Luật sư Trần Đại Lâm
14/8/2026
Chiếc xe BMW, do cựu Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại QH Nguyễn Sỹ Cương điều khiển. Ảnh chụp tại hiện trường vụ tai nạn làm chết em nữ sinh. Hình ảnh lan truyền trên Facebook
Vụ chiếc xe BMW X3 đâm vào xe máy chở hai cha con trên phố Nguyễn Huy Tự, Hà Nội gần đây lại được nhắc đến nhiều trên mạng xã hội. Bên cạnh những câu hỏi về người lái xe và kết quả điều tra, có một thông tin được lan truyền là gia đình bị hại đã rút đơn yêu cầu khởi tố. Nếu điều này có thật, vụ việc sẽ được giải quyết thế nào.
Theo thông tin báo chí công bố khoảng 13 giờ 10 phút ngày 30-5-2025, ô tô BMW X3 di chuyển trên đường Nguyễn Huy Tự (Hà Nội) bất ngờ lao sang làn đường ngược chiều. Chiếc xe đi với tốc độ cao, đâm trúng xe máy do ông Đ.V.H. (trú ở phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng) chở theo con gái là Đ.N.P.T. (18 tuổi).
Hậu quả, ông H. gãy chân, con gái bị đứt lìa một chân.
Kết quả kiểm tra ban đầu không phát hiện người lái ô tô có nồng độ cồn hoặc sử dụng ma túy, ngày hôm sau, hồ sơ được chuyển cho Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Hà Nội tiếp tục làm rõ.
Sau đó, một số trang dẫn thông tin từ người thân, cho rằng nữ sinh đã qua đời sau thời gian điều trị. Trên mạng xã hội còn xuất hiện nhiều chi tiết khác, trong đó có chuyện gia đình đã nhận bồi thường và rút đơn.
Tuy nhiên, đến nay tôi chưa tìm thấy thông báo chính thức của cơ quan có thẩm quyền về hậu quả cuối cùng, kết quả điều tra cũng như việc gia đình bị hại có thực sự rút đơn hay không.
Vì vậy, những nội dung này chỉ nên được đặt ra dưới dạng giả định pháp lý, chưa thể xem là sự kiện đã được xác nhận.
Nếu gia đình bị hại rút đơn thì vụ việc cũng không vì thế mà đương nhiên chấm dứt.
Theo Điều 155 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 quy định một số tội phạm chỉ được khởi tố khi bị hại có yêu cầu, đó chủ yếu là những vụ việc mà pháp luật dành cho bị hại quyền quyết định khá lớn, chẳng hạn một số trường hợp cố ý gây thương tích, vô ý gây thương tích, hiếp dâm, làm nhục hoặc vu khống thuộc khoản 1 của điều luật tương ứng.
Khi vụ án thuộc nhóm này, người đã yêu cầu khởi tố rút yêu cầu thì vụ án phải đình chỉ.
Tội “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” được quy định tại Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015 không nằm trong danh sách đó, đây là tội phạm mà cơ quan tố tụng có trách nhiệm chủ động xử lý khi phát hiện dấu hiệu, không phụ thuộc vào việc gia đình bị hại có làm đơn hay không.
Một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng không còn là chuyện riêng giữa người gây tai nạn và người bị thiệt hại, hành vi vi phạm, nếu có, đồng thời xâm phạm trật tự, an toàn giao thông công cộng.
Hai gia đình có thể thỏa thuận về bồi thường, nhưng không thể tự thỏa thuận thay Nhà nước rằng một hành vi có phải là tội phạm hay không.
Vì vậy, nếu gia đình đã từng gửi đơn yêu cầu khởi tố rồi sau đó rút lại, cơ quan điều tra vẫn phải xác minh nguyên nhân tai nạn, nếu có đủ căn cứ xác định người lái xe vi phạm quy định về an toàn giao thông và hành vi ấy trực tiếp gây ra hậu quả thì vụ án vẫn có thể được khởi tố, điều tra và giải quyết theo pháp luật.
Cũng cần nói thêm rằng, kết quả không có nồng độ cồn hoặc ma túy chưa đủ để kết luận người lái xe không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Rượu, bia và ma túy chỉ là một phần trong số những vấn đề cần làm rõ, Cơ quan điều tra còn phải xác định chiếc xe có đi sai làn đường hay không, tốc độ lúc xảy ra tai nạn, dấu vết phanh, tình trạng kỹ thuật của phương tiện, dữ liệu camera, khả năng xảy ra sự cố sức khỏe đột ngột và lỗi của từng người tham gia giao thông.
Hậu quả rất nặng không tự nó chứng minh người lái xe có tội, nhưng việc không sử dụng rượu, bia cũng không tự nó loại trừ trách nhiệm.
Mấu chốt vẫn là có hành vi vi phạm quy tắc giao thông hay không và hành vi ấy có phải nguyên nhân dẫn đến thương tích hoặc cái chết của nạn nhân hay không.
