Sao không chiến luôn một lần đi chứ cứ ngừng giữa hiệp làm gì mắc mệt?

Duan Dang

07/4/2026

Chiến tranh kết thúc rồi phải hôn anh yêu?

Chưa đâu.

Sao em đọc trên mạng thấy nói vậy!

Nó chỉ mới là một thỏa thuận ngừng bắn. Nói một cách văn vẻ là nó chỉ mới là khởi đầu cho sự kết thúc. Các bên đồng ý tạm ngưng giao tranh trong 12 ngày trước khi xác định có tiếp tục chiến nữa hay không.

Sao không chiến luôn một lần đi chứ cứ ngừng giữa hiệp làm gì mắc mệt?

Chiến tranh, cũng giống như đa số chuyện trong cuộc sống này, không thể cứ mãi leo thang. Nó có từng giai đoạn, phải có lên, có xuống, có cao trào, có nốt bỗng nốt trầm, có khoảng lặng. Các bên thường sử dụng khoảng lặng này để đánh giá lại năng lực tác chiến và xác định giới hạn chịu đựng của đối phương. Chiến tranh, cũng giống như đàn ông tụi anh, phải có nghỉ giữa hiệp để nạp dầu, nạp đạn chứ cao trào miết là hỏng máy sớm. 

Đm, yếu! Rốt cuộc là như thế nào? Sao em đọc trên mạng thấy nói Trump chịu thua rồi, quay xe rồi? Thật nhục nhã cho nước Mỹ!

Bánh bèo ba phải như em thì nên bớt đọc lại, bớt lên mạng lại. Ngày xưa đọc để hiểu biết, còn bây giờ càng đọc nhiều là càng ngu đó. Bộ não con người chỉ xử lý được một khối lượng thông tin nhất định trong một lúc thôi. Mình phải loại bỏ những thông tin rác thì mới xử lý được những gì thực sự xảy ra.

Đây là những gì thực sự diễn ra: Các bên đồng ý tạm ngưng giao tranh và bước vào đàm phán. Để có được thỏa thuận ngừng bắn này thì về phía Mỹ, Trump không tiến hành ném bom hủy diệt Iran, hay nói như ông ta là đưa Iran về thời đồ đá. 

Còn về phía Iran thì chấp nhận tạm thời không quấy rối hoạt động giao thương qua eo Hormuz, không tấn công Israel và các nước vùng Vịnh nữa. Nếu quá trình đàm phán thành công thì sẽ có thỏa thuận hòa bình, khi đó mới có thể kết thúc. Với thời hạn chỉ 12 ngày, nó vẫn chỉ là một thỏa thuận ngừng bắn mong manh.

Còn kế hoạch 10 điểm của Iran? Em thấy toàn là Mỹ nhượng bộ mà?

Cái kế hoạch 10 điểm của Iran hay kế hoạch 15 điểm của Mỹ lúc này chẳng có ý nghĩa gì cả. Chuyện quan trọng nhất là họ chấp nhận đàm phán thôi. Giả sự anh và em hẹn nhau lần đầu tiên qua mai mối. Anh nói anh muốn tìm một cô gái thế này. Em cũng nói em muốn tìm một người đàn ông thế này. Bà mai thì kiểu kệ mẹ hai đứa chảnh chó chúng mày muốn cái gì, rách việc, cứ cho hai đứa nó gặp nhau cái đã. Nhưng từ lúc đó đến đám cưới còn xa lắm!

Nhưng mà lúc này ai đang thắng, ai đang thua? Sao ai cũng tuyên bố thắng lợi cả?

Thắng hay thua thì tùy vào mục tiêu của từng người! Như Iran lúc này thì mục tiêu của họ là duy trì sự sinh tồn của chế độ hiện tại. Thì họ tuyên bố thắng theo ý nghĩa đó. Nhưng mà đất nước thì tan nát rồi, kinh tế kiệt quệ rồi. Con bài hữu dụng cuối cùng của họ là eo biển Hormuz cũng phải chấp nhận ngửa ra. 

Cũng như nếu mục tiêu của em là lấy được chồng, thì khi em lấy chồng em có thể tuyên bố hoàn thành mục tiêu, không quan tâm thằng chồng đó đui què sứt mẻ hoặc có đẹp trai như thầy Nhuận Đạt hay không.

Mỹ cũng có những mục tiêu mà họ đạt được là tấn công chặt đầu như sự trừng phạt và răn đe giới lãnh đạo Iran, vì tội ác không thể dung thứ là giết hại hàng chục ngàn người biểu tình, làm suy giảm tối đa năng lực quân sự, năng lực sản xuất tên lửa của Iran, hệ thống phòng không, cơ sở hạ tầng của chương trình hạt nhân và mục tiêu phái sinh là mở cửa eo biển Hormuz. 

Tuy nhiên, vấn đề mấu chốt nhất là Iran vẫn sở hữu nguyên liệu hạt nhân để chế tạo vũ khí thì chưa giải quyết được. Nếu vấn đề này không được giải quyết rốt ráo thì chiến tranh có thể quay trở lại.

Nhưng mà em nghe nói Mỹ chấp nhận cho Iran thu phí mãi lộ ở Hormuz?

Không có chuyện đó. Nó nằm trong kế hoạch 10 điểm của Iran, nhưng như anh nói nó chẳng có giá trị gì lúc này. Hãy để anh nêu rõ hơn! Kế hoạch 10 điểm của Iran bao gồm:

1. Đảm bảo an ninh: Cam kết rằng Iran sẽ không bị tấn công thêm một lần nào nữa.

2. Chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn: Hướng tới một kết thúc chiến tranh lâu dài chứ không chỉ dừng lại ở một lệnh ngừng bắn tạm thời.

3. Dừng các cuộc tấn công tại Lebanon: Yêu cầu Israel chấm dứt các cuộc không kích và tấn công trên lãnh thổ Lebanon.

4. Dỡ bỏ trừng phạt: Mỹ phải bãi bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt đang áp đặt lên Iran.

5. Ngừng xung đột khu vực: Chấm dứt mọi hoạt động giao tranh nhắm vào các đồng minh của Iran trong khu vực.

6. Mở lại eo biển Hormuz: Iran sẽ thực hiện việc mở cửa trở lại tuyến đường hàng hải quan trọng này.

7. Phí quá cảnh: Iran sẽ áp mức phí 2 triệu USD cho mỗi tàu thuyền khi đi qua eo biển Hormuz.

8. Chia sẻ lợi nhuận: Iran sẽ chia sẻ khoản thu phí này với Oman.

9. Thiết lập quy tắc an toàn: Xây dựng và áp dụng các quy định mới nhằm đảm bảo an toàn cho tàu thuyền lưu thông qua Hormuz.

10. Tái thiết thay vì bồi thường: Iran sẽ sử dụng nguồn thu từ phí quá cảnh eo biển Hormuz để phục vụ mục đích tái thiết đất nước thay vì yêu cầu các khoản bồi thường chiến tranh trực tiếp.

Điểm 1 thì kiểu cho có, xé bỏ lúc nào không được. Điểm 2 thì là mục tiêu bình thường. Điểm 3 và điểm 5 là chuyện của Israel mà Israel hẳn sẽ không chấp nhận. Điểm 4 là leverage của Mỹ mà họ không dễ dàng từ bỏ, trừ khi họ cảm thấy có thể kiểm soát được chế độ ở Iran, đi theo đúng hướng, như một kịch bản ở Venezuela. Điểm 6 là Iran từ bỏ leverage của họ. 

Các điểm 7,8,9,10 còn lại là liên quan đến chuyện em nói nhưng rất khó trở thành hiện thực. Vì nó không chỉ liên quan đến Mỹ mà là chuyện của cả thế giới. Thực ra với các điểm này thì Mỹ đang đẩy quả bóng cho cả thế giới. Anh đồ là nếu không có các nước vùng Vịnh thì Trump có khi sẵn lòng chấp nhận cả chuyện này để trút hận các nước châu Âu và các đồng minh châu Á, như Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc... 

Vấn đề là hiện nay các nước này phải quay trở lại cầu khẩn Trump không bao giờ được chấp nhận các điều khoản đó. Tức là Trump có thêm leverage với các nước đồng minh chơi mà bỏ bạn lúc gian khó. Thử nghĩ đến việc cho Iran thu phí luôn để tái thiết, Mỹ tham gia với vai trò người bảo trợ an ninh, nhưng mà việc tái thiết từ nguồn doanh thu đó phải độc quyền hoặc ít nhất là ưu tiên cho các nhà thầu Mỹ.

Nhưng em thấy anh hay nói đến thay đổi chế độ? Chế độ chưa hề thay đổi mà em còn nghe nói họ trở nên cực đoan hơn!

Thay đổi chế độ không phải là chuyện ngày một ngày hai. Thực ra để đi đến thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ thì anh suy đoán là có một sự thay đổi nhất định nào đó đã diễn ra ở Iran theo hướng là phe ôn hòa của Tổng thống Masoud Pezeshkia đã chiếm lại được ưu thế. 

Từ khi chiến tranh bắt đầu, những kẻ cực đoan trong Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (IRGC) nắm quyền kiểm soát và hành động độc lập. Tuy nhiên, chiến tranh ngày càng kéo dài, sức mạnh, nguồn lực và cả con người của IRGC đã bị Mỹ và Israel tiêu diệt đáng kể. Và khi những cái đầu nóng nguội đi họ phải đối mặt với thực tế là nếu tiếp tục kéo dài họ sẽ phải đối mặt với sự sụp đổ toàn diện về kinh tế và kéo theo đó là sự sụp đổ không thể tránh khỏi của chế độ. Đây là thời điểm mà phe ôn hòa bắt đầu nắm lại quyền kiểm soát, cũng là khi Iran chấp nhận đàm phán với Mỹ.

Cũng cần lưu ý là Mỹ và Israel ít nhắm mục tiêu vào giới lãnh đạo quân đội thường quy của Iran là Artesh mà chỉ nhắm vào các mắt xích của IRGC. Nó có mục đích là làm kiệt quệ nhóm cực đoan để cho phe lý trí hơn có đủ công cụ để nắm quyền kiểm soát.

Như vậy tình hình sắp tới sẽ như thế nào?

Nếu quả thật phe lý trí hơn ở Iran nắm quyền kiểm soát và chấp nhận từ bỏ hạt nhân, kể cả di chuyển vật liệu hạt nhân ra nước ngoài, thì Mỹ có thể xây dựng kịch bản như ở Venezuela và thậm chí có thể cùng tham gia mãi lộ ở Hormuz theo kịch bản tái thiết. 

Nếu những kẻ cực đoan vẫn còn quyền lực thì chiến tranh sẽ tiếp tục tái diễn sau giai đoạn ngừng bắn. Tuy nhiên, đó là chuyện nằm ở phía trước. Còn mình lúc này thì hết giờ nghỉ giữa hiệp rồi!

Duan Dang