Đọc lướt, hiểu hời hợt
Hồ Quốc Tuấn
Phó giáo sư, Đại học Bristol
17/9/2026
Gần 60% học sinh lứa 15 tuổi của Việt Nam không đạt mức đọc hiểu cơ bản theo kết quả chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) năm 2025.
Con số đáng chú ý ở mức độ. Với mức cơ bản mà PISA gọi là Bậc 2, học sinh ít nhất có thể xác định ý chính của một văn bản có độ dài vừa phải, tìm được thông tin theo một số điều kiện, và suy nghĩ về mục đích hay hình thức của văn bản khi được yêu cầu. Chỉ 41% học sinh Việt Nam đạt từ mức này trở lên, so với 69% trung bình của các nước tham gia đánh giá. Điểm đọc hiểu trung bình của Việt Nam là 392, thấp hơn mức 461 của OECD, mà mức 461 đã là một sự sụt giảm so với kỳ kiểm định trước.
Cùng lúc đó, PISA phát hiện một hiện tượng khác: ngày càng nhiều học sinh "đọc lướt vội vàng" (hasty readers). Các em lướt qua nội dung rất nhanh, nhanh đến mức có khả năng chưa đọc hết văn bản, và đưa ra câu trả lời sai. Đây là tình hình chung. Tỷ lệ nhóm này tại 35 nước OECD gần như tăng gấp đôi, từ 6,6% năm 2018 lên 11,4% năm 2025.
Hai con số trên, tỷ lệ học sinh không đạt kỹ năng đọc cơ bản và tỷ lệ học sinh đọc vội, đo những thứ khác nhau. Không thể từ đó kết luận đọc lướt là nguyên nhân khiến năng lực đọc hiểu đi xuống. Nhưng đặt chúng cạnh nhau, một vấn đề lớn hơn hiện ra: làm sao giúp học sinh đọc đúng, và khiến các em dành đủ thời gian và sự chú ý để hiểu điều mình đọc.
Con người đang "đọc" nhiều hơn trước: tin nhắn, email, Facebook, TikTok, tiêu đề báo, bình luận, thông báo ứng dụng. Nhưng phần lớn việc đọc ấy diễn ra theo một nhịp khác hẳn: mắt chạy nhanh, tìm từ khóa, nắm vài ý rồi chuyển sang thứ tiếp theo.
Một học sinh Mỹ được New York Times phỏng vấn mô tả, việc đọc hết một cuốn sách bây giờ trở nên rất thách thức vì em liên tục mất tập trung và muốn kiểm tra điện thoại. Những học sinh khác nói video ngắn, mạng xã hội và màn hình khiến việc duy trì chú ý với văn bản dài ngày càng khó. Một số thừa nhận AI giúp họ có câu trả lời mà không thực sự hiểu quá trình đi đến câu trả lời đó.
Theo một báo cáo khác của OECD, Covid-19 chắc chắn đóng một vai trò không nhỏ cho tình trạng này. Học trực tuyến khiến một thế hệ dành nhiều thời gian hơn trước màn hình và làm gián đoạn quá trình hình thành những kỹ năng nền tảng.
Nhưng khó có thể đổ tất cả cho đại dịch. Sự suy giảm về đọc đã xuất hiện từ trước Covid.
Và giờ đây chúng ta có thêm AI.
Máy móc càng đọc giỏi, con người càng ít phải đọc. Một báo cáo 100 trang có thể được tóm tắt trong vài giây, một bài nghiên cứu dài có thể biến thành năm gạch đầu dòng, học sinh có thể hỏi AI "đoạn này nói gì?" mà không cần vật lộn với chính đoạn văn đó.
Công nghệ giúp cho nhiều người tiết kiệm thời gian. Những công nghệ đó được cho là sẽ trở thành "một phần tự nhiên" của học tập và làm việc. Nhưng vấn đề xuất hiện khi AI chuyển từ "hỗ trợ" sang "thay thế" việc đọc.
Nếu chỉ đọc phần tóm tắt của AI, học sinh có thể biết tác giả kết luận gì nhưng không biết bằng chứng mạnh đến đâu, giả định nằm ở đâu hay lập luận có điểm yếu gì. Nếu AI tóm tắt sai, người chưa từng đọc tài liệu gốc cũng rất khó phát hiện. Điều này tôi chứng kiến chỉ hai tuần trước, khi một nghiên cứu sinh tiến sĩ dùng AI để tóm tắt một bài tham khảo. Đồng nghiệp tôi (vô tình chính là tác giả bài báo), đã chỉ ra ngay lập tức "kết luận của AI hoàn toàn trái ngược với thông điệp và kết quả bài báo". Bạn nghiên cứu sinh nhận được một bài lên lớp dài 30 phút của các giáo sư.
Nghịch lý vì thế là: AI càng thông minh thì con người càng cần khả năng đọc hiểu, kiểm chứng thông tin và phản biện.
