23/8/2026
Pháp bất vị thân: Một trong những điều kiện của một quốc gia thượng đẳng
Tran Van Tho
18/8/2026
Pháp bất vị thân theo nghĩa hẹp là pháp luật không thiên vị người thân, nói rộng ra là người hay cơ quan thi hành pháp luật phải công bằng, không vì quan hệ gia đình, thân thuộc hay địa vị xã hội, địa vị chính trị mà xử khác nhau. Pháp bất vị thân sẽ làm người dân yên tâm, tin tưởng với chế độ hiện tại, và được thế giới tôn trọng.
Ở những nước chậm tiến nguyên tắc nầy thường bị xâm phạm (thành ra mới chậm tiến). Nhưng nhiều nước dù kinh tế chưa phát triển, pháp bất vị thân vẫn được triệt để tôn trọng. Chẳng hạn thời Minh Trị ở Nhật, mới ở giai đoạn đầu của quá trình cận đại hóa, nhưng các lãnh đạo đã xem thượng tôn pháp luật là điều kiện để trở thành quốc gia thượng đẳng, một mục tiêu mà họ nhắm tới.
Trường hợp Philippines cũng đáng suy ngẫm. Khoảng 40 năm trước, nghĩa là lúc nước nầy còn rất nghèo, có một câu chuyện làm ta thán phục. Đó là chuyện của Fidel V. Ramos (1928-2022), tổng thống Philippines từ 1992 đến 1998. Lúc ông còn làm Giám đốc Tổng nha Cảnh sát quốc gia (thập niên 1980), một ngày nọ vợ ông lái xe đi chợ hay đi đâu đó và vi phạm luật giao thông. Khi bị cảnh sát bắt, bà không nói gì về nhân thân của mình, không đưa tên chồng ra để được cho qua. Bà đồng ý về văn phòng cảnh sát để họ lập biên bản và xét xử. Khi bà khai tên tuổi, nhân viên cảnh sát mới biết nhân thân của bà và trưởng phòng đã đến văn phòng Tổng nha Cảnh sát để báo cáo và xin lỗi ông Ramos. Nhưng ông Ramos nói ngay: “Các anh làm việc rất công tâm, theo đúng pháp luật, đáng khen”./.
Comment:
Phạm Văn Kỳ Thanh
Tôi có ý kiên như một LS. Hành nghề ở Mỹ. Luật Pháp Mỹ tương đối rất nghiêm minh. Tuy nhiên có trường hợp phải làm mềm đi những nguyên tắc của luật pháp khi áp dụng vào đời sống hàng ngày. Có những trường hợp được miễn trừ (exemption), khoan hồng (waiver), có lý do chính đáng (good cause) sau khi xem xét công tâm những sự kiện (fact) của mỗi trường hợp mà đưa ra quyết định áp dụng luật đến mức nào.
Thành ra tiến trình sau đây diễn ra khi áp dụng những nguyên tắc luật pháp (IRAC):
I (Issue): vấn đề gì cần được giải quyết
R (Rule of Law): Áp dụng Luật Nào? (Tránh trường hợp có một “rừng luật”, khi áp dụng lại sử dụng “luật rừng”)
A (Application): xem xét tất cả những sự kiện diễn ra trong vụ việc có áp dụng công tâm nguyên tắc luật không?
C (Conclusion): phải đi đến một kết luận công tâm, rõ ràng. Tránh trường hợp “giả mù sa mưa”, “bí mật” (không công bố trước công luận), “giải quyết kiểu “huề vốn” (công tội không phân minh), CÔCC (“con ông cháu cha, trong họ ngoài làng”…). Trên thực tế vấn đề còn phức tạp hơn. Vì “phép vua thua lệ làng. Có nghĩa là luật pháp khi áp dụng chỉ đến gần Chân Lý. Vì chân lý thay đổi theo thời gian và tùy địa phương. Án lệ thay đổi luôn luôn theo thời gian và địa phương. Án Lệ cũng là Luật.
Đại khái là như vậy. Cám ơn GSTS Thọ đã nêu lên những trường hợp đẹp đẽ, lý tưởng về sự công tâm và nghiêm minh của luật pháp.
Tran Van Tho
Phạm Văn Kỳ Thanh Vâng, đúng thế. Chẳng hạn đôi khi đạo đức quan trọng hơn pháp luật. Có trường hợp để cứu người phải tạm thời làm sai luật và được dân chúng và dư luận chấp nhận.
FB Trần Văn Thọ/Giáo sư
Hai tầng luật pháp Việt Nam:Ngọc Trinh ngồi mô tô sai tư thế phải ĐI TÙ, Sỹ Cương ngồi Ô tô tòng chết người vẫn không sai
Ở cái xứ sở nơi khẩu hiệu mọi người bình đẳng trước pháp luật được treo khắp nơi như tờ giấy lau bàn, công lý thực chất chỉ là một món hàng phân cấp rõ ràng theo thẻ đảng và ghế ngồi.
