Header Ads

  • Breaking News

    Điều gì đang xảy ra trong thị trường sách hiện nay?

    Lê Nguyễn

    20/10/2026

    “…Qua video chat, được anh Chiêm cho xem qua nội dung quyển sách anh vừa được giao, và sau đó, anh gửi cả quyển sách từ Rạch Giá lên Sài Gòn cho tôi, tôi ... tá hỏa tam tinh: quyển sách anh vừa nhận được chỉ có mỗi mẫu bìa với các chi tiết gồm nhan đề sách, ảnh minh họa, tên nhà xuất bản Công an Nhân dân và tên tác giả (LN) là y như nguyên bản, ngoài ra, không còn có một trang nào dính với nguyên bản của sách thật!”.

    Hơn lúc nào hết, thị trường sách tại Việt Nam đang trải qua những xáo trộn, bất ổn đáng lo ngại. Bên cạnh sự chấn chỉnh về mặt nguyên tắc và hoạt động của ngành xuất bản do các cơ quan có thẩm quyền tiến hành, tư nhân là thành phần đang đẩy sinh hoạt in ấn và phát hành các ấn phẩm hợp pháp vào một tình thế nguy cấp.

    Dựa vào hiện trạng, có thể tạm phân chia các sách đang lưu hành tại Việt Nam vào ba thành phần cốt lõi:

    1) SÁCH THẬT – Gọi chung sách do các nhà xuất bản in ấn và lưu hành hợp pháp, theo đúng các quy định chặt chẽ của nhà nước. 

    2) SÁCH LẬU – Các sách in ấn với hình thức và nội dung y hệt nguyên bản sách thật, nhưng do các tổ chức, cá nhân tự in và lưu hành trên thị trường ngoài sự cho phép và kiểm soát của cơ quan chức năng.

    3) SÁCH GIẢ MẠO NỘI DUNG – Sách có bìa, nhan đề, tên nhà xuất bản, tên tác giả đúng y bản sách thật từng được phát hành hợp pháp trên thị trường, nhưng nội dung khác một phần hay khác hoàn toàn với nội dung của sách thật. Đây là hình thức “treo đầu dê, bán thịt chó”, đúng nghĩa với cụm từ phổ biến này.

    Tất nhiên, loại sách 2 và 3 là sách bất hợp pháp, song cách thể hiện tính bất hợp pháp của chúng không giống nhau.

    Ngoài ba thành phần sách cốt lõi trên, còn có những loại sách “bán hợp pháp” khác có thể đang tồn tại trên thị trường, ví dụ như sách được nhà xuất bản in nối bản hay in vượt số bản quy định trong hợp đồng đã ký với tác giả, sách on line được một số cá nhân nào đó số hóa và phổ biến trên mạng mà không được phép của nhà xuất bản và tác giả quyển sách ... 

    Loại sách được in nối bản hay vượt quá hợp đồng chỉ là một trường hợp giả định dựa vào suy luận và các tin đồn thiếu căn cứ, bản thân người viết bài này chưa từng chứng kiến trường hợp cụ thể nào như thế.

    Tạm thời không đề cập đến loại sách thật, được ấn loát và lưu hành hợp pháp trên thị trường, chỉ cần nhìn lướt qua hai loại sách in lậu và giả mạo nội dung, đặc biệt là loại sách giả mạo nội dung (dưới đây xin gọi tắt là “sách giả”), chúng ta sẽ thấy không ít tác hại của chúng đối với ba thành phần thiết thân với sách: 