Trước kết quả này, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng: "Đây không chỉ là việc của môn Ngữ văn, bởi muốn giải Toán có lời văn, hiểu một hiện tượng khoa học, đọc bản đồ, biểu đồ hay hướng dẫn trên Internet, học sinh đều cần biết đọc, chọn thông tin quan trọng, so sánh và đưa ra nhận xét" .
Vậy đâu là giải pháp?
Giải pháp đầu tiên rất truyền thống: đọc nhiều hơn và đọc dài hơn.
Không nhất thiết là ép học sinh đọc những cuốn sách hàng trăm trang ngay lập tức. Trường học có thể dành một khoảng thời gian đều đặn để đọc không gián đoạn, tăng dần độ dài và độ phức tạp của văn bản, yêu cầu học sinh giải thích bằng chứng chứ không chỉ chọn đáp án.
Thứ hai, cần thay đổi cách giao bài trong thời đại AI. Thay vì chỉ hỏi "bài viết kết luận gì?", giáo viên có thể yêu cầu: "Đoạn nào chứng minh kết luận đó?", "Hai nguồn này mâu thuẫn ở đâu?", "AI đã bỏ sót điều gì khi tóm tắt?". Học sinh vẫn có thể dùng AI, nhưng phải quay lại văn bản gốc để kiểm chứng. Đây là cách mà Đại học Bristol nơi tôi đang giảng dạy đang áp dụng trong một số môn.
Khi đó AI không thay thế việc đọc, nó tạo thêm lý do để đọc kỹ.
Và cuối cùng, khi nói về giáo dục, người lớn không bao giờ có thể đứng ngoài câu chuyện. Không thể yêu cầu trẻ đọc chậm và suy nghĩ kỹ nếu chúng ta thường chỉ đọc tiêu đề rồi chia sẻ, xem vài chục giây video rồi kết luận, hay tranh luận về một bài viết chưa đọc hết.
Trong thời đại máy móc có thể đọc hàng triệu trang trong vài giây, lợi thế của con người không nằm ở việc đọc nhanh hơn máy. Đó là khả năng đọc đủ chậm để biết điều gì đáng tin, đủ sâu để hiểu điều gì đang được nói, và đủ tư duy độc lập để không giao luôn việc suy nghĩ và phản biện cho máy.
Hồ Quốc Tuấn
‘Nhà giàu cũng khóc’: Biệt thự triệu đô ở Hà Nội ngập giữa ‘biển nước’
Tiến Dũng/Vietnam Net
17/9/2026
Mưa lớn kéo dài khiến khu vực đường Hoàng Tùng (xã An Khánh, Hà Nội) ngập sâu. Nhiều căn biệt thự hai bên đường bị nước bao vây, tràn vào hầm để xe.
Ngày 17/9, theo ghi nhận của PV VietNamNet, sau nhiều ngày mưa, đặc biệt là trận mưa lớn đêm 16/9, đường Hoàng Tùng chìm trong "biển nước".
Nước ngập trên đường Hoàng Tùng.
Hàng loạt căn biệt thự liền kề, đơn lập khang trang bị nước bao quanh, nhiều khu vực gần như bị cô lập. Nước tràn vào hầm để xe, người dân phải tìm cách di chuyển tài sản lên nơi cao.
Nhiều người sống tại đây cho biết tình trạng cứ mưa lớn là ngập đã trở nên quen thuộc nhưng không ngờ lần này nước dâng nhanh và sâu đến vậy.
Chị Nguyễn T.V., người dân sống trên đường Hoàng Tùng, cho biết gia đình đã chủ động be bờ, ngăn nước suốt đêm nhưng không thể chống chọi với lượng nước quá lớn.
“Biết mưa là ngập nên gia đình tôi be bờ, đắp đập cả đêm. Nhưng mưa quá lớn, nước vẫn tràn vào hầm để xe, có lúc ngập đến 1,5-2m. Đang be bờ thì bất ngờ bờ bị vỡ. May mọi người kịp chạy ra ngoài, nếu không rất nguy hiểm”, chị T.V. kể.
Dù che chắn thế nào nước vẫn tràn vào hầm để xe của các căn biệt thự.
Tại một siêu thị trên đường Hoàng Tùng, ông Nguyễn T.H. (nhân viên bảo vệ) cho biết mọi người đã chia nhau tìm cách ngăn nước nhưng bất thành.
“Khi nước dâng, chúng tôi phải nhanh chóng chuyển đồ đạc trong hầm ra ngoài, đưa lên chỗ khô ráo. Nếu để lâu thì tài sản hư hỏng hết”, ông T.H. nói.
Anh Vũ Tiến D. cho biết gia đình liên tục dùng máy bơm để hút nước khỏi hầm nhưng hiệu quả không đáng kể.
“Nước vào thì bơm ra, nhưng lượng nước ngày càng nhiều. Bơm ra đường cũng không ăn thua vì bên ngoài đã như cái ao lớn, nước không biết thoát đi đâu”, anh D. chia sẻ.
