Ánh Nguyệt / Người Quan Sát
17/4/2026
Mỹ đang khởi xướng 2 cuộc điều tra thương mại với Việt Nam (Ảnh minh họa)
Mỹ đang khởi xướng 2 cuộc điều tra thương mại với Việt Nam, liên quan đến tình trạng dư thừa công suất và việc sử dụng lao động cưỡng bức.
Thông tin từ Phòng WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế - Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho biết, VCCI đã gửi ý kiến tới Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) liên quan 2 cuộc điều tra theo Mục 301 mà phía Mỹ đang khởi xướng đối với Việt Nam. Hai nội dung chính bao gồm: (1) tình trạng dư thừa công suất mang tính hệ thống trong các ngành sản xuất, chế biến và (2) hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ có sử dụng lao động cưỡng bức.
Theo VCCI, thực tiễn sản xuất kinh doanh tại Việt Nam không tồn tại tình trạng dư thừa công suất mang tính hệ thống, đồng thời không có dấu hiệu sử dụng lao động cưỡng bức trong hoạt động sản xuất hàng xuất khẩu như các quan ngại được nêu.
Về động lực sản xuất, VCCI nhấn mạnh hoạt động sản xuất - chế tạo tại Việt Nam chủ yếu được thúc đẩy bởi nhu cầu thị trường. Trên cơ sở khung pháp lý, các doanh nghiệp hoạt động tại Việt Nam đều bình đẳng trước pháp luật, có quyền tự do kinh doanh và tự quyết định sản lượng, đầu vào, đầu ra theo tín hiệu thị trường và năng lực nội tại.
Theo đó, việc mở rộng sản xuất trong những năm gần đây phản ánh xu hướng khách quan của kinh tế toàn cầu, bao gồm nhu cầu tiêu dùng gia tăng, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng và làn sóng dịch chuyển đầu tư quốc tế.
Đáng chú ý, VCCI cho biết tại các ngành xuất khẩu chủ lực sang Hoa Kỳ như điện tử, máy móc thiết bị, đồ gỗ, dệt may và giày dép, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam hoạt động theo mô hình gia công theo đơn đặt hàng từ đối tác nước ngoài. Vì vậy, sản xuất được thực hiện theo đúng số lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu về sở hữu trí tuệ đã thỏa thuận, đồng nghĩa sản lượng luôn gắn với nhu cầu thực tế của thị trường, không hình thành dư thừa công suất mang tính hệ thống.
Liên quan đến vấn đề lao động cưỡng bức, VCCI khẳng định Việt Nam đã và đang tích cực hoàn thiện hệ thống pháp luật phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế.
Cùng với đó, xu hướng áp dụng các tiêu chuẩn ESG ngày càng phổ biến, thúc đẩy doanh nghiệp chủ động đầu tư nguồn lực nhằm nâng cao phúc lợi và điều kiện làm việc cho người lao động. Đặc biệt, với tỷ trọng lớn khách hàng là các tập đoàn đa quốc gia (MNEs), chuỗi cung ứng tại Việt Nam đang chịu sự giám sát chặt chẽ, đặc biệt trong lĩnh vực lao động. Các cơ chế này góp phần hạn chế rủi ro vi phạm và nâng cao mức độ tuân thủ tiêu chuẩn lao động trong toàn chuỗi cung ứng.
Trên cơ sở các lập luận trên, VCCI đề nghị USTR tiến hành điều tra một cách thận trọng, dựa trên thông tin đầy đủ, cập nhật, khách quan và phản ánh đúng thực tiễn sản xuất tại Việt Nam.
Liên quan đến diễn biến này, tại hội thảo ngày 25/3/2026 do ITPC phối hợp với VCCI-HCM và Viện Sáng kiến Việt Nam tổ chức, GS Trần Ngọc Anh nhận định, sau giai đoạn áp dụng “phụ phí nhập khẩu tạm thời” 10% trên toàn cầu để bảo vệ cán cân thanh toán, Washington đang chuyển sang giai đoạn mới khi khởi xướng điều tra theo Mục 301, ngay sau khi chính sách thuế tạm thời hết hiệu lực.
Theo ông Ngọc Anh, có thể xuất hiện 3 kịch bản chính. Thứ nhất, khả năng cao Hoa Kỳ sẽ chính thức áp thuế theo Mục 301 với mức 20 - 30%. Thứ hai, nếu áp lực lạm phát và các rào cản pháp lý gia tăng, chính sách có thể được thu hẹp, đưa thuế về mức thông thường. Kịch bản còn lại là hai bên tiến hành đàm phán, trong đó Hoa Kỳ sử dụng thuế như một công cụ gây sức ép để đạt được các thỏa thuận có lợi hơn.
Từ đó, ông Ngọc Anh khuyến nghị các doanh nghiệp sản xuất khẩu của Việt Nam cần chủ động chuẩn bị, đặc biệt về mặt pháp lý, nhằm sẵn sàng ứng phó với các cuộc điều tra thương mại có xu hướng gia tăng trong thời gian tới.
VCCI là tổ chức tiên phong trong phát động và triển khai nhiều hoạt động quan trọng vì sự phát triển của doanh nghiệp. Các hoạt động như tổ chức các hội nghị đối thoại với các cơ quan quản lý để tháo gỡ vướng mắc trong kinh doanh, tham gia xây dựng, phản biện và giám sát thực thi chính sách, định hướng, hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp, hoạt động phát triển doanh nghiệp bền vững, hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa…
Từ 93 hội viên ban đầu, đến nay VCCI có mạng lưới hội viên rộng lớn toàn quốc với trên 200 hiệp hội doanh nghiệp và trên 200.000 doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi ngành nghề, mọi thành phần kinh tế.
Người Quan Sát
Không có nhận xét nào