Thanh Hà|Trọng Thành/RFI
15/6/2026
“...Bốn nước thuộc nhóm G7, bao gồm Pháp, Anh, Đức và Ý, ra một tuyên bố chung hôm nay 16/06, hoan nghênh thỏa thuận Mỹ - Iran, và kêu gọi các bên cần « thực thi nhanh chóng và đầy đủ các cam kết ». Bốn nước G7 cho biết sẵn sàng hỗ trợ để « khẩn cấp mở lại » eo biển Hormuz, bao gồm việc rà phá thủy lôi.
Pháp, Anh, Đức và Ý, cũng nhấn mạnh đến việc « Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân », chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Liban phải được bảo đảm bằng « một lệnh ngừng bắn vững chắc ».”.
Một bức tranh tường cổ động chống Mỹ trên một con phố ở Teheran, Iran, ngày 01/06/2026. via REUTERS - Majid Asgaripour
Pakistan trong vai trò trung gian hòa giải, đêm Chủ Nhật rạng sáng Thứ Hai 14-15/06/2026 thông báo, Iran và Mỹ đạt được đồng thuận « lập tức chấm dứt chiến tranh Trung Đông trên mọi mặt trận, kể cả Liban ». Việc ký thỏa thuận khung dự trù diễn ra tại Genève, Thụy Sĩ vào Thứ Sáu 19/06/2026. Tại Washington tổng thống Trump tuyên bố « cho phép mở cửa toàn bộ eo biển Hormuz và dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa trên biển » ngay sau khi thỏa thuận được ký.
Viễn cảnh chấm dứt xung đột tại Trung Đông làm hạ nhiệt giá dầu trên thế giới. Đầu phiên giao dịch hôm nay 15/06/2026 giá dầu rơi xuống còn 87,6 đô la một thùng, thay vì hơn 100 đô la như trong những tuần qua. Chỉ giá chứng khoán cũng đã tăng lên trở lại.
Tuy nhiên thỏa thuận khung mà Hoa Kỳ và Iran chuẩn bị ký kết ngày 19/06 tránh đề cập đến những chủ đề nhậy cảm nhất liên quan đến chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Teheran cũng như về khối lượng uranium được làm giàu mà Iran được cho là vẫn đang nắm giữ. Phía Teheran nhấn mạnh đây là những chủ đề mà các bên tiếp tục thảo luận trong tiến trình đàm phán dự trù kéo dài hai tháng. Một điểm quan trọng khác đối với chế độ ở Teheran, đó là một phần tài sản của Iran ở ký gửi hải ngoại, đặc biệt là tại Qatar đang bị phong tỏa sẽ được giải tỏa.
Thông tín viên RFI Carrie Nooten từ New York cho biết thêm về nội dung thỏa thuận khung được tổng thống Trump loan báo trước khi lên đường đến Evian, Pháp, dự thượng đỉnh G7 :
« Trước hết, thỏa thuận này chính thức chấm dứt các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, kể cả tại Liban. Ngay sau khi được ký kết, Iran sẽ mở lại eo biển Hormuz, đồng thời hải quân Mỹ sẽ lập tức ngừng phong tỏa vùng biển này.
Quảng cáo
Ngoài ra Washington sẽ dỡ bỏ một số các biện pháp trừng phạt đang nhắm vào Teheran để giúp Iran khởi động lại các hoạt động kinh tế. Sau cùng phó tổng thống J.D Vance dường như nói rằng Iran cam kết không bao giờ trang bị vũ khí nguyên tử. Điều này hơi lạ bởi vì theo thỏa thuận được tiết lộ, thì lần này các bên dự trù một thời gian 2 tháng để đàm phán về những chi tiết liên quan đến chương trình hạt nhân Iran.
Thỏa thuận được thông báo cũng sẽ đưa khu vực Trung Đông trở lại với thời kỳ trước chiến tranh. Dù vậy Iran giờ đây có thêm một công cụ mới để gây sức ép bởi vì họ đã chứng tỏ rất biết cách làm cho eo biển Hormuz bị tê liệt.
Chính quyền Trump cho dù có lập đi lập lại điều gì đi chăng nữa thì thực tế là chương trình tên lửa đạn đạo của Iran vẫn tồn tại và quốc gia này vẫn nắm giữ khối lượng chất uranium được làm giàu. Nếu như thỏa thuận này không cho phép củng cố vị thế của Donald Trump nhưng cũng đủ để nguyên thủ Hoa Kỳ giữ khoảng cách với một cuộc chiến mà càng lúc càng trở thành một cánh nặng đối với ông. Bằng chứng rõ rệt nhất cho thấy thỏa thuận này có lợi cho phía Iran đó là Israel, đồng minh của Hoa Kỳ, thực sự rất bất bình ».
Iran « thắng lớn » trong cuộc xung đột lần này ?
Vậy Iran phản ứng ra sao ? Từ Teheran, thông tín viên Shevos Ghazi cho biết:
« Tại Teheran, mọi người có cảm giác đây là một thắng lợi to lớn. Các cuộc đàm phán đã tiếp diễn cho đến tận phút cuối cùng. Phía Iran đã nhận được một số nhượng bộ quan trọng, đặt biệt là việc chấm dứt lệnh phong tỏa các cảng ngay lập tức chứ không phải đợi đến 30 ngày sau như đã dự kiến. Tiếp theo là lệnh ngừng bắn được áp dụng trên toàn lãnh thổ Liban, kèm theo đó là cam kết tôn trọng sự toàn vẹn lãnh thổ của Liban. Điều đó có nghĩa là sau này quân đội Israel sẽ phải rút lui khỏi miền nam Liban.