Người dân be bờ, ngăn nước tràn vào hầm để xe.
Dù đã quen với cảnh ngập mỗi khi mưa lớn nhưng nhiều người vẫn không khỏi xót xa khi chứng kiến tài sản bị ngâm trong nước.
“Nhìn tài sản bị ngập nước, ai cũng xót ruột. Đã ở đây thì ngập đành phải chịu, nhưng vào mùa mưa thực sự rất khổ. Ra vào nhà còn khó khăn, nói gì đến chuyện đi làm”, một người dân chia sẻ.
Trao đổi với PV VietNamNet, lãnh đạo Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã An Khánh cho biết chính quyền địa phương đã liên tục huy động máy bơm để tiêu thoát nước.
Nước ngập khiến việc kinh doanh của nhiều hộ dân bị ảnh hưởng.
Theo vị lãnh đạo, các máy bơm tại trạm Đào Nguyên đều đang hoạt động hết công suất nhưng lượng nước đổ về quá lớn nên tình trạng ngập chưa thể giải quyết ngay.
“Chỉ khi trời ngừng mưa, khoảng 2 giờ sau nước trên đường mới rút hết”, lãnh đạo Phòng Kinh tế - Hạ tầng xã An Khánh cho biết.
Cũng theo vị này, nếu mưa tiếp tục kéo dài, máy bơm sẽ phải vận hành liên tục để tiêu nước. Tuy nhiên, khi lượng nước đổ về vượt khả năng tiêu thoát, khu vực vẫn có nguy cơ tiếp tục ngập.
Một sân bay quốc tế của Việt Nam cả năm không có chuyến bay quốc tế nào: Điều chỉnh quy hoạch, hướng tới 12 triệu khách/năm
Quang Anh/Người Quan sát
17/9/2026
Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ. Ảnh: Internet
Định hướng này được đưa ra trong bối cảnh sân bay hiện có công suất quy hoạch lớn nhưng sản lượng khai thác thực tế vẫn còn khoảng cách đáng kể.
Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ được định hướng dự trữ thêm không gian để mở rộng, hướng tới công suất khoảng 12 triệu hành khách/năm và quy mô khoảng 728,9ha vào năm 2050. Đây là một trong những nội dung đáng chú ý trong dự thảo Quy hoạch chung TP Cần Thơ đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075.
Thông tin trên được đưa ra tại Hội nghị xin ý kiến đối với dự thảo hồ sơ Quy hoạch chung thành phố do UBND TP Cần Thơ tổ chức sáng 16/9. Theo dự thảo, quy hoạch mới đưa ra nhiều định hướng phát triển đa ngành, trong đó hạ tầng hàng không được xác định là một trong những yếu tố quan trọng nhằm nâng cao năng lực kết nối của thành phố với khu vực và quốc tế.
Theo phương án đề xuất, Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ sẽ được bố trí quỹ đất và không gian phát triển trong dài hạn, tạo dư địa để mở rộng quy mô khi nhu cầu vận tải hàng không gia tăng.
Định hướng này được đưa ra trong bối cảnh sân bay hiện có công suất quy hoạch lớn nhưng sản lượng khai thác thực tế vẫn còn khoảng cách đáng kể.
Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ có tiền thân là sân bay Trà Nóc, được xây dựng từ thập niên 1960 với mục đích quân sự, sau đó từng bước chuyển sang khai thác dân dụng.
Năm 2006, sân bay được nâng cấp với tổng vốn hơn 1.000 tỷ đồng, trong đó tập trung vào các hạng mục quan trọng như đường băng và nhà ga.
Nhờ nằm ở vị trí trung tâm vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ từng được kỳ vọng trở thành cửa ngõ hàng không của toàn khu vực, đặc biệt trong việc kết nối các tỉnh, thành miền Tây với các trung tâm kinh tế trong nước và quốc tế.
Tuy nhiên, thực tế khai thác trong nhiều năm qua chưa tương xứng với kỳ vọng này. Sân bay chủ yếu phục vụ các đường bay nội địa, trong khi phần lớn du khách quốc tế đến khu vực miền Tây vẫn phải trung chuyển qua TP. HCM.
Thực trạng này tiếp tục thể hiện rõ trong năm 2025.
Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ không có chuyến bay quốc tế nào trong năm 2025. Ảnh: Internet
Theo số liệu được Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ công bố, trong năm 2025, sân bay ghi nhận hơn 7.400 lượt chuyến bay cất, hạ cánh, đạt khoảng 86% kế hoạch năm.
Tổng lượng hành khách thông qua cảng đạt trên 1,13-1,14 triệu lượt, tương đương hơn 91% chỉ tiêu đề ra. Lượng hành khách đến và đi qua sân bay tương đối cân bằng.
Đáng chú ý, toàn bộ sản lượng hành khách trong năm đều là khách nội địa. Trong suốt năm 2025, Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ không khai thác bất kỳ chuyến bay quốc tế nào.
