từ bỏ mục tiêu chế tạo vũ khí hạt nhân, được coi là « lằn ranh đỏ » đối với Washington. Phó tổng thống JD. Vance để ngỏ thời gian cho Iran xem xét đề xuất của phía Mỹ. Theo AFP, phó tổng thống Mỹ trong lúc coi vấn đề hạt nhân là lý do chính dẫn đến thất bại trong đàm phán, đã không trực tiếp nhắc đến vấn đề eo biển Hormuz trong cuộc họp báo tại Islamabad. 

Mặc dù cuộc đàm phán tại Islamabad chấm dứt, nhưng các chuyên gia hai bên vẫn tiếp tục trao đổi các tài liệu, theo chính phủ Iran, trong một thông điệp đăng tải trên mạng X hôm nay.

Teheran chỉ trích “yêu cầu vô lý” của Washington, kêu gọi Mỹ đổi lập trường để trở lại đàm phán

Đối với Teheran, việc “không đạt được thỏa thuận trong vòng (đàm phán) đầu tiên” đã được dự đoán trước. Trả lời đài truyền hình Nhà nước Iran (Irib) ngày 12/04, người phát ngôn bộ Ngoại Giao Iran chỉ trích Mỹ đã đưa ra “những yêu cầu vô lý”. Tuy nhiên, Teheran tin tưởng các cuộc tiếp xúc với Pakistan sẽ tiếp tục và kêu gọi Mỹ thay đổi lập trường.

Thông tín viên RFI Shiavos Ghazi tại Teheran cho biết quan điểm của Iran :

« Đối với Teheran, chính những yêu sách quá đáng của Hoa Kỳ đã khiến họ không đạt được thỏa thuận chủ yếu về hai điểm : chương trình hạt nhân của Teheran và việc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) kiểm soát eo biển Hormuz. Iran không sẵn sàng nhượng bộ về hai điểm này.

Teheran muốn có thể được tiếp tục chương trình hạt nhân, cho dù khẳng định không phải là để phát triển vũ khí hạt nhân. Về vấn đề này, Iran sẵn sàng đưa ra một số bảo đảm, nhưng điều này dường như không đủ đối với phía Mỹ.

Liên quan đến eo biển Hormuz, lập trường của Iran vẫn kiên định, bởi vì Teheran khẳng định rằng eo biển này hiện nằm dưới sự kiểm soát của Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo.

Sáng nay (12/04), Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo đã nhắc lại rằng không có chuyện tàu quân sự đi qua eo biển Hormuz, rằng chính quyền Teheran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo sẽ phản ứng rất mạnh mẽ nếu tàu quân sự Mỹ lại cố tình đi qua eo biển này. Còn tàu thương mại được phép đi qua eo biển theo các quy tắc do Iran thiết lập.

Do đó, không có chuyện nhượng bộ về hai điểm này. Đối với Teheran, cánh cửa ngoại giao vẫn chưa khép lại. Iran cho rằng chính Mỹ là bên cần trở lại bàn đàm phán bằng cách thay đổi lập trường của họ ».

Trên mạng X ngày 12/04, cựu ngoại trưởng Iran, Mohammad Javad Zarif, một trong những « kiến trúc sư » của thỏa thuận hạt nhân 2015 ký với Mỹ và những nước khác - sau đó bị tổng thống Trump từ bỏ - cho rằng « không một cuộc đàm phán nào - ít nhất là với Iran - có thể thành công dựa trên cơ sở “các điều điều của chúng tôi/của các vị”. Mỹ phải hiểu rằng người ta không thể áp đặt điều kiện đối với Iran. Chưa quá trễ để biết điều đó ».

Quân đội Mỹ thông báo 2 tàu khu trục vượt eo biển Hormuz, Iran không công nhận 

Hôm qua, theo AP, đúng vào ngày đầu tiên của cuộc đàm phán Mỹ - Iran tại Islamabad, quân đội Mỹ khẳng định hai tàu khu trục đã vượt qua eo biển Hormuz, mà Iran tuyên bố kiểm soát, để chuẩn bị cho việc rà phá thủy lôi, lần đầu tiên kể từ khi chiến tranh bùng nổ. Truyền thông nhà nước Iran dẫn lời bộ chỉ huy quân sự Iran bác bỏ sự việc này. 

