(Phần 1 của 3)
Trần Trung Đạo
04/5/2026
Việc phong tỏa Eo Biển Hormuz của Iran và Mỹ, các nhà phân tích không thể không nghĩ đến việc Trung Cộng (TC) có thể sẽ phong tỏa Eo Biển Đài Loan để buộc Đài Loan phải chấp nhận các điều kiện “thống nhất” do TC đề ra. Eo Biển Đài Loan là trục vận chuyển một phần năm các hàng hóa nhất là microchips từ Đài Loan đi khắp nơi. Làm như vậy cũng có nghĩa TC gây chiến không chỉ với Đài Loan mà cả với Mỹ và thế giới . Đồng thời làm như vậy TC không chỉ gây chiến với thế giới mà gây chiến với cả chính TC vì TC sẽ chịu đựng các thiệt hại không lường được.
Mối lo và cũng là mối quan tâm lớn có tính truyền thống của các lãnh đạo TC từ Mao Trạch Đông cho đến Tập Cận Bình là bị Mỹ và đồng minh bao vây như đã làm đối với Liên Xô.
Một trong hai đường để thoát khỏi tình trạng bị cô lập: (1) phát động chiến tranh khu vực hoặc (2) từng bước lấn chiếm các lãnh thổ lân cận theo chiến lược “cắt lát xúc xích” (Chinese salami slicing strategy). Hitler áp dụng cả hai bắt đầu với chiếm Áo và Tiệp Khắc. Anh, Pháp phản đối lấy lệ nhưng không động binh. Mao Trạch Đông cho tới Tập Cận Bình tại Á Châu cũng vậy. Mao áp dụng chính sách này để chiếm Tây Tạng 1951, Aksai Chin 1962. Thanh toán xong hai vùng đất rộng phía Bắc, TC lấn chiếm Biển Đông.
Dù trên giường bệnh, Mao cũng đã nghĩ phải chiếm Hoàng Sa làm đầu cầu cho việc mở rộng về phía Đông Nam. Hoàng Sa của Việt Nam rơi vào tay TC (1974). TC chiếm vị trí chiến lược Gạc Ma (1988), Vành Khăn (Mischief Reef, vùng tranh chấp giữa TC, Philippines và Việt Nam) (1995) và Scarborough Shoal (Bãi cạn Scarborough) (2012). Tuy nhiên, mọi lấn chiếm theo kiểu xúc xích đều có giới hạn, khi đụng tới Ba Lan chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ dù lúc đó Hitler chưa muốn.
Đối với TC, Đài Loan quan trọng về mọi phương diện từ lịch sử , văn hóa, kinh tế, xã hội và nhất là địa chính trị. “Thống nhất Đài Loan” được ghi trong Hiến Pháp Trung Cộng 2019: “Đài Loan là một phần lãnh thổ thiêng liêng của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thực hiện sự nghiệp thống nhất vĩ đại của Tổ quốc là nghĩa vụ thiêng liêng của toàn thể nhân dân Trung Quốc, bao gồm cả những người dân Trung Quốc tại Đài Loan.”
Tuy nhiên, đại đa số người dân Đài Loan không chấp nhận thống nhất với TC. Nghiên cứu của Journal of Indo-Pacific Affair tổng hợp từ các thăm dò từ 1994 tới nay: “Nếu giới lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc thực sự sử dụng vũ lực quân sự, người dân Đài Loan sẽ phản ứng ra sao? Các cuộc thăm dò dư luận được thực hiện ngay sau khi Nga xâm lược Ukraine cho thấy có tới bảy trên mười người dân Đài Loan sẽ tích cực chống lại cuộc xâm lược này. “
Tuy nhiên thỉnh thoảng Tập Cận Bình lại hăm he sáp nhập Đài Loan kể cả bằng vũ lực. Ngày 14 tháng 10, 2020, khi thăm viếng một căn cứ quân sự tại Quảng Đông, Tập Cận Bình chỉ thị cho quân đội “phải tập trung hết tinh thần và năng lực để chuẩn bị cho chiến tranh.” TC, một mặt tăng cường sự hiện diện quân sự trong khu vực Eo Biển Đài Loan và mặt khác tiếp tục “đánh võ mồm” bằng cách tuyên bố xung đột Đài Loan có thể sẽ không được giải quyết một cách hòa bình mà bằng quân sự. Nhưng Mỹ biết, TC chỉ dừng lại ở những hăm he đe dọa mà thôi.
Sau đây là 9 lý do TC chưa thể gây chiến với Đài Loan:
1) Lo Ngại Về Viễn Ảnh Một Chiến Tranh Châu Á Xảy Ra Sớm Hơn Dự Tính
Nếu nhìn theo những bước đi của Hitler từ khi rút ra khỏi Hội Quốc Liên 1933 đến Thế Chiến Thứ Hai 1939, về mặt địa lý Đài Loan có nhiều nét giống với Áo. Đức và Áo có nhiều điểm tương đồng về ngôn ngữ, văn hóa và biên giới. Hitler sáp nhập Áo năm 1938 không tốn một viên đạn. Nhưng lợi thế đó của Hitler không áp dụng được trong trường hợp Đài Loan. Giả thiết có một Thế Chiến Thứ Ba hay Chiến Tranh Á Châu bùng nổ, lần này Tập thay vào chỗ Hitler, Đài Loan sẽ giống Ba Lan hơn là giống Áo.