Đây cũng là năm đầu tiên kể từ sau dịch COVID-19 sân bay không có chuyến bay quốc tế.
Như vậy, giữa định hướng phát triển lên khoảng 12 triệu hành khách/năm vào năm 2050 và sản lượng thực tế hơn 1,1 triệu khách trong năm 2025 vẫn còn một khoảng cách rất lớn. Điều này cho thấy bài toán đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô hạ tầng, mà còn phải từng bước nâng cao hiệu quả khai thác và khả năng kết nối của sân bay.
Trong bối cảnh đó, việc dự trữ không gian phát triển sân bay trong đồ án quy hoạch mới được xem là bước chuẩn bị cho nhu cầu vận tải hàng không trong dài hạn.
Nếu được phê duyệt và triển khai theo lộ trình, Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ sẽ có thêm dư địa để mở rộng các hạng mục hạ tầng, nâng cao năng lực khai thác tàu bay, đồng thời tăng khả năng đáp ứng nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa.
Với vị trí trung tâm ĐBSCL, việc nâng cao năng lực của Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ cũng có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi TP Cần Thơ. Sân bay có thể đóng vai trò tăng cường kết nối hàng không cho một vùng kinh tế rộng lớn, hỗ trợ nhu cầu đi lại, du lịch, giao thương và vận chuyển hàng hóa.
Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu khoảng 12 triệu hành khách/năm, bên cạnh việc chuẩn bị quỹ đất và mở rộng hạ tầng, khả năng hình thành thêm các đường bay, đặc biệt là đường bay quốc tế, sẽ là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả khai thác trong tương lai.
Từ một sân bay quân sự được xây dựng từ thập niên 1960, Trà Nóc đã từng bước chuyển mình thành Cảng hàng không quốc tế Cần Thơ. Với định hướng quy hoạch đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075, công trình tiếp tục được đặt trong chiến lược phát triển hạ tầng dài hạn của thành phố, hướng tới nâng cao vai trò kết nối của Cần Thơ với toàn vùng ĐBSCL và các thị trường bên ngoài.
Hơn 617.000 doanh nghiệp bị rà soát mã số thuế: Vì sao đóng cửa nhiều năm vẫn chưa thể 'khai tử' về pháp lý?
Khúc Văn/Người Quan sát
17/9/2026
Chiến dịch làm sạch mã số thuế không chỉ nhằm xử lý các trường hợp vi phạm mà còn cho thấy một vấn đề lớn hơn: thủ tục rút lui khỏi thị trường vẫn còn những điểm nghẽn.
Từ đầu tháng 7/2026, ngành thuế triển khai chiến dịch “Làm sạch mã số thuế – Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”, tập trung rà soát 617.462 doanh nghiệp, tổ chức ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hoạt động.
Trao đổi với chúng tôi, bà Lê Yến, CEO Công ty TNHH Tư vấn thuế Hà Nội, cho rằng chiến dịch làm sạch mã số thuế không chỉ nhằm xử lý các trường hợp vi phạm mà còn cho thấy một vấn đề lớn hơn là thủ tục rút lui khỏi thị trường vẫn còn những điểm nghẽn. Do đó, bên cạnh xử lý nghiêm hành vi lợi dụng pháp nhân, mua bán hóa đơn hay cố tình bỏ địa chỉ, cần có một quy trình rõ ràng để những doanh nghiệp thực sự muốn giải thể có thể hoàn tất nghĩa vụ và “ra khỏi thị trường” đúng pháp luật.
Thưa bà, ngành thuế đang tập trung rà soát hơn 617.000 doanh nghiệp, tổ chức. Con số này đang tạo ra nhiều ý kiến trái chiều trong cộng đồng. Dưới góc độ là chuyên gia trong lĩnh vực thuế, bà đánh giá như thế nào về điều này?
Bà Lê Yến: Ngày 13/7/2026, Cục Thuế ban hành Công điện số 18/CĐ-CT, yêu cầu cơ quan thuế các tỉnh, thành phố tập trung nguồn lực triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế – Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.
Theo Công điện, có 617.462 doanh nghiệp thuộc diện xử lý, gồm 291.962 doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục giải thể và 325.500 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, có nợ thuế. Con số này cho thấy hàng trăm nghìn doanh nghiệp đã ngừng hoạt động trên thực tế nhưng vẫn tồn tại trên hệ thống đăng ký kinh doanh và quản lý thuế.
Có thể nói, nhiều doanh nghiệp đã “chết” nhưng chưa được “khai tử” về mặt pháp lý. Tuy nhiên, cần nhìn nhận đúng rằng 617.462 doanh nghiệp này không phải tất cả đều là doanh nghiệp bỏ trốn, gian lận hay cố tình chây ì nghĩa vụ thuế. Mỗi nhóm có tình trạng pháp lý, nguyên nhân và hướng xử lý khác nhau.
