Biên khảo: Bình Phương
20-7-2026
https://www.cgai.ca/the_uses_and_abuses_of_deepfake_technology
Việc nhận biết - một video, hoặc hình ảnh giả mạo, hoặc Deepfake (Ngụy tạo Thâm độc) do AI tạo ra - đòi hỏi nhiều phương cách như xem xét bằng mắt thường, dùng thuật toán, và kiểm chứng bối cảnh. Chỉ dựa vào một phương pháp duy nhất có thể dẫn đến sai lệch, vì các dụng cụ tìm kiếm chỉ đưa ra tỉ lệ trung thực chứ không bảo đảm tuyệt đối. Tuy nhiên, có thể biết cách nhận diện hình ảnh hoặc video bị AI thao túng trước khi bị chúng đánh lừa:
Văn bản, Nhãn hiệu: AI thường xáo trộn hoặc tự “sáng chế” ra chữ. Để ý những ký tự vô nghĩa trên biển chỉ đường, cửa tiệm, quần áo, nhãn sản phẩm.
Mắt thường và Nghe Âm thanh: Trước khi xử dụng phần mềm, hãy xem kỹ video có hợp lý về mặt vật lý không. Các dụng cụ AI tân tiến, tạo hình ảnh, tiếng nói sống động (generative AI) (như Sora của OpenAI hay Veo của Google) có thể tạo chất lượng cao, nhưng thường gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy luật vật lý.
Hình ảnh ở Vùng mặt và Đường viền bị nhiễu: Tạm dừng video và quan sát ranh giới giữa khuôn mặt và phông nền. Kiểm tra xem có hiện tượng mờ, nhòe, nhấp nháy, hoặc sự "chênh lệch" giữa tông màu da và độ tuổi ở vùng trán, cổ, tai.
Mắt và Răng: Người thật chớp mắt tự nhiên. Mắt người thật phản chiếu đúng ánh sáng môi trường xung quanh. Mắt do AI tạo ra có thể trông như đang nhìn chằm chằm, thiếu chớp mắt tự nhiên; vô hồn, hai mắt quá cân đối, hoặc có các điểm phản chiếu ánh sáng không đồng nhất giữa hai mắt, hoặc ánh mắt đờ đẫn. Xem răng có đều đặn bất thường hay không, cũng như quan sát môi để xem có hát/nói nhép.
Tay, Ngón tay, Tứ Chi: Dù cải thiện, AI vẫn phạm lỗi về chi tiết cơ thể con người. Thí dụ: Những chỗ uốn cong thiếu tự nhiên, ngón tay bị biến dạng, các ngón như dính vào nhau, các chi thừa hay không cân đối là những dấu hiệu thường thấy.
Phông nền và Ánh sáng: Hãy quan sát bóng đổ và các yếu tố phông nền, các đường thẳng song song bị biến dạng. AI thường không thể tạo ra các bóng đổ đồng nhất cho cùng một nguồn sáng. Có khi là những bóng đổ bất thường không khớp với hướng ánh sáng, hoặc những bóng đổ không hội tụ với nhau. Các chi tiết nền vô lý chẳng hạn phông nền hoàn toàn không nhúc nhích, thiếu những chuyển động tinh tế như lá cây đong đưa hay máy quay rung lắc, cũng có thể là dấu hiệu của deepfake.
Bất thường về âm thanh: Hãy chú ý lắng nghe âm thanh trong trẻo như trong phòng thu dù đang ở ngoài trời, hoặc tiếng thở đột ngột như tiếng máy móc, hoặc âm thanh và hình ảnh không tương ứng.
Bất thường thường thấy nơi phông nền (background) và bối cảnh (setting): Nền của AI thường được tạo ra bằng kỹ thuật phun màu (airbrush); thường bị phun mạnh tay, hoặc bị làm mờ, hoặc đầy những vật thể vô nghĩa. Tóc, trang sức, phông nền có thể bị nhòe, nhấp nháy, hoặc biến dạng bất thường khi nhân vật chuyển động. Nền và bối cảnh không phù hợp nhau cũng là một trong những yếu tố cho biết hình ảnh giả mạo hay không.
Hiệu ứng phun màu, bên trái, là một ví dụ về sự can thiệp bằng trí tuệ nhân tạo.
https://www.media.mit.edu/projects/detect-fakes/overview/
Kiểm Chứng Bằng Dụng Cụ Điện Toán:
Có thể tải hình ảnh lên các dụng cụ trực tuyến, miễn phí để tìm AI như Sightengine AI Detector hoặc Quillbot's AI Image Detector. Những nơi này sẽ cho biết tỉ lệ trung thực có trong đó.
Tìm kiếm ngược bằng hình ảnh gốc: Dùng Google Images để tìm nguồn gốc hình. Nếu không tìm thấy hình trên các kênh tin tức lớn về một sự kiện nóng hổi nào đó, thì rất có thể đó là tin sai lệch do AI tạo ra.
Dụng cụ kiểm tra siêu dữ liệu (Metadata Checkers): Một số nơi như Google, gắn sẵn các chữ ký ẩn, hình mờ vào hình, hồ sơ. Có thể tải hình, hồ sơ nghi ngờ lên những khung có sẵn như Truepic Content Credentials là có thể phân tích nguồn gốc hình hay hồ sơ khả nghi.
Không có nhận xét nào