Phát biểu trước báo giới đúng vào thời điểm đàm phán đang tiếp diễn, khoảng 2 giờ sáng giờ Islamabad, tổng thống Donald Trump nhấn mạnh : « Chúng tôi đang rà soát eo biển. Và việc đạt được thỏa thuận hay không không quan trọng đối với tôi ».

Chiến tranh Mỹ và Iran trên mạng xã hội: Ranh giới giữa tuyên truyền chính trị và giải trí

Đăng ngày: 11/04/2026 

Ảnh minh họa. AFP - CHRIS DELMAS

Chiến tranh Mỹ - Iran trên mạng xã hội. Trung Quốc “thắng lớn” trong vai trò trung gian hòa giải chiến tranh. Cuộc bầu cử đầy rẫy chia rẽ ở Hungary, đó là những chủ đề chính trên tạp chí Thế giới Đó đây tuần này.

Chiến tranh Iran diễn ra không chỉ trên trận địa mà cả không gian mạng, nơi mà các bên loan tải hình ảnh và video để tuyên truyền cho mình. Đáng chú ý trong cuộc chiến này là phía Iran. Trang Explosive Media, một nhóm thân Iran, bị tình nghi có liên hệ với chính phủ Teheran, đã đăng loạt phim hoạt hình Lego, trên mạng xã hội X, mang tính hài hước, chế giễu ông Trump, thu về hàng triệu lượt xem. Những video này nhắm tới những người xem ở nước ngoài bởi vì các mạng xã hội như X bị cấm truy cập ở Iran từ nhiều năm qua. Ngay sau khi ông Trump thông báo đạt được lệnh ngừng bắn, trang này đã đăng một video với chú thích : « Cả thế giới đã chứng kiến cách đánh bại chủ nghĩa đế quốc. Ông Trump đã đầu hàng. Iran đã thắng ».

Trên nền nhạc kịch tính, video mô tả ông Trump, được thể hiện bằng một bức tượng nhỏ Lego, bao quanh là các nhà lãnh đạo Ả Rập, ném một chiếc ghế vào binh lính Mỹ, trong khi các tướng lĩnh Iran nhấn một nút màu đỏ có khắc dòng chữ « Trở về thời kỳ đồ đá », kích động một « cơn bão tàn phá » khắp Trung Đông. Một video khác được đăng tải trên mạng xã hội X biếm họa ông Trump, đầu to tóc vàng và mông bốc lửa, cầm tấm biển có dòng chữ : « Chiến thắng » giơ trước quần chúng Mỹ, nhưng mặt sau của tấm biển lại ghi « Tôi là kẻ thua cuộc ». 

Kênh Explosive Media sử dụng các cách tuyên truyền văn hóa đại chúng Mỹ, khắc họa hình ảnh ông Trump già yếu, đơn độc, dễ nổi nóng, tính tình như trẻ con, xa rời thực tế. Các phương tiện truyền thông Nhà nước Iran và các tài khoản ngoại giao cũng áp dụng chiến lược này, thường xuyên đăng tải các nội dung do AI tạo ra, chất lượng thấp, được sản xuất hàng loạt. Ông David Gilbert, nhà báo của tạp chí Wired, chuyên đối phó với các chiến lược loan tin giả và chủ nghĩa cực đoan trực tuyến, trả lời Reuters, cho biết :

« Những nội dung này rõ ràng đến từ một nhóm người dành nhiều thời gian tiêu thụ nội dung phương Tây. Họ biết chính xác những gì họ đang nói. Những trò đùa của họ rất tinh tế, họ không mắc lỗi về cách thức truyền tải thông điệp. Họ cũng không mắc lỗi về mặt thẩm mỹ và ngoại hình nhân vật, họ biết rõ mình đang nói về điều gì. Nếu một chính phủ cố gắng làm điều này, và đây là điều mà chính quyền Trump đã cố gắng, đưa vào chính quyền một số người trẻ mà họ cho là hiểu biết về văn hóa trực tuyến. Nhưng điều đó không có hiệu quả với bất kỳ ai ngoài một nhóm khán giả rất nhỏ. Và tôi nghĩ điều mà nhóm Explosive Media đang cho thấy là, nếu bạn tin tưởng một nhóm người am hiểu công nghệ AI và nội dung mà họ đang cố gắng sao chép, thì nó có thể rất thành công. »

