Header Ads

  • Breaking News

    Chuyện Việt Nam – Đọc báo trong nước

    Việt Nam không thiếu vàng trong dân. Cái mà chúng ta thiếu là các kênh an toàn và hiệu quả để biến tài sản tích trữ thành đầu tư sản xuất, nhà ở vừa túi tiền và cuộc sống đô thị tốt hơn

    Linh Hoang Vu

    25/5/2026

    Thành thật mà nói, chương trình Vinhomes đề xuất cho khách hàng quy đổi vàng nhàn rỗi thành tiền để mua bất động sản, rồi sau 5 năm có thể nhận lại khoản tiền tương đương 110% số vàng đã chuyển đổi, là một ý tưởng rất khôn ngoan về thương mại nhưng đáng lo về chính sách. Nó đánh trúng hai tâm lý lớn của người Việt: giữ vàng để phòng thân và mua nhà để tích sản. Chính vì thế, nếu không được kiểm soát chặt, chương trình này có thể mở ra một kênh mới để vàng hóa bất động sản, kích thích đầu cơ nhà đất, và làm xa thêm mục tiêu “nhà là để ở”.

    Theo thông tin Vinhomes công bố, chương trình được triển khai trong 5 năm, có sự phối hợp với các công ty vàng bạc đá quý, nhằm hỗ trợ khách hàng chuyển đổi vàng nhàn rỗi thành tiền hợp pháp để mua nhà, đồng thời bảo đảm khả năng quy đổi ngược từ bất động sản sang vàng theo nhu cầu. Một số bài báo mô tả cụ thể rằng sau 5 năm, khách hàng có thể tiếp tục nắm giữ nhà hoặc nhận lại khoản tiền tương đương 110% số vàng đã chuyển đổi.

    Nếu chỉ dừng ở việc người dân bán vàng cho doanh nghiệp vàng bạc được phép kinh doanh, nhận VND qua tài khoản, rồi dùng VND mua nhà, đây là giao dịch có thể đặt trong khuôn khổ pháp luật hiện hành. Nhưng điểm nhạy cảm nằm ở cam kết sau 5 năm theo số vàng ban đầu. Khi lợi tức, quyền lợi và nghĩa vụ tương lai được tính bằng vàng, giao dịch không còn là mua nhà thông thường. Nó trở thành một sản phẩm tài chính lai giữa vàng và bất động sản.

    Vấn đề đáng lo không phải là người dân dùng tài sản hợp pháp của mình để mua nhà. Vấn đề là một doanh nghiệp bất động sản lớn dùng vàng như một ngôn ngữ tiếp thị, một thước đo lợi tức và một cơ chế bảo toàn giá trị cho nhà ở. Khi nhà được bán bằng câu chuyện “giữ được giá trị theo vàng”, nhà không còn được nhìn trước hết như nơi để sống. Nó được đóng gói như một tài sản đầu tư có bảo hiểm tâm lý.

    Điều này đi ngược với tinh thần chính sách vừa được nhấn mạnh: “Nhà là để ở chứ không phải để kinh doanh, tích sản.” Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã yêu cầu chính sách nhà ở phải bảo đảm mọi người có chỗ ở, kiểm soát đầu cơ, và coi tiếp cận nhà ở phù hợp khả năng chi trả là một quyền cơ bản của người dân. Đặt cạnh thông điệp đó, một chương trình khuyến khích người có số lượng vàng lớn chuyển vàng sang bất động sản thương mại là một tín hiệu ngược chiều. Nó không trực tiếp làm tăng cung nhà ở vừa túi tiền, không giúp người trẻ hay người thu nhập trung bình tiếp cận nhà ở, mà có thể kéo thêm dòng tiền tích trữ vào một thị trường vốn đã bị đầu cơ hóa nặng.

    Về bản chất tài chính, cấu trúc này gần với một hợp đồng quyền chọn tương lai hơn là một giao dịch mua nhà đơn giản. Người mua bỏ vàng ra, nhận bất động sản, nhưng đồng thời giữ một quyền lựa chọn sau 5 năm: nếu giá nhà tăng hấp dẫn thì giữ nhà; nếu vàng sinh lời tốt hơn thì nhận lại giá trị quy đổi theo 110% số vàng ban đầu. Cơ chế “được chọn bên có lợi hơn” làm sản phẩm rất dễ bán, nhưng nó cũng tạo ra rủi ro hai chiều.