Theo danh mục trạng thái mã số thuế tại Phụ lục I ban hành kèm Thông tư số 86/2024/TT-BTC, doanh nghiệp ngừng hoặc gián đoạn hoạt động có thể được phân loại theo nhiều trạng thái. Trong đó, ba trạng thái thường được nhắc tới là 03, 05 và 06.
Trạng thái 03 là người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế. Đây là nhóm phù hợp nhất với cách nói doanh nghiệp đã “chết” trên thực tế nhưng chưa được “khai tử” về mặt pháp lý.
Doanh nghiệp có thể đã ngừng kinh doanh, không còn doanh thu và nhân sự, nhưng vẫn còn thiếu hồ sơ khai thuế, chưa nộp báo cáo tài chính, còn nợ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt hoặc chưa hoàn thành việc xử lý hóa đơn, tài sản, công nợ và các đơn vị phụ thuộc.
Trong khi đó, trạng thái 05 là người nộp thuế tạm ngừng hoạt động, kinh doanh có thời hạn. Đây là trạng thái hợp pháp khi doanh nghiệp đã thực hiện thủ tục thông báo tạm ngừng theo quy định. Doanh nghiệp ở trạng thái này chưa “chết”, không phải đang giải thể và vẫn có thể quay lại hoạt động sau thời gian tạm ngừng.
Còn trạng thái 06 là người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký. Đây là nhóm có mức độ rủi ro cao hơn bởi cơ quan thuế không xác minh được sự hiện diện của doanh nghiệp tại trụ sở đã đăng ký. Nguyên nhân có thể do doanh nghiệp đã chuyển đi nhưng chưa cập nhật địa chỉ, không treo biển hiệu, không còn thuê trụ sở, không liên hệ được với người đại diện hoặc thực tế đã ngừng hoạt động mà không thông báo.
Vì vậy, không nên đánh đồng doanh nghiệp tạm ngừng hợp pháp với doanh nghiệp bỏ địa chỉ hoặc doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất nghĩa vụ thuế.
Vì sao nhiều doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng mã số thuế vẫn còn “sống”, thưa bà?
Bà Lê Yến: Một nhận thức khá phổ biến của các chủ doanh nghiệp là khi không còn bán hàng, không xuất hóa đơn và đã đóng cửa văn phòng thì doanh nghiệp coi như đã chấm dứt.
Tuy nhiên, ngừng hoạt động trên thực tế không đồng nghĩa với chấm dứt tồn tại về mặt pháp lý. Doanh nghiệp chỉ thực sự kết thúc hoạt động sau khi hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ với người lao động, đối tác, cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh.
Qua thực tế tư vấn, chúng tôi nhận thấy nhiều doanh nghiệp bị “treo” trong nhiều năm vì không còn kế toán, thất lạc chứng từ, chữ ký số hết hạn, người đại diện đã thay đổi nơi cư trú hoặc không còn nguồn tài chính để hoàn thiện hồ sơ. Một số doanh nghiệp còn chi nhánh, địa điểm kinh doanh chưa chấm dứt; có hàng tồn kho, tài sản, công nợ hoặc hóa đơn điện tử chưa xử lý.
Cũng có trường hợp chủ doanh nghiệp cho rằng công ty không phát sinh doanh thu thì không cần nộp hồ sơ khai thuế. Đến khi thực hiện giải thể mới phát hiện còn thiếu nhiều kỳ kê khai, báo cáo tài chính và phát sinh tiền phạt chậm nộp hồ sơ.
Càng để lâu, việc hoàn thiện hồ sơ càng khó. Sổ sách có thể bị thất lạc, nhân sự cũ không còn làm việc, đối tác không còn tồn tại và người đại diện không nhớ đầy đủ các giao dịch trước đây. Doanh nghiệp vì vậy rơi vào vòng luẩn quẩn: muốn giải thể nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế; muốn hoàn thành nghĩa vụ thuế nhưng không còn đủ hồ sơ và nguồn lực.
Một số doanh nghiệp cho rằng Công điện số 18 tạo ra một nghĩa vụ thuế mới đối với doanh nghiệp. Vậy, cách hiểu này có đúng không, thưa bà?
Bà Lê Yến: Không. Công điện số 18/CĐ-CT là văn bản chỉ đạo cơ quan thuế tổ chức rà soát, phân loại và xử lý người nộp thuế, không tự đặt ra một loại thuế hoặc nghĩa vụ thuế mới cho doanh nghiệp.
Tuy nhiên, Công điện cho thấy việc xử lý sẽ được triển khai quyết liệt hơn, trên cơ sở danh sách cụ thể và có sự phối hợp giữa cơ quan thuế, cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và chính quyền địa phương.
Đối với doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành giải thể, cơ quan thuế sẽ thông báo, yêu cầu hoàn thành nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động.