Về phía Mỹ, Nhà Trắng đã đăng tải những video về chiến tranh, kết hợp hình ảnh thực chiến với những đoạn trích từ các bộ phim như Iron Man, Gladiator, Top Gun. Theo AFP, những nội dung này đã phơi bày « chiến trường meme » (tức là những video hoặc hình ảnh chế, mang tính hài hước, và được loan tải rộng rãi), trên không gian mạng, nơi mà ranh giới giữa tuyên truyền chính trị và giải trí đang bị xóa nhòa. Theo giới chuyên gia, mặc dù chính quyền Trump đã sớm tích hợp các nội dung do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra vào chiến lược truyền thông xã hội từ trước khi xung đột nổ ra, song sức lan tỏa mạnh mẽ của các đoạn video từ Explosive Media cho thấy chính quyền này có thể đang phải dốc lực cho một cuộc đối đầu trực diện trên mặt trận kỹ thuật số.

Trung Quốc : Nhà trung gian hòa giải chiến tranh Iran

Trong tuần vừa qua, Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn. Tổng thống Trump, trả lời hãng tin AFP, nhận định « Trung Quốc đã thuyết phục được Iran đồng ý » và như vậy đã xác nhận những báo cáo từ các quan chức Iran và Pakistan rằng Bắc Kinh đã đóng vai trò quan trọng trong các cuộc đàm phán vào phút chót ở Islamabad. Didier Chaudet, nhà nghiên cứu địa chính trị cộng tác với Đài quan sát Tân Á - Âu, chuyên gia về thế giới Ba Tư và Nam Á, trả lời RFI Pháp ngữ, phân tích cách Bắc Kinh tác động đến Teheran :

« Trung Quốc đứng đằng sau, nhưng thúc đẩy các nước khác hành động và cũng dựa vào những gì mà các nước đó làm. Hiện Trung Quốc đang dựa vào Pakistan, phối hợp với Ai Cập, Ả Rập Xê Út và Thổ Nhĩ Kỳ. Trên thực tế, Pakistan là gương mặt đại diện cho tất cả. Ngay sau cuộc gặp ngoại trưởng của ba quốc gia Hồi giáo kia, Pakistan đã báo cáo lại với Bắc Kinh. Trên thực tế, đây là một liên minh nhỏ thúc đẩy đối thoại, mà Iran có thể lắng nghe họ và Mỹ cũng vậy. 

Bởi vì Washington có thể chấp nhận bất đồng với một quốc gia đơn lẻ, nhưng đối đầu với một liên minh nhỏ như vậy sẽ chạm đến ngưỡng giới hạn về tính chính danh trên trường quốc tế. Do đó, Trung Quốc rõ ràng là đã can dự sâu, nhưng khéo léo tránh xuất hiện ở tuyến đầu. Chiến lược này giúp Bắc Kinh bảo toàn vị thế về mặt ngoại giao, nếu nỗ lực này thất bại. Nếu thành công, tất cả mọi người sẽ mặc định ghi nhận Trung Quốc một lần nữa là nhân tố thúc đẩy hòa bình, và đối lập hoàn toàn với nước Mỹ bị coi là hiếu chiến và liều lĩnh, đẩy khu vực vào nguy cơ một cuộc chiến Vùng Vịnh thứ Ba.

Tờ nhật báo Anh The Guardian khẳng định Trung Quốc là bên « chiến thắng rõ ràng » với vai trò trung gian hòa giải. Các chuyên gia được báo Anh trích dẫn cho rằng sự can thiệp của Trung Quốc không đơn thuần là một bước đi ngoại giao hình thức. Khác với những nỗ lực hòa giải trước đây, lần này các lợi ích cốt lõi của Bắc Kinh bị đe dọa trực tiếp bởi sự gián đoạn chuỗi cung ứng năng lượng và bất ổn tại eo biển Hormuz. Việc đảm bảo một thỏa thuận ngừng bắn ổn định giúp bảo vệ an ninh năng lượng và các dòng chảy thương mại quan trọng của quốc gia này.

Ấn Độ bị cuốn vào vòng xoáy khói lửa ở Trung Đông

Ấn Độ là một trong những nước bị ảnh hưởng nặng nề bởi chiến tranh ở Trung Đông. Kể từ khi eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 60% nhu cầu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Ấn Độ, bị phong tỏa , chính phủ New Delhi tuyên bố đã thực hiện các biện pháp để đảm bảo những người dễ bị tổn thương vẫn có khí đốt để nấu ăn. Thế nhưng, tình trạng khan hiếm năng lượng có thể được thấy rõ tại các tiểu thương, theo phóng sự của France 24, các chợ đen bán khí đốt mọc ra khắp nơi.