Ngọc Trinh lái mô tô sai tư thế trong khu nội bộ Thủ Thiêm. Không tông ai, không bỏ chạy, không làm đổ một giọt máu. Thế mà bị quy cố ý, đề nghị 2–7 năm tù, cuối cùng được “khoan hồng” một năm treo, hai năm thử thách. Tòa án nghiêm khắc lắm. Luật là luật. Không ai được đứng trên pháp luật.
Còn ông nghị Cương? Lái ô tô sai làn ngay trung tâm Hà Nội, tông chết một người đi xe máy. Kết quả là miễn trách nhiệm hình sự. Không án, không treo, không thử thách. Chỉ cần là ông nghị, là đồng chí, là người của hệ thống thì mạng người cũng chỉ là chi phí giao thông. Tòa án lúc này bỗng nhiên trở nên nhân văn, xem xét hoàn cảnh, cân nhắc đóng góp.
Thật là một hệ thống đầy tính đảng. Người không có ghế thì bị soi đến tư thế ngồi xe. Người có ghế thì được miễn đến cả tội giết người vì bất cẩn. Đây không còn là bất công thông thường nữa. Đây là bất công được thiết kế, được vận hành, được bảo vệ bằng chính bộ máy nhà nước.
Luật pháp Việt Nam không phải là công cụ bảo vệ công lý. Nó là công cụ bảo vệ quyền lực. Nó là cái roi để răn đe những kẻ không biết điều, và là cái dù để che cho những kẻ biết đứng đúng hàng ngũ. Ngọc Trinh không biết đứng đúng hàng nên phải nhận án. Ông nghị biết đứng đúng hàng nên được tha.
Và cái hay nhất là sau mỗi vụ việc như thế này, người ta vẫn cứ lớn tiếng hô không ai đứng trên pháp luật. Thật ra thì có. Rất nhiều người đang đứng trên pháp luật. Họ đứng trên nó mỗi ngày, ngồi trên nó mỗi khi lái xe, và thỉnh thoảng còn dùng nó để đè những kẻ phía dưới xuống.
Đó chính là công lý kiểu Việt Nam, công lý có tầng, có hạng, có thẻ. Và tầng dưới thì đừng bao giờ ảo tưởng rằng luật là để bảo vệ mình.
FB Chuyện Thiên Hạ
Ông Nguyễn Sỹ Cương lên báo quốc tế, dân mạng xôn xao
BBC News
Nguồn hình ảnh,Cơ quan công an/Ảnh chụp màn hình/Quốc hội
Chụp lại hình ảnh,Nhiều tờ báo quốc tế khác đã đưa tin về vụ việc tai nạn do ông Nguyễn Sỹ Cương gây ra
Hàng loạt tờ báo trong khu vực và trên thế giới đã đưa tin về vụ tai nạn do cựu Đại biểu Quốc hội Nguyễn Sỹ Cương gây ra vào cuối tháng 5/2025 khiến một nữ sinh 18 tuổi thiệt mạng.
"Sự phẫn nộ của công chúng không chỉ xoay quanh vụ tai nạn mà còn phản ánh nỗi thất vọng rộng to lớn hơn trước tình trạng tham nhũng, đặc quyền và những cơ chế bảo mật mang lại lợi ích cho giới tinh hoa, trong một xã hội đang thay đổi nhanh chóng và ngày càng bị phân hóa bởi sự giàu có cũng như các mối quan hệ chính trị," báo New York Times viết ngày 19/8.
Vụ tai nạn, dù xảy ra hơn một năm trước, nhưng đã đồng loạt được các cơ quan truyền thông quốc tế đưa tin sau khi Đài truyền hình Việt Nam (VTV) phát bản tin về vụ việc này vào hôm 17/8.
Theo đó, ông Cương chính thức được xác định là người gây ra vụ tai nạn, nhưng được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự.
Diễn biến này xảy ra trong thời điểm cộng mạng kêu gọi minh bạch vụ việc và công lý cho nạn nhân 18 tuổi, không để vụ việc "chìm xuồng".
Gốc cây số 55 nơi vụ tai nạn xảy ra đã chứng kiến cảnh nhiều người đến đặt các bó hoa tươi.
Chính quyền Việt Nam, một mặt đề nghị các nền tảng mạng xã hội xoá, chặn các bài, viết liên quan, thậm chí gọi đó là cách mạng màu, mặt khác cử người ngăn cản việc đặt hoa tại "gốc cây công lý".
Trong khi đó, vụ tai nạn chỉ được báo chí trong nước đưa tin vào thời điểm xảy ra, và tên người gây tai nạn cũng được viết tắt là N.S.C., không hề nhắc đến chức vụ của ông này.