Đối với doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký và có nợ thuế, trường hợp đã ngừng kinh doanh từ một năm trở lên mà không thông báo, cơ quan thuế có thể đề nghị cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý vi phạm, thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp nếu đủ điều kiện theo quy định. Danh sách doanh nghiệp thuộc diện ngừng hoạt động nhưng chưa chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký cũng được công khai theo quy định.
Vậy, theo bà, doanh nghiệp cần làm gì ngay lúc này để tránh bị động?
Bà Lê Yến: Trước hết, doanh nghiệp cần tra cứu tình trạng pháp lý trên hệ thống đăng ký doanh nghiệp và trạng thái mã số thuế trên hệ thống của cơ quan thuế.
Doanh nghiệp cần xác định rõ mình đang ở trạng thái 03, 05, 06 hay một trạng thái khác; nguyên nhân bị chuyển trạng thái, thời điểm chuyển trạng thái và những nghĩa vụ còn tồn tại.
Tiếp theo, cần rà soát toàn bộ hồ sơ thuế, gồm các kỳ khai thuế còn thiếu; báo cáo tài chính chưa nộp; thuế GTGT, thuế TNDN, thuế TNCN và lệ phí môn bài; tiền thuế, tiền chậm nộp và tiền phạt còn nợ; tình trạng sử dụng hóa đơn điện tử; các quyết định, thông báo và yêu cầu giải trình; nghĩa vụ của chi nhánh, địa điểm kinh doanh và đơn vị phụ thuộc.
Sau khi rà soát, doanh nghiệp phải xác định dứt khoát một trong hai phương án: tiếp tục hoạt động hoặc chấm dứt hoạt động.
Nếu tiếp tục kinh doanh, doanh nghiệp cần khắc phục ngay vi phạm về địa chỉ, bổ sung hồ sơ còn thiếu, xử lý các khoản nợ và đề nghị cơ quan thuế xác minh, cập nhật lại trạng thái mã số thuế. Trường hợp đã chuyển trụ sở, phải thực hiện đăng ký thay đổi địa chỉ, không nên tiếp tục sử dụng địa chỉ cũ chỉ để duy trì hồ sơ pháp lý.
Nếu không còn nhu cầu hoạt động, doanh nghiệp cần lập kế hoạch giải thể bài bản, từ chấm dứt chi nhánh, địa điểm kinh doanh; xử lý người lao động và bảo hiểm xã hội; thu hồi công nợ; thanh toán nghĩa vụ với đối tác; xử lý tài sản, hàng tồn kho và hóa đơn; hoàn thiện sổ sách, hồ sơ thuế, sau đó thực hiện chấm dứt hiệu lực mã số thuế và giải thể tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
Đặc biệt, doanh nghiệp không nên cho rằng khi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp bị thu hồi thì các khoản nợ thuế, tiền phạt và trách nhiệm liên quan sẽ tự động được xóa. Thu hồi giấy đăng ký không đồng nghĩa với xóa nghĩa vụ đã phát sinh.
Nhiều doanh nghiệp lo ngại, chiến dịch này có ảnh hưởng tới những doanh nghiệp đang hoạt động bình thường, điều này có đúng không, thưa bà?
Bà Lê Yến: Có. Những doanh nghiệp đang hoạt động bình thường cũng cần rà soát lại nhà cung cấp và các hóa đơn đầu vào.
Nếu nhà cung cấp bị xác định không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, doanh nghiệp mua hàng có thể được yêu cầu chứng minh giao dịch thực tế bằng hợp đồng, biên bản giao nhận, nghiệm thu, chứng từ vận chuyển, phiếu nhập kho, chứng từ thanh toán và các tài liệu liên quan.
Tuy nhiên, cần khẳng định rằng việc nhà cung cấp chuyển sang trạng thái 06 không tự động đồng nghĩa với việc tất cả hóa đơn đã phát hành trước đó đều bất hợp pháp. Việc đánh giá cần căn cứ vào thời điểm lập hóa đơn, tình trạng của người bán tại thời điểm giao dịch và hồ sơ chứng minh hàng hóa, dịch vụ thực tế.
Nếu doanh nghiệp mua hàng không có đủ tài liệu chứng minh, rủi ro về khấu trừ thuế GTGT và tính chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN sẽ gia tăng.
Vì vậy, doanh nghiệp không nên chỉ kiểm tra hóa đơn có mã của cơ quan thuế mà cần kiểm tra cả tính có thật của giao dịch và trạng thái hoạt động của nhà cung cấp.
Nhìn rộng hơn, theo bà, chiến dịch làm sạch mã số thuế cần được đánh giá bằng những tiêu chí nào?
Bà Lê Yến: Việc làm sạch dữ liệu là cần thiết nhằm loại bỏ các mã số thuế “treo”, ngăn chặn tình trạng lợi dụng pháp nhân để mua bán hóa đơn, xác định đúng số lượng doanh nghiệp đang hoạt động thực tế và bảo vệ những doanh nghiệp kinh doanh chân chính.