Ấn Độ cũng là một trong những nước có số lượng lao động đông đảo tại các nước vùng Vịnh, lên tới 9 triệu người, với khoản kiều hối lên tới 118 tỷ đô la vào năm 2024. Tờ The Hindu đã chỉ ra,  « một cú sốc nhỏ nhất ở vùng Vịnh cũng có thể biến thành một cuộc khủng hoảng xã hội toàn diện ở bang Kerala ».

Lý do là hầu hết mọi người ở bang miền nam Ấn Độ này đều có ít nhất một người thân sống tại Trung Đông. Kiều hối từ cộng đồng người Ấn Độ ở nước ngoài chiếm 23,2% tổng sản phẩm nội địa của bang. Trả lời France 24, cô Chamchakatoun, có chồng làm việc trong một nhà máy ga ở Qatar, cho biết : « Chúng tôi đã rất lo sợ khi chiến tranh nổ ra. Chồng tôi là nguồn thu nhập duy nhất của gia đình. Ông ấy ở nước ngoài, xa chúng tôi, và chúng tôi không rõ điều gì có thể xảy ra với ông ấy. Nhiều đêm tôi không ngủ được. Chúng tôi vẫn rất lo lắng. Các con tôi liên tục hỏi bố đâu, khi nào thì bố về. Nhưng ở đây, không có việc làm, nếu có việc thì chẳng ai phải rời bỏ nước đi làm xa thế. »

Sự phân cực trong giới truyền thông ở Hungary trước thềm bầu cử

Tại Hungary, cuộc bầu cử lập pháp diễn ra vào cuối tuần này, 12/04/2026. Bên cạnh chiến dịch tranh cử sôi sục giữa các ứng cử viên là cuộc « đấu đá » trong giới truyền thông với những tiết lộ bê bối trong giới chính trị. Đa phần các phương tiện truyền thông đều lặp lại quan điểm của chính phủ bảo thủ Viktor Orban và chỉ một số ít phương tiện truyền thông độc lập đưa ra những thông tin trái chiều. Từ Budapest, thông tín viên Julien Chavane cho biết thêm thông tin :

« Chúng tôi gặp Zsuzsanna Wirth tại một quán cà phê sách ở trung tâm thành phố. Cô là nhà báo của trang mạng điều tra Direkt36, đã tiết lộ những bê bối lớn nhất trong chiến dịch tranh cử lần này như cáo buộc gián điệp nhắm vào đảng của Peter Magyar do chính phủ Orban dàn dựng. 

Cô nói : « Chúng tôi đã nghĩ rằng tác động của tin này chỉ kéo dài vài ngày, nhưng theo tôi biết thì sẽ còn kéo dài ». Bài đăng của trang mạng đã thu hút hàng triệu lượt xem và đôi khi bị khai thác, ví dụ như là bởi Mandiner, kênh truyền thông bảo thủ theo phe Viktor Orabn. Matyas Kohan, phụ trách những vấn đề quốc tế trong kênh truyền thông, cho hay : « Vấn đề là những tiết lộ này rõ ràng đã được lên kế hoạch, được tung ra trước cuộc bầu cử chưa đầy một tuần. Đây là một phần của chiến dịch do phe đối lập dàn dựng ».

Trên Youtube và trên trang của Mandiner, quan điểm của Viktor Orban được loan truyền rộng rãi, cũng như tuyên bố của ông về Liên Hiệp Châu Âu.

Ông Matyas nói thêm : « Bởi vì ông ấy phản đối một số chính sách, châu Âu sẵn sàng mở chiến dịch bôi nhọ ông ấy, để kích động thay đổi chế độ hoặc chính phủ ở Hungary, nhằm phục vụ lợi ích của họ và đưa đất nước trở lại quỹ đạo do châu Âu thống trị. »

Tại một nước Hungary bị chia rẽ, mỗi người sống trong thế giới truyền thông của riêng mình. Tuy nhiên, nhà báo độc lập Zsuzsanna Wirth sẽ tiếp tục công việc của mình không ngừng nghỉ. »

RFI