    Nếu giá nhà tăng nhanh hơn giá vàng, người mua sẽ giữ nhà. Khi đó, chương trình trở thành một công cụ kích cầu bất động sản rất mạnh: vàng trong dân bị hút vào đất, doanh nghiệp bán được hàng, giá nhà được tiếp thêm cầu đầu tư, và giấc mơ “nhà là để ở” càng xa hơn với đa số người dân. Ngược lại, nếu giá nhà tăng chậm hơn giá vàng, người mua có động cơ thực hiện quyền nhận lại giá trị theo vàng. Khi đó, doanh nghiệp phải gánh nghĩa vụ thanh toán phình to theo giá vàng, trong khi tài sản đối ứng là bất động sản có thể kém thanh khoản. Nếu quy mô đủ lớn, rủi ro không còn nằm trong một hợp đồng thương mại riêng lẻ, mà có thể lan sang ngân hàng, trái chủ, nhà thầu, nhà đầu tư và người mua nhà.

    Nói cách khác, đây là một canh bạc kép. Nếu bất động sản thắng vàng, đầu cơ nhà đất được tiếp sức. Nếu vàng thắng bất động sản, bảng cân đối doanh nghiệp bị đe dọa. Cả hai kịch bản đều không phục vụ mục tiêu ổn định thị trường nhà ở.

    Về pháp lý, nhiều điểm cũng cần được làm rõ. Nghị định 24/2012/NĐ-CP đặt hoạt động kinh doanh vàng dưới sự quản lý chặt của Nhà nước; trong đó, hoạt động kinh doanh vàng bao gồm mua bán vàng miếng, sản xuất vàng trang sức, kinh doanh vàng trên tài khoản và phái sinh về vàng. Nghị định cũng cấm sử dụng vàng làm phương tiện thanh toán và cấm các hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được Thủ tướng cho phép và Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép. Vì vậy, nếu công ty vàng bạc chỉ mua bán vàng giao ngay, còn hợp đồng mua bán nhà được xác lập và thanh toán bằng VND, thì rủi ro pháp lý thấp. Nhưng nếu Vinhomes, Vingroup hoặc công ty vàng bạc cam kết một nghĩa vụ tương lai theo công thức 110% số vàng đã chuyển đổi, thì đó lại là vùng xám về mặt pháp lý. Câu hỏi ở đây là một doanh nghiệp BĐS có được tạo sản phẩm tài chính neo theo vàng cho công chúng không?.

    Bối cảnh chính sách càng khiến câu hỏi này không thể xem nhẹ. Từ năm 2011, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 11/2011/TT-NHNN về chấm dứt huy động và cho vay vốn bằng vàng của tổ chức tín dụng. Văn bản này giao cơ quan thanh tra, giám sát kiểm tra việc chấm dứt huy động, cho vay vàng trong hệ thống ngân hàng. Lý do rất rõ: không để vàng tiếp tục vận hành như một dạng tiền tệ song song trong bảng cân đối ngân hàng.

    Nếu ngân hàng thương mại không được huy động vàng vì rủi ro vàng hóa, mất cân đối kỳ hạn và thanh khoản, thì không thể thản nhiên để khu vực phi ngân hàng tạo ra nghĩa vụ tài chính dài hạn neo theo vàng mà không có sự giám sát tương đương. Thực chất, đây một dạng tài chính hóa bất động sản bằng vàng: doanh nghiệp không nhận tiền gửi vàng theo kiểu ngân hàng, nhưng dùng vàng để thiết kế lợi tức, neo kỳ vọng và kích thích khách hàng mua tài sản.

    Tác động vĩ mô đáng ngại nhất là vàng quay lại làm đơn vị đo giá trị trong các giao dịch lớn. Một nền kinh tế muốn ổn định phải để đồng nội tệ giữ vai trò trung tâm trong định giá, thanh toán và tiết kiệm. Khi bất động sản được quảng bá bằng vàng, người dân càng có lý do tin rằng vàng mới là chuẩn bảo toàn giá trị cuối cùng, còn VND chỉ là phương tiện trung gian. Điều này làm yếu hiệu lực của chính sách tiền tệ, nhất là trong điều hành lãi suất, tín dụng và kỳ vọng lạm phát.