Doanh nghiệp không thể tự coi mình đã chấm dứt chỉ bằng việc đóng cửa và ngừng kinh doanh. Ngược lại, cơ quan quản lý cũng cần phân loại đúng để không đánh đồng doanh nghiệp tạm ngừng hợp pháp, doanh nghiệp giải thể dở dang và doanh nghiệp cố tình bỏ địa chỉ.
Chiến dịch chỉ thực sự đạt mục tiêu khi vừa xử lý nghiêm hành vi vi phạm, vừa giúp những doanh nghiệp đã ngừng hoạt động hoàn thành nghĩa vụ và được “khai tử” đúng pháp luật.
Vì vậy, hiệu quả của chiến dịch không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng mã số thuế bị đóng hoặc số Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp bị thu hồi. Điều quan trọng hơn là dữ liệu phải chính xác, doanh nghiệp phải được phân loại đúng và những trường hợp có nhu cầu khắc phục phải có cơ chế xử lý rõ ràng.
Bà cho rằng cần thay đổi gì để doanh nghiệp có thể rút lui khỏi thị trường thuận lợi hơn?
Bà Lê Yến: Con số 617.462 doanh nghiệp phản ánh hai vấn đề cần được nhìn nhận song song. Một mặt, ý thức tuân thủ pháp luật của một bộ phận doanh nghiệp vẫn chưa đầy đủ, còn tình trạng doanh nghiệp ngừng hoạt động nhưng không thực hiện đầy đủ các thủ tục cần thiết, thậm chí có trường hợp lợi dụng pháp nhân để thực hiện các hành vi vi phạm. Mặt khác, cũng cần nhìn nhận rằng thủ tục rút lui khỏi thị trường hiện nay vẫn còn những điểm nghẽn nhất định, khiến không ít doanh nghiệp dù đã thực sự dừng hoạt động nhưng vẫn chưa thể hoàn tất quá trình giải thể, chấm dứt nghĩa vụ với cơ quan quản lý.
Theo tôi, trước hết cần phân loại rõ các trường hợp doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Với những trường hợp lợi dụng pháp nhân, mua bán hóa đơn, cố tình bỏ địa chỉ kinh doanh, không thực hiện nghĩa vụ thuế hoặc có dấu hiệu trốn tránh trách nhiệm, cơ quan quản lý cần xử lý nghiêm để bảo đảm tính minh bạch và kỷ luật của môi trường kinh doanh. Không thể vì tạo thuận lợi cho doanh nghiệp mà bỏ qua những trường hợp cố tình vi phạm.
Tuy nhiên, bên cạnh nhóm doanh nghiệp vi phạm, còn một nhóm rất khác là những doanh nghiệp nhỏ đã thực sự ngừng hoạt động do khó khăn trong kinh doanh, không còn phát sinh hoạt động, không có giao dịch mới và không có ý định tiếp tục kinh doanh nhưng lại gặp khó khăn trong việc hoàn tất thủ tục giải thể. Với nhóm này, cách tiếp cận nên khác. Cần có một quy trình rõ ràng, dễ thực hiện, có thời hạn xử lý cụ thể và tương xứng với mức độ rủi ro của doanh nghiệp.
Đặc biệt, không nên áp dụng cùng một cách thức quản lý đối với tất cả doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt, không còn hoạt động, không phát sinh nghĩa vụ và chủ động làm thủ tục rút lui rõ ràng cần được xử lý theo một quy trình đơn giản hơn so với doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro về thuế, hóa đơn hoặc các nghĩa vụ khác. Nếu phân loại được theo mức độ rủi ro thì cơ quan quản lý vừa có thể tập trung nguồn lực vào những trường hợp cần kiểm tra, vừa giảm được chi phí và thời gian cho những doanh nghiệp thực sự muốn rút lui một cách hợp pháp.
Tôi cho rằng đây cũng là vấn đề cần được nhìn nhận từ góc độ môi trường kinh doanh. Khi một doanh nghiệp không còn khả năng hoặc không còn nhu cầu tiếp tục hoạt động, việc để doanh nghiệp đó rút lui một cách có trật tự cũng quan trọng không kém việc tạo điều kiện cho doanh nghiệp gia nhập thị trường. Nếu thủ tục gia nhập được cải cách nhưng thủ tục rút lui vẫn phức tạp, doanh nghiệp có thể phát sinh thêm chi phí, thời gian và tâm lý e ngại khi quyết định chấm dứt hoạt động.
Một điểm nữa rất quan trọng là chất lượng dữ liệu quản lý và việc công khai thông tin doanh nghiệp. Khi cơ quan quản lý công khai danh sách doanh nghiệp có vấn đề về địa chỉ, nghĩa vụ thuế hoặc tình trạng hoạt động, dữ liệu phải được kiểm tra và cập nhật thường xuyên. Cần có cơ chế để doanh nghiệp phản hồi, giải trình và đề nghị điều chỉnh khi thông tin đã thay đổi hoặc khi doanh nghiệp đã khắc phục vấn đề.