Trong khi đó Iran vẫn giữ được quyền kiểm soát eo biển Hormuz và thu phép thu các khoản phí dịch vụ để bảo đảm an toàn giao thương trên biển và bảo vệ môi trường trong vùng biển này. Một phần tài sản của Iran đang được ủy thác ở nước ngoài cũng sẽ được giải tỏa. Trước khi diễn ra lễ ký kết thỏa thuận với Mỹ vào Thứ Sáu 19/06 này tại Genève, Qatar sẽ rót cho Iran khoảng 12 tỷ đô la.
Cuối cùng liên quan đến chương trình hạt nhân Teheran vẫn giữ lập trường cứng rắn. Sau này, các bên sẽ đàm phán, chứ không phải ngay bây giờ. Iran vẫn muốn duy trì chương trình làm giàu chất uranium, và theo Donald Trump, phía Mỹ dường như chấp nhận. Thế rồi cũng không có chuyện đưa khối lượng chất uranium được làm giàu ra nước ngoài, đây chính là khối lượng 450 ký uranium được làm giàu với nồng độ 60 % đã được nhắc đế. Điểm duy nhất mà Iran có thể chấp nhận, đó là làm loãng mức độ làm giàu uranium, giữ ở ngưỡng 20 % nhưng không dưới ngưỡng đó ».
Quân đội Israel sẽ ở lại miền nam Liban và Gaza « vô thời hạn »
Ngay sau khi Mỹ và Iran tuyên bố đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh tại Trung Đông, bao gồm Liban, bộ trưởng Quốc Phòng Israel hôm nay, 15/06/2026, khẳng định các lực lượng vũ trang nước này sẽ tiếp tục ở lại « vô thời hạn » tại nhiều khu vực ở Liban, Syria và Gaza, « nhằm bảo vệ biên giới và các cộng đồng Israel trước mối đe doạn của các phần tử thánh chiến ».
Theo AFP, bộ trưởng Quốc Phòng Israel Katz cảnh báo rằng Israel sẽ trả đũa « mạnh mẽ », nếu chế độ Cộng hòa Hồi giáo Iran tấn công Israel để trả đũa các hoạt động quân sự của Israel ở Liban.
Theo truyền thông Israel, thỏa thuận Mỹ - Iran là một đòn đau với Tel Aviv. Thông tín viên Frédérique Misslin tường trình từ Jerusalem :
« Báo chí Israel sáng nay nhấn mạnh rằng thỏa thuận không đạt được bất kỳ mục tiêu nào được đề ra từ đầu cuộc chiến. Cụ thể là ba lằn ranh đỏ đối với Israel: vũ khí hạt nhân, tên lửa đạn đạo và vấn đề các lực lượng hậu thuẫn chế độ Teheran. Ngược lại, lệnh ngừng bắn lâu dài sẽ áp dụng đối với tất cả các mặt trận, bao gồm cả Liban.
Rõ ràng là vấn đề tên lửa không được đưa vào văn bản này, và các cuộc thảo luận về vấn đề làm giàu uranium chỉ mới bắt đầu. Israel dường như là bên thua cuộc lớn. Đây là điều khiến bộ trưởng cực hữu Itamar Ben-Gvir sáng nay tuyên bố rằng Israel sẽ không cảm thấy bị ràng buộc bởi thỏa thuận này.
Đối với lãnh đạo phe đối lập Yair Golan, thỏa thuận này là ‘‘tồi tệ’’. Hơn nữa, quan hệ với đồng minh Mỹ đã thực sự bị tổn hại nghiêm trọng. Tổng thống Mỹ tuyên bố cuộc tấn công của Israel vào vùng ngoại ô thủ đô Beirut ngày hôm qua lẽ ra không nên diễn ra, sau khi ông Trump đã gọi thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu là ‘‘kẻ điên rồ’’ vài ngày trước đó.
Thủ tướng Israel hôm qua hiểu rằng ông đang tự chuốc lấy sự giận dữ của tổng thống Mỹ, nhưng đã chọn làm như vậy để thể hiện một mức độ độc lập nhất định, nhằm tránh mất mặt trước cử tri Israel, trong cuộc bỏ phiếu bầu Quốc Hội mới vào tháng 10 tới. Sau biến cố vừa qua, dường như đã xuất hiện một thực tế chiến lược mới. Bất kỳ cuộc tấn công nào vào Beirut đều có nguy cơ dẫn đến một cuộc tấn công của Iran vào Israel. »
Về tình hình Liban, theo cơ quan thông tấn quốc gia NNA, bạo lực ở miền nam đã giảm cường độ, không có cuộc oanh kích nào diễn ra sáng hôm nay. Một nguồn tin từ giới chức cao cấp Liban cho biết, chính quyền nước này « chưa được thông báo về các điều khoản của thỏa thuận », cũng như thời điểm lệnh ngừng bắn giữa lực lượng Hezbollah và Israel có hiệu lực.
Pháp, Anh, Đức và Ý : Sẵn sàng hỗ trợ để « khẩn cấp » mở lại eo biển Hormuz
Bốn nước thuộc nhóm G7, bao gồm Pháp, Anh, Đức và Ý, ra một tuyên bố chung hôm nay 16/06, hoan nghênh thỏa thuận Mỹ - Iran, và kêu gọi các bên cần « thực thi nhanh chóng và đầy đủ các cam kết ». Bốn nước G7 cho biết sẵn sàng hỗ trợ để « khẩn cấp mở lại » eo biển Hormuz, bao gồm việc rà phá thủy lôi.
Pháp, Anh, Đức và Ý, cũng nhấn mạnh đến việc « Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân », chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Liban phải được bảo đảm bằng « một lệnh ngừng bắn vững chắc ».
RFI
Không có nhận xét nào