Tập không có những lợi thế Hitler có trước 1939: (1) Tập không “trung hòa hóa” (neutralize) được kẻ thù như Đức ký hiệp ước không xâm lăng nhau với Ba Lan 1934, (2) Tập không ký được thỏa hiệp nhân nhượng như đã làm với Neville Chamberlain 1938, (3) Tập không thông đồng được với kẻ thù tương lai như trường hợp Hitler ký hiệp ước bí mật với Stalin 1939 qua thỏa hiệp Molotov–Ribbentrop Pact, (4) Tập không có một đồng minh nào như Hitler có Mussolini và Hideki Tojo trong khối trục. Một Putin chủ nghĩa cơ hội sẽ tìm cách xa lánh Tập. Tóm lại, chung quanh Trung Cộng chỉ toàn là kẻ thù.
Điều này có nghĩa khi tấn công Đài Loan bằng quân sự và tạo ra một xung đột kinh tế, chính trị và quân sự lớn, Trung Cộng có thể cũng cùng lúc châm ngòi cho một cuộc chiến Á Châu với sự tham gia về phía Đài Loan ít nhất của Mỹ, Ấn, Nhật, Úc, Tân Tây Lan, Philippines.
2) Chưa Chắc Thắng Đài Loan Trong Cuộc Chiến Tranh Quy Ước
Cho dù không có Thế Chiến Thứ Ba hay chiến tranh châu Á mà chỉ “anh em thù địch” giữa Trung Cộng và Đài Loan, và ngay cả trong trường hợp không có sự can thiệp của Mỹ, Trung Cộng phải “tắm máu” nhưng cũng chưa chắc thắng được Đài Loan. Eo Biển Đài Loan chỉ rộng 180 km sẽ ngập xác quân Trung Cộng không phải sáu trăm ngàn như chiến tranh Triều Tiên mà chắc chắn cao hơn.
Nhiều nhà phân tích ví chiến tranh giữa Đài Loan và Trung Cộng chẳng khác gì David và Goliath. Điều đó đúng nếu chỉ đem võ khí và dân hai nước ra đếm, nhưng thực tế chiến tranh có thể sẽ khác. Thắng bại không chỉ do quân số và võ khí mà còn do quyết tâm và chiến lược phòng thủ. Trong Chiến Tranh Mùa Đông giữa Phần Lan và Liên Xô từ 1939 đến 1940, Phần Lan chỉ có vỏn vẹn 34 chiếc xe tăng chống cự với ít nhất 2500 xe tăng của Liên Xô và Phần Lan chỉ có 114 phi cơ chiến đấu đương đầu với 3800 phi cơ đủ loại của Liên Xô. Nhưng Phần Lan thắng một cách oanh liệt chỉ vì lòng yêu nước, quyết tâm gìn giữ quê hương. Đừng quên, Đài Loan, trong suốt dòng lịch sử, chưa bao giờ chính thức là một phần lãnh thổ của Trung Hoa. (Chih-Jung Huang (黃致榮) | FAPA Policy Follow Taiwan’s History and Status: Taiwan Has Never Been a Part of China, November 28, 2023)
Các cấp chỉ huy quân sự Đài Loan biết rõ thế yếu của Đài Loan nên kế hoạch bảo vệ đảo là một trong những chiến lược được nghiên cứu và thực tập mấy mươi năm của quân đội Đài Loan. Về chiến lược và chiến thuật, bài học đắt giá của Mỹ từ các cuộc chiến tranh chiếm đảo như Iwo Jima và Okinawa cho thấy đánh chiếm một đảo được phòng ngự bằng tinh thần quyết tử không phải là chuyện dễ dàng.
Trừ phi Trung Cộng dùng bom nguyên tử để xóa sạch Đài Loan trên bản đồ, muốn chiếm đảo, Trung Cộng không có chọn lựa nào khác ngoài đổ bộ. Nhưng đổ bộ và đánh bại được 250 ngàn quân tinh nhuệ bảo vệ quê hương bằng mọi giá không phải là chuyện một vài ngày hay một vài tuần. Đừng nói chi đến căn bệnh mà quân đội TC đang mắc phải đó là “bệnh hòa bình”
Hình ảnh quân đội Nga đang khốn đốn ở Ukraine là một nhắc nhở hãi hùng dành cho quân đội Trung Cộng, một quân đội đang mắc “bệnh hòa bình” vì 47 năm chưa ra trận.
Theo phân tích của John S. Van Oudenaren trên Jamestown, một ‘think tank’ về quốc phòng của Mỹ trích dẫn một bài xã luận trên tờ “Nhật báo Quân Giải phóng Nhân dân” (PLA Daily) năm 2019 nhận định rằng “căn bệnh hòa bình" (Peace disease" (和平病, hépíng bìng) làm suy yếu binh sĩ theo nhiều phương diện, bao gồm: "ý thức cảnh giác trước kẻ thù lỏng lẻo, sự lơ là đối với trang thiết bị và kỹ năng quân sự, thói hưởng thụ và sự chạy theo lợi ích cá nhân". Việc thiếu vắng kinh nghiệm tác chiến trong chiến tranh hiện đại là một yếu tố chủ chốt làm dấy lên những hoài nghi về năng lực của Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) trong việc hiện thực hóa mục tiêu mà Chủ tịch nước kiêm Chủ tịch Quân ủy Trung ương (CMC) Tập Cận Bình đã đề ra: xây dựng một "quân đội vững mạnh, có khả năng chiến đấu và giành chiến thắng trong chiến tranh".
Tập Cận Bình không thể không nghĩ đến viễn ảnh sa lầy trên đảo quốc Đài Loan.
Trần Trung Đạo
( Mời đọc tiếp các phần còn lại trên Fb trong tuần này )
Trần Trung Đạo
Không có nhận xét nào