Nguyễn Đông
26/5/2026
“...Bản đồ phân bố du học sinh Việt Nam
Sự lựa chọn ở lại hay về nước cũng gắn liền với các quốc gia mà người Việt ưu tiên lựa chọn. Hiện nay, top các điểm đến hàng đầu của du học sinh Việt Nam bao gồm: Hàn, Nhật, Đài, Úc, Mỹ. Trong đó cao nhất là Hàn Quốc khoảng 108.000 và thấp nhất là Mỹ khoảng 36.000 người.
Học phí thấp thì vài trăm triệu, cao thì hàng tỷ đồng mỗi năm. Nếu tính trung bình 500 triệu một năm thì mỗi năm Việt Nam phải bỏ ra gần 5 tỷ đô la.
Mất tiền, mất luôn cả người. Nhân lực chất lượng cao ở đâu để cất cánh?”.
Báo cáo mới nhất từ Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) và dữ liệu quản lý giáo dục cho thấy số lượng người Việt đi du học đã chạm mốc kỷ lục với gần 250.000 du học sinh đang học tập trên toàn thế giới.
Tuy nhiên tỷ lệ quay trở về đang ở mức báo động đặc biệt là ở nhóm du học tự túc.
1. Tỷ lệ ở lại nước ngoài và về nước
Theo dữ liệu từ Hồ sơ di cư Việt Nam, tỷ lệ du học sinh lựa chọn ở lại nước ngoài làm việc sau khi tốt nghiệp chiếm áp đảo:
- Tỷ lệ ở lại nước ngoài: Khoảng 70% – 80% đối với du học sinh hệ tự túc (vốn là lực lượng chiếm đại đa số, trên 95% tổng số du học sinh). Đáng chú ý, tỷ lệ này không chỉ cao ở khối tự túc mà một phần không nhỏ du học sinh diện học bổng Hiệp định/Ngân sách nhà nước cũng tìm cách ở lại hoặc trì hoãn cam kết quay về.
- Tỷ lệ về nước: Chỉ dao động khoảng 20% – 30%. Khảo sát thực tế từ dữ liệu dịch chuyển tại một số địa phương cho thấy số lượng du học sinh trở về có xu hướng giảm dần qua các năm gần đây.
2. Lý do tạo nên sự chênh lệch
Sự dịch chuyển chất xám này xuất phát từ cả yếu tố khách quan từ các quốc gia sở tại và chủ quan từ thị trường lao động trong nước:
- Mức thu nhập và chế độ đãi ngộ vượt trội: Đây là nguyên nhân cốt lõi. Giới chức quản lý từng dẫn chứng: Một cử nhân Việt Nam ngành bán dẫn mới tốt nghiệp tại Đài Loan (Trung Quốc) có thể nhận mức lương khởi điểm từ 25 – 33 triệu VNĐ/tháng, trong khi trình độ Thạc sĩ/Tiến sĩ đạt từ 37 – 55 triệu VNĐ/tháng (chưa tính thưởng và phụ cấp) – một con số rất cạnh tranh so với mặt bằng chung trong nước.
- Chính sách nới lỏng thị thực để giữ chân nhân tài: Để giải quyết bài toán già hóa dân số và thiếu hụt lao động trình độ cao, nhiều quốc gia lớn đã mở rộng cửa cho sinh viên quốc tế sau tốt nghiệp. Ví dụ: Đức cho phép ở lại tới 18 tháng để tìm việc; Úc, Hàn Quốc, Nhật Bản và Canada đều có các chương trình gia hạn visa làm việc (Work Permit) rất thông thoáng cho nhóm ngành STEM và kỹ thuật công nghệ.
- Môi trường làm việc và nghiên cứu chuyên sâu, điều mà thị trường nội địa đôi khi chưa đủ để đáp ứng, đặc biệt với nhóm du học sinh thuộc khối ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật, Toán học) hoặc nghiên cứu chuyên sâu.
3. Bản đồ phân bố du học sinh Việt Nam
Sự lựa chọn ở lại hay về nước cũng gắn liền với các quốc gia mà người Việt ưu tiên lựa chọn. Hiện nay, top các điểm đến hàng đầu của du học sinh Việt Nam bao gồm: Hàn, Nhật, Đài, Úc, Mỹ. Trong đó cao nhất là Hàn Quốc khoảng 108.000 và thấp nhất là Mỹ khoảng 36.000 người.
Học phí thấp thì vài trăm triệu, cao thì hàng tỷ đồng mỗi năm. Nếu tính trung bình 500 triệu một năm thì mỗi năm Việt Nam phải bỏ ra gần 5 tỷ đô la.
Mất tiền, mất luôn cả người. Nhân lực chất lượng cao ở đâu để cất cánh?
Nguyễn Đông
Không có nhận xét nào