Không nên để một sai lệch dữ liệu kéo dài quá lâu. Trong thực tế, thông tin về tình trạng doanh nghiệp có thể liên quan đến rất nhiều hoạt động khác, từ quan hệ với ngân hàng, đối tác, khách hàng cho đến khả năng thực hiện các giao dịch kinh doanh. Nếu doanh nghiệp đã khắc phục nhưng thông tin vẫn được duy trì theo tình trạng cũ, điều đó có thể ảnh hưởng đến uy tín và tạo ra những hệ quả không đáng có đối với hoạt động của doanh nghiệp.
Vì vậy, cùng với việc tăng cường quản lý và xử lý nghiêm các hành vi cố tình vi phạm, tôi cho rằng cần thiết kế một cơ chế rút lui khỏi thị trường minh bạch, rõ ràng và thuận lợi hơn đối với những doanh nghiệp thực sự không còn hoạt động. Quy trình càng rõ thì doanh nghiệp càng biết mình phải làm gì, cơ quan quản lý cũng dễ xác định trách nhiệm và thời hạn xử lý. Quan trọng hơn, điều này giúp phân biệt rõ doanh nghiệp thực sự muốn rút lui hợp pháp với những trường hợp cố tình bỏ lại nghĩa vụ phía sau.
Một môi trường kinh doanh lành mạnh không chỉ cần một cánh cửa gia nhập thị trường thuận tiện mà còn phải có một lối ra minh bạch, có trật tự và phù hợp. Doanh nghiệp cần biết rằng nếu hoạt động không hiệu quả và muốn dừng lại, họ vẫn có thể rút lui theo một quy trình rõ ràng, hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ và khép lại hoạt động kinh doanh một cách chính thức, thay vì để tình trạng doanh nghiệp kéo dài trong trạng thái không hoạt động nhưng cũng không thể hoàn tất thủ tục chấm dứt.
Trân trọng cảm ơn bà!
Trung Quốc mở kênh đào gần 11 tỉ USD kết nối với vịnh Bắc bộ
Văn Khoa/Báo Thanh Niên
truongvankhoa2001@yahoo.com
16/09/2026
Trung Quốc hôm nay 16.9 đã khánh thành kênh đào Bình Lục, mang lại cho khu vực tây nam không giáp biển của nước này tuyến đường kết nối với bờ biển và các thị trường nước ngoài, đặc biệt là các nước ASEAN, theo Tân Hoa xã.
Được xây dựng với chi phí 72,7 tỉ nhân dân tệ (khoảng 10,75 tỉ USD, theo tỷ giá hiện nay), kênh đào Bình Lục kéo dài 134,2 km từ thủ phủ Nam Ninh của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây đến vịnh Bắc bộ, là cửa ngõ hàng hải gần nhất đối với phần lớn khu vực tây nam Trung Quốc. Quá trình xây dựng kênh đào này kéo dài hơn 4 năm.
Tàu xuất hiện tại một âu thuyền trên kênh đào Bình Lục ở thành phố Khâm Châu thuộc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây của Trung Quốc vào ngày 16.9
Ảnh: AFP
Kênh đào Bình Lục trải dài dọc theo Vành đai thương mại đường bộ - đường biển quốc tế mới, một hành lang thương mại chiến lược kết nối các khu vực nội địa của Trung Quốc với ASEAN và các thị trường khác. Đây là dự án kênh đào nối sông với biển đầu tiên được quy hoạch và điều phối ở cấp quốc gia kể từ khi nước CHND Trung Hoa được thành lập vào năm 1949, theo Tân Hoa xã.
Được thiết kế để phục vụ các tàu có trọng tải lên tới 5.000 tấn, kênh đào Bình Lục giúp rút ngắn hành trình vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy nội địa từ tây nam Trung Quốc ra biển hơn 560 km so với các tuyến đường truyền thống qua các cảng ở tỉnh Quảng Đông. Dự án được kỳ vọng sẽ giảm tổng chi phí hậu cần từ 18 đến 30% và tiết kiệm hơn 5 tỉ nhân dân tệ chi phí vận chuyển mỗi năm.
Phó chủ tịch chính quyền Khu tự trị Quảng Tây Lô Tân Ninh cho hay kênh đào Bình Lục tạo ra một mối liên kết mới giữa thị trường 1,4 tỉ dân của Trung Quốc và gần 700 triệu người tiêu dùng của ASEAN. Theo bà Lô, tác động của dự án không chỉ dừng lại ở việc luân chuyển hàng hóa mà còn thúc đẩy đầu tư xuyên biên giới mới và tăng cường sự hội nhập chuỗi cung ứng trong khu vực.
Năm ngoái, kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và ASEAN lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỉ USD. Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại giữa hai bên đạt 744,41 tỉ USD, tăng 24,7% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 21,8% tổng kim ngạch ngoại thương của Trung Quốc trong giai đoạn này, theo Tân Hoa xã.
Không có nhận xét nào