Quỷ dầu mỏ Na uy

Hà Phan

04/4/2026

Trữ lượng dầu mỏ của Na uy chỉ đứng thứ 23 trên thế giới với khoảng 6,9 tỉ thùng (VN đứng ngay trên khoảng 7,2 tỉ) nhưng họ có cách quản lý nguồn tiền thu từ "vàng đen" hiệu quả số 1 thế giới, đáng để nhiều quốc gia khác học hỏi. Cách làm của Na uy càng có giá trị hơn khi nguồn cung nhiều bất ổn như hiện nay!

Năm 1990, Quốc hội Na Uy quyết định thành lập Quỹ dầu mỏ Na Uy (tên chính thức là Government Pension Fund Global -GPFG) để quản lý, đầu tư, phân bổ... toàn bộ nguồn thu từ dầu khí. Lúc đó Na uy nhận thức rõ dầu mỏ không phải là nguồn tài nguyên vô hạn, giàu tài nguyên càng không được tiêu xài hoang phí vì nhiều nước được "lộc trời" đã chi xài vô tội vạ. Họ hiểu rõ đầu tư k đúng cách tiền thu từ dầu sẽ khiến các ngành kinh tế khác tê liệt, ỷ lại. 

Chưa kể Na Uy cũng từng nếm trái đắng khi giá dầu biến động mạnh và không ít quốc gia phụ thuộc quá lớn vào dầu mỏ. Na Uy chẳng muốn sai lầm như thế. K những vậy, Na Uy còn muốn dân chúng và thế hệ sau này cũng được hưởng lợi từ tài nguyên hữu hạn của quốc gia.

Ra đời từ 1990 nhưng mãi đến 1996 khoản tiền đầu tiên gần 2 tỷ Krone (khoảng 300 triệu đô) mới được nộp vào Quỹ. Sau đó toàn bộ doanh thu từ dầu khí gồm thuế thu từ các công ty dầu mỏ, phí khai thác và cổ tức từ công ty năng lượng quốc gia Equinor đều được chuyển vào quỹ. Bộ Tài chính Na Uy chuyển tiền này cho Ngân hàng Trung ương Na Uy (Norges Bank) quản lý và đầu tư.

Ngay trong năm đầu tiên (1996), số tiền này được quản lý tương tự như dự trữ ngoại hối của ngân hàng trung ương và chỉ được phép đầu tư ra nước ngoài để tránh nguy cơ cho nền kinh tế trong nước. 20 năm đầu, k ai được phép rút tiền dù lãi hay gốc từ quỹ này. Từ 2016 Chính phủ mới được rút tối đa khoảng 3% giá trị quỹ mỗi năm và dùng chủ yếu cho giáo dục, y tế, môi trường, văn hóa. 

Đến nay Quỹ sở hữu khoảng 1,5% tổng lượng cổ phiếu niêm yết trên toàn cầu. Danh mục đầu tư của quỹ tập trung vào các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ và các thị trường mới nổi như NVIDIA 

Apple, Microsoft Corp, Alphabet Inc (Google), Amazon, Meta Platforms, Tesla... Tại VN, Quỹ hiện nắm giữ cổ phần tại 147 doanh nghiệp với tổng giá trị đầu tư ước tính khoảng 700 triệu USD! Ngoài ra Quỹ còn đầu tư khá mạnh vào trái phiếu Chính phủ và bất động sản nhiều nơi đắc địa trên khắp thế giới.

Hiện nay, Quỹ Dầu mỏ Na Uy (GPFG) có tổng tài sản ước tính khoảng 2,2 nghìn tỷ USD. Năm 2025, Quỹ kiếm thêm gần 250 tỷ đô, nhiều gấp đôi Apple. Đây được xem là mô hình hiệu quả hàng đầu thế giới bởi kỷ luật giữ Quỹ, k lạm chi, k phung phí, chuẩn bị cho tương lai cả khi vẫn đang giàu. Ai cũng thấy rõ những điều tốt đẹp từ Quỹ mang lại cho người dân và vận mệnh lâu dài của đất nước. Nhưng có học theo được, phù hợp với mình hay k lại là chuyện khác...

Hà Phan