    Một hệ quả khác là chương trình có thể không làm giảm tâm lý tích trữ vàng, mà còn làm vàng trở nên hữu dụng hơn trong đầu tư tài sản. Người dân có thể không nghĩ “tôi nên bán vàng để đưa vốn vào nền kinh tế”, mà nghĩ “tôi nên giữ vàng vì vàng giúp tôi mua nhà và còn được cam kết lợi tức theo vàng”. Thông điệp này sẽ đi ngược với nỗ lực “phi vàng hóa” của các nhà làm chính sách và còn biến vàng thành tấm vé vào cửa của thị trường bất động sản trung-cao cấp. Hãy nhớ tới thời người dân đều mua nhà tính bằng "cây, chỉ", cũng chưa phải là xa. Liệu trong thời gian tới, các căn nhà có được niêm yết theo cách tương tự?

    Rủi ro đầu cơ nhà đất cũng rất rõ. Việt Nam đang thiếu nhà ở vừa túi tiền, nhà cho thuê dài hạn và nhà ở cho công nhân, người thu nhập trung bình. Nhưng dòng tiền lớn lại thường chảy vào các dự án thương mại, khu đô thị cao cấp, sản phẩm đầu tư và sản phẩm chờ tăng giá. Nếu vàng trong dân tiếp tục được kéo vào các phân khúc này, nó không giải quyết khủng hoảng khả năng chi trả. Nó chỉ tạo thêm một lớp cầu tài sản, giúp giá nhà có thêm lý do để neo cao. Người có vàng có thêm kênh tích sản; người chưa có nhà lại bị đẩy xa hơn khỏi thị trường.

    Đây là điểm mâu thuẫn nhất. Một mặt, Nhà nước muốn kiểm soát đầu cơ và khẳng định nhà là để ở. Mặt khác, thị trường lại có thể tạo ra những sản phẩm khiến nhà càng giống một công cụ tích sản, thậm chí được bảo chứng bằng vàng. Nếu không phản ứng sớm, thông điệp chính sách sẽ bị vô hiệu hóa bởi cơ chế thị trường: chính sách nói chống đầu cơ, nhưng công cụ tài chính lại tiếp thêm nhiên liệu cho đầu cơ.

    Rủi ro còn nằm ở tiền lệ. Nếu Vinhomes làm được, các đại gia bất động sản khác sẽ có động cơ làm theo, dù dưới tên gọi khác: bảo toàn giá trị theo vàng, cam kết mua lại, quyền chọn tài sản, đổi vàng lấy căn hộ, đổi vàng lấy biệt thự nghỉ dưỡng, hay sản phẩm đầu tư có bảo chứng bằng vàng. Khi cuộc đua bán hàng bắt đầu, thị trường không chỉ cạnh tranh bằng vị trí, chất lượng hay giá nhà, mà còn bằng các cam kết tài chính ngày càng phức tạp để hút vàng và hút kỳ vọng tăng giá từ dân cư.

    Một chương trình đơn lẻ có thể chưa tạo rủi ro hệ thống. Nhưng nếu nó trở thành mẫu hình thị trường, tác động sẽ khác hẳn. Nhiều chủ đầu tư cùng kéo vàng vào bất động sản sẽ tạo ra một vùng “tài chính vàng” ngoài ngân hàng: không chịu chuẩn an toàn vốn, thanh khoản, quản trị rủi ro và bảo vệ người gửi tiền như ngân hàng, nhưng vẫn tạo nghĩa vụ dài hạn cho công chúng. Đây là vùng xám mà các cuộc khủng hoảng tài chính thường bắt đầu: không phải từ một hành vi sai rõ ràng, mà từ những sản phẩm lai ghép được bán bằng lời hứa an toàn và không được kiểm soát đầy đủ. Hãy nhớ tới cuộc khủng hoảng tài chính ở Mỹ năm 2008-09 bắt đầu với các “sáng kiến tài chính” của các công ty bán nhà cho công chúng như Fannie Mae và Freddie Mac.