Nếu có căn cứ xác định nữ sinh đã tử vong do hậu quả của vụ tai nạn thì, trong trường hợp chứng minh được lỗi vi phạm của người lái xe, hành vi có thể thuộc điểm a, khoản 1, Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015.
Khung hình phạt ở khoản này gồm phạt tiền từ 30 triệu đồng đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến ba năm hoặc phạt tù từ một năm đến năm năm.
Nếu hậu quả chỉ là thương tích thì việc có khởi tố hay không còn phụ thuộc vào kết luận giám định tỷ lệ tổn thương cơ thể của các nạn nhân.
Rút đơn không làm vụ án tự động chấm dứt, nhưng thái độ của gia đình bị hại vẫn có thể ảnh hưởng đáng kể đến cách giải quyết.
Điểm đáng chú ý là theo Khoản 3, Điều 29 Bộ luật Hình sự 2015 cho phép xem xét miễn trách nhiệm hình sự đối với người thực hiện tội phạm nghiêm trọng do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng, nếu người đó đã tự nguyện bồi thường, khắc phục hậu quả, được bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự.
Nếu vụ việc chỉ dừng lại ở khoản 1, Điều 260 Bộ luật hình sự 2015, người gây tai nạn đã bồi thường thỏa đáng và gia đình bị hại có đơn đề nghị miễn trách nhiệm hình sự thì cơ quan tiến hành tố tụng có thể cân nhắc áp dụng quy định này.
Tuy nhiên, pháp luật hình sự dùng từ “có thể” chứ không phải “đương nhiên”.
Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Tòa án vẫn phải xem xét mức độ vi phạm, hậu quả đã gây ra, thái độ sau tai nạn, việc cứu giúp nạn nhân, mức độ bồi thường, nhân thân người vi phạm và yêu cầu phòng ngừa chung.
Một lá đơn bãi nại không đủ để xóa bỏ toàn bộ những vấn đề đó.
Trường hợp nếu hành vi thuộc khoản 2, Điều 260 Bộ luật hình sự 2015, chẳng hạn người lái xe không có giấy phép, bỏ chạy để trốn tránh trách nhiệm, cố ý không cứu giúp người bị nạn hoặc có tình tiết khác làm khung hình phạt tăng lên đến mười năm tù, thì không đáp ứng điều kiện miễn trách nhiệm hình sự theo khoản 3, Điều 29 Bộ luật hình sự 2015.
Ngay cả khi không được miễn trách nhiệm hình sự, việc chủ động bồi thường, khắc phục hậu quả và được gia đình bị hại xin giảm nhẹ vẫn là những yếu tố có lợi cho người gây tai nạn khi quyết định hình phạt.
Trong trường hợp đáp ứng các điều kiện luật định, người phạm tội có thể được áp dụng mức hình phạt nhẹ hơn, thậm chí phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc án treo.
Nhưng đây là kết quả của việc đánh giá toàn bộ vụ án, không phải kết quả trực tiếp của việc rút đơn.
Trách nhiệm bồi thường cũng cần được nhìn riêng. Người cha bị thương có quyền yêu cầu thanh toán chi phí điều trị, thu nhập bị mất, chi phí chăm sóc và khoản bù đắp tổn thất tinh thần.
Nếu người con đã tử vong thì còn có thể phát sinh chi phí điều trị trước khi chết, chi phí mai táng, nghĩa vụ cấp dưỡng và khoản bù đắp tổn thất tinh thần cho người thân.
Gia đình có quyền thỏa thuận về những khoản này. Tuy nhiên, việc làm đơn xin giảm nhẹ hoặc không yêu cầu xử lý hình sự không mặc nhiên có nghĩa là họ đã từ bỏ toàn bộ quyền yêu cầu bồi thường.
Muốn xác định nghĩa vụ dân sự đã được giải quyết hay chưa phải xem nội dung thỏa thuận, số tiền đã thực tế thanh toán và sự tự nguyện của những người có quyền.
Từ vụ việc này, điều cần thiết nhất vẫn là một thông tin chính thức về kết quả giải quyết, nếu người lái xe không vi phạm quy định giao thông hoặc không có quan hệ nhân quả giữa hành vi của ông ấy với hậu quả thì cần công bố rõ căn cứ.
Nếu có hành vi phạm tội nhưng được miễn trách nhiệm hình sự do đã bồi thường và hòa giải thì cũng phải có một quyết định tố tụng hợp pháp, còn nếu đủ căn cứ truy cứu thì việc gia đình xin giảm nhẹ chỉ nên được xem xét trong giới hạn mà pháp luật cho phép.
Không nên dùng mạng xã hội để kết tội một người khi chưa có kết luận điều tra, nhưng sự im lặng kéo dài cũng dễ tạo ra nghi ngờ và tin đồn.
Một kết quả giải quyết minh bạch sẽ bảo vệ gia đình bị hại, bảo vệ cả người lái xe trước những cáo buộc chưa được kiểm chứng và, quan trọng hơn, bảo vệ niềm tin rằng pháp luật được áp dụng như nhau đối với mọi người.
Luật sư Trần Đại Lâm
Không có nhận xét nào