Cho đến khi bản tin thời sự tối 17/8 của VTV, tên của ông Nguyễn Sỹ Cương mới chính thức được nhắc đến, kèm lời giới thiệu cựu đại biểu Quốc hội.
Điều đó như một lời xác nhận từ chính quyền và hàng loạt tờ báo Quốc tế đã lên tiếng.
Điều đó cũng đã gây xôn xao trong cộng đồng mạng.
Báo chí quốc tế nói gì?
New York Times, tờ báo có trụ sở tại Mỹ, cho biết họ đã liên hệ với ông Cương, nhưng vị Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội khóa 14 (2016-2021) chỉ nói rằng: "Tôi bận, tôi không nói chuyện được [dịch từ Tiếng Anh]."
Tờ báo này cũng cho biết vợ ông Cương, bà Lâm Thị Phương Thanh – Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch – đã trở thành tâm điểm đặc biệt khiến dư luận tò mò.
Trong khi đó, tờ báo có trụ sở tại Hong Kong là South China Morning Post đã đến hiện trường vụ tai nạn gần đây và "chỉ thấy một vài cánh hoa rải rác gần cây".
"Các sĩ quan mặc thường phục dường như đang theo dõi khu vực từ phía bên kia đường", tờ báo này tường thuật vào ngày 19/8.
Trước đó, hôm 18/8, báo Strait Times của Singapore đưa tin việc người dùng mạng xã hội "cáo buộc chính quyền đã tìm cách ngăn cản cư dân mạng tiếp cận" những nội dung liên quan tới vụ tai nạn.
Bài viết dẫn nhận định của bà Nguyễn Hoàng Vi, một blogger thường bình luận về xã hội Việt Nam, rằng việc nạn nhân là một cô gái 18 tuổi dễ tạo được sự đồng cảm với những người cùng trang lứa khác vì họ dễ đặt bản thân vào hoàn cảnh của nạn nhân.
Điều này khác biệt với diễn ngôn của chính quyền Việt Nam rằng giới trẻ đang bị lợi dụng, kích động bởi thế lực thù địch, thành phần khủng bố.
Nhiều cơ quan truyền thông lớn khác như AFP, Reuters, CNA, The Star… cũng đã đưa tin về vụ việc này.
Khen báo nước ngoài, chê VTV
Nhiều người dùng xã hội lại tỏ ra phấn khởi trong việc tổng hợp các tờ báo quốc tế đưa tin về sự kiện này trong đó không ít người tỏ ra đặc biệt hào hứng với bài viết trên tờ New York Times.
"Chúng ta thắng rồi! tờ báo New York Times cũng đã lên bài rồi, đây là 1 trong những tờ báo có sức ảnh hưởng lớn nhất thế giới," một tài khoản trên Threads viết.
Một người dùng khác, cũng trên mạng xã hội đang cho phép ẩn danh này, nói rằng bài báo trên New York Times có thông tin" trực diện, đa chiều" theo cách mà họ muốn báo chí chính thống Việt Nam có thể làm được thay vì cách đưa tin "một chiều và mơ hồ".
"CNA và The Straits Times là hai cơ quan truyền thông và báo chí chính thống, uy tín hàng đầu tại Singapore đã đăng bài về vụ "gốc cây 55".
"Truyền hình Pháp ngữ 5 châu TV5 Monde cũng đã lên tin, cách đây 17 giờ đồng hồ," một người thống kê hôm 19/8.
Trong khi đó, không ít ý kiến cho rằng VTV đã "phạm sai lầm lớn", vì "đưa tin một chiều", khác biệt với các "thông tin đa chiều" như báo chí quốc tế.
"GenZ hãy cảm tạ VTV, vì nhờ có VTV là kênh truyền thông chính thức lên tiếng xác nhận, báo chí nước ngoài đã đủ điều kiện lên bài. Chuyến này cho cả thế giới biết, mỗi người biết một chút cho vui nhà vui cửa," một người viết trên Threads.
Dù vậy, không ít người phản ứng trước sự phấn khích này, vì rằng không có điều gì đáng vui khi đất nước mình bị mang tiếng.
Đài truyền hình Việt Nam trước đây là cơ quan thuộc Chính phủ. Tuy nhiên, bắt đầu từ 1/4 năm nay, Bộ Chính trị đã quyết định chuyển VTV, cùng với hai cơ quan truyền thông chủ lực khác là Đài tiếng nói Việt Nam (VOV), cùng với Thông tấn xã Việt Nam, trở thành đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương.
Một trong những chức năng của VTV, theo quyết định của Bộ Chính trị, là "tham gia định hướng dư luận xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng".
Tuy nhiên, bản tin tối 17/8 về vụ tai nạn do ông Nguyễn Sĩ Cương gây ra đã gặp nhiều chỉ trích.
"Họ nghĩ đây là hướng xoa dịu dư luận à? Nếu vậy thì sai lầm rồi nhé," một tài khoản viết.
BBC News
Không có nhận xét nào