    Với người mua, rủi ro cũng không nhỏ. Họ cần biết ai cam kết trả 110% số vàng: Vinhomes, Vingroup, công ty vàng bạc, hay một pháp nhân khác? Trả bằng vàng hay VND tương đương vàng? Giá vàng tham chiếu là giá mua vào hay bán ra? Là vàng SJC, vàng nhẫn hay loại vàng khác? Quyền nhận lại sau 5 năm có phụ thuộc vào tình trạng bàn giao, sổ đỏ, chuyển nhượng hay điều kiện tài chính của doanh nghiệp không? Nếu không có câu trả lời rõ, người mua không tham gia một giao dịch “chỉ có lợi”; họ đang mua một sản phẩm có độ rủi ro phức hợp và khó ước lượng nhưng lại được chào bán như thể đó là một tài sản phi rủi ro.

    Cơ quan quản lý vì vậy cần làm rõ cấu trúc này trước khi nó được cấp phép. Ngân hàng Nhà nước cần xác định cam kết trả 110% theo vàng có phải là hoạt động phái sinh vàng, kinh doanh vàng khác, hay nghĩa vụ tài chính đặc biệt không. Bộ Xây dựng cần xem xét sản phẩm bất động sản liên quan là nhà đã hoàn thành hay nhà hình thành trong tương lai, có tuân thủ quy định về đặt cọc và thanh toán hay không. Cơ quan bảo vệ người tiêu dùng cần yêu cầu các bên liên quan cần công bố rủi ro đầy đủ…Rõ ràng, không nên cấm đoán các sáng tạo trong tài chính hay bán hàng. Nhưng trong lĩnh vực nhà ở, thì các sáng tạo này nên phục vụ mục tiêu nhà ở, chứ không biến nhà ở thành công cụ đầu cơ tinh vi hơn.

    Việt Nam không thiếu vàng trong dân. Cái mà chúng ta thiếu là các kênh an toàn và hiệu quả để biến tài sản tích trữ thành đầu tư sản xuất, nhà ở vừa túi tiền và cuộc sống đô thị tốt hơn. Nếu sự chuyển hóa vàng chỉ có nghĩa là đưa vàng vào bất động sản thương mại, đó là một cách chuyển hóa nghèo nàn về mặt phát triển. Trong ngắn hạn, nó có thể giúp các doanh nghiệp bán được thêm hàng, và đẩy tăng trưởng lên cao hơn chút ít. Nhưng các rủi ro trong trung hạn là rất đáng phải lưu tâm. Nó làm sống lại tâm lý vàng hóa, tiếp sức cho tích sản và đầu cơ nhà đất, và làm xa thêm mục tiêu nhà ở như một quyền tiếp cận cơ bản của người dân. Nó cũng làm tăng thêm các rủi ro của bong bóng bất động sản và một cuộc “hạ cánh cứng” trong tương lai, và làm tăng thêm các rủi ro của hệ thống tài chính- hiện đã có tỷ lệ dư nợ bất động sản ở mức cao.

    Một nền kinh tế không thể phát triển bền vững nếu vốn xã hội cứ xoay quanh vàng và đất. Vàng là tài sản phòng thủ. Đất là tài sản hữu hạn. Khi hai thứ đó được kết hợp thành một sản phẩm đầu tư có cam kết lợi tức, sức hút đầu cơ sẽ rất lớn. Nhưng chính sức hút ấy là điều đáng sợ. Nó kéo nền kinh tế về phía tích trữ, tìm kiếm chênh lệch giá và bảo toàn tài sản, thay vì sản xuất, đổi mới, phát triển công nghệ và mở rộng cơ hội phát triển cho đa số người dân.

    Huy động vàng trong dân cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh là mục tiêu hoàn toàn hợp lý. Nhưng đưa vàng vào bất động sản bằng một cam kết neo theo vàng không phải là con đường nên khuyến khích. Trong bối cảnh nhà ở đã quá đắt, đầu cơ đất đai đã quá nặng, và lãnh đạo cao nhất nước vừa nhấn mạnh “nhà là để ở”, những nhà hoạch định chính sách cần rất tỉnh táo: không để một sáng kiến thương mại thông minh trở thành một tiền lệ nguy hiểm cho thị trường nhà ở, thị trường vàng và điều hành tiền tệ.

    PS: Thật ra có một chi tiết chưa rõ ràng là lựa chọn sau 5 năm hoàn trả 110% số vàng này là tính theo giá ban đầu hay theo giá của 5 năm tới. Mình đọc lại các bài báo thì đều ko nói rõ điểm này (tất cả các bài báo đều giống hệt nhau, và chắc đều do đội PR của Vin viết ra rồi đưa cho các báo chứ ko có báo nào có hợp đồng mẫu để phân tích rõ ràng cả). 

    Post này của mình viết là trên tinh thần hiểu là quy đổi 110% số vàng là theo giá của tương lai chứ ko phải giá ban đầu (và có lẽ đa số người đọc cũng hiểu như vậy).

    Nhưng vẫn có một khả năng nhỏ là Vinhomes căn cứ vào giá vàng ở thời điểm chuyển đổi, nói cách khác thì là cam kết mức tăng giá ít nhất 2% mỗi năm cho tới 5 năm. Nếu thế thì về mặt pháp lý sẽ minh bạch hơn và không gây thêm rủi ro cho hệ thống, nhưng nếu vậy thì sẽ không tạo được lợi ích gì đáng kể để thu hút người dân bán vàng nhằm mua nhà (vì họ trữ vàng là vì muốn giữ tài sản phòng ngừa rủi ro tiền mất giá). Và mức tăng 2% mỗi năm thì còn thấp hơn nhiều so với lạm phát dự kiến tối thiểu 4%. Và nếu vậy thì đây là một khoản "vay" quá hời của Vingroup với lãi suất rất thấp, khi mà hiện nay họ đang phải vay các trái chủ với lãi suất từ 10-12,5%/năm. 

    Cũng lưu ý thêm, giả sử Vinhomes hay Vingroup phá sản thì các chủ nhà, những người sở hữu hợp đồng mua bán nhà sau khi đã thanh toán tiền bằng vàng, sẽ là người được thanh toán sau cùng nếu như còn lại gì đó, trong khi các trái chủ, những người đang cho Vingroup vay với lãi suất lên đến 12,5% sẽ được thanh toán trước họ nhiều (và chỉ sau các khoản vay ngân hàng).

    Linh Hoang Vu

    Thật ra có một chi tiết chưa rõ ràng là lựa chọn sau 5 năm hoàn trả 110% số vàng này là tính theo giá ban đầu hay theo giá của 5 năm tới. Mình đọc lại các bài báo thì đều ko nói rõ điểm này. Post này của mình viết là trên tinh thần hiểu, quy đổi 110% số vàng là theo giá của tương lai chứ ko phải giá ban đầu (và có lẽ đa số người đọc cũng hiểu như vậy).

    Nhưng vẫn có một khả năng nhỏ là Vinhomes căn cứ vào giá vàng ở thời điểm chuyển đổi, như thế thì là cam kết mức tăng giá ít nhất 2% mỗi năm cho tới 5 năm. Nếu thế thì về mặt pháp lý sẽ minh bạch hơn và không gây rủi ro cho hệ thống, nhưng nếu vậy thì sẽ không tạo được lợi ích gì đáng kể với người bán vàng mua nhà (vì họ trữ vàng là vì muốn giữ tài sản phòng ngừa rủi ro tiền mất giá) nên nếu làm vậy thì cũng sẽ không có tác dụng gì đáng kể cả. Và mức tăng 2% mỗi năm thì còn thấp hơn nhiều so với lạm phát.

    Và nếu vậy thì đây là 1 khoản đầu tư quá hời của Vingroup khi mà hiện nay họ đang phải vay các trái chủ với lãi suất trái phiếu từ 10-12% một năm.

    VNCS: Chủ tịch bị bắt, người nóng ruột hơn cả là 2 chủ nợ.

    Việt Nam Index

    24/5/2026

    CTCP Tư vấn Xây dựng Điện 1 (PECC1 – mã chứng khoán TV1) vừa công bố thông tin liên quan đến ông Nguyễn Hữu Chỉnh, Chủ tịch HĐQT công ty, bị khởi tố và bắt tạm giam.

    PECC1 là doanh nghiệp tư vấn thiết kế trong lĩnh vực điện, có lịch sử gần 60 năm hình thành và phát triển. Công ty được biết đến là một trong những đơn vị tư vấn lâu năm trong ngành điện, từng tham gia nhiều dự án điện lớn trên cả nước.

    PECC1 hiện đang đối mặt với một vụ kiện dân sự kéo dài liên quan đến các khoản vay cá nhân phát sinh trong giai đoạn 2013–2017.

    Đây cũng là vấn đề được đơn vị kiểm toán nhấn mạnh, lưu ý người đọc tại báo cáo tài chính năm 2025.

    Theo đó, nguyên đơn trong vụ kiện là ông Lê Phi Long và bà Nguyễn Thị Ngải. Hai cá nhân này cho rằng PECC1 chưa thanh toán các khoản vay gốc và lãi với tổng giá trị lên tới hàng trăm tỷ đồng.

    Theo hồ sơ vụ việc, hai cá nhân kiện PECC1 liên quan khoản cho công ty vay gần 79 tỷ đồng với ông Lê Phi Long và hơn 46 tỷ đồng với bà Nguyễn Thị Ngải.

    Sau nhiều năm vay/trả, phía PECC1 cho biết các khoản vay này chưa phù hợp với quy chế hoạt động của công ty. Doanh nghiệp từng thông báo từ ngày 1/9/2022 sẽ tạm khoanh toàn bộ các khoản nợ nói trên và chưa thanh toán cả gốc lẫn lãi cho đến khi hoàn tất việc rà soát tính pháp lý và hợp lệ của các khoản vay.

    Sau đó, ông Lê Phi Long và bà Nguyễn Thị Ngải đã khởi kiện PECC1 ra TAND quận Thanh Xuân (nay là TAND khu vực 2 Hà Nội).

    Đối với vụ kiện của bà Nguyễn Thị Ngải, bản án sơ thẩm ngày 12/12/2025 xác định 8 giấy nhận nợ là vô hiệu, đồng thời buộc PECC1 phải hoàn trả và bồi thường cho bà Ngải số tiền gần 17,7 tỷ đồng.

    Ngày 26/12/2025, PECC1 đã nộp đơn kháng cáo một phần bản án sơ thẩm nhằm xem xét lại tỷ lệ lỗi của các bên liên quan. Đến thời điểm lập BCTC kiểm toán năm 2025, vụ án vẫn chưa được xét xử phúc thẩm.

    Trong khi đó, vụ kiện liên quan đến ông Lê Phi Long hiện chưa có thông báo mới từ phía tòa án.

    Diễn biến pháp lý của PECC1 với vụ kiện còn dang dở càng thu hút sự chú ý khi xảy ra vụ việc Chủ tịch HĐQT công ty bị khởi tố và bắt tạm giam. Các thông tin tiếp theo hiện vẫn đang chờ cơ quan chức năng và doanh nghiệp công bố.

    Việt Nam Index

    Hưng Phạm Ngọc

    25/5/2026

    Ước tính 60-70% tài sản hộ gia đình VN đang nằm trong đất, thế nên câu “Nhà để ở chứ không phải để đầu cơ” của Tổng bí thư Tô Lâm tuy nói về nhà nhưng không phải nói về nhà.

    Ông đang phát tín hiệu bẩy tiền ra khỏi đất.

    Nhưng phát biểu của Tổng bí thư không phải là bất ngờ, vì 3 tuần trước đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng chỉ đạo NHNN nghiên cứu phân loại bất động sản để áp dụng hạn mức tín dụng.

    Trong tháng 4, các ngân hàng lớn đồng loạt công bố chiến lược siết chặt hầu bao đối với bất động sản phân khúc cao cấp, chưa kể các động thái thắt chặt kỹ thuật từ cuối 2025.

    Họ đã sẵn sàng cho kịch bản hạ cánh mềm.

    Trong bầu không khí đó, sự kiện Đất Xanh chuyển hướng sang asset management dưới tên BLUEMARQ và Vingroup đề xuất phát triển Thung lũng Silicon ở Nam Hà Nội không phải là tình cở.

    Cả hai dường như dự báo được sự thay đổi chính sách và thi triển “ve sầu thoát xác”.

    Thế nên, câu hỏi đáng hỏi bây giờ không phải là chính sách BĐS thay đổi thật hay không, mà tiền bị bẩy ra khỏi đất rồi sẽ đi đâu?

    Trong khi các công nghệ lõi như bán dẫn, AI, robot, drone, tinh chế đất hiếm… đều mới nằm trên giấy, còn hệ sinh thái khởi nghiệp (nghe đâu) chỉ mới là hứa hẹn.

    Hay tiền rồi lại quay về với đất? Chỉ là đất khác, như hạ tầng, khu công nghiệp, thương mại tự do?

    Hay thung lũng Silicon mà chưa có miếng silicon nào?


    Không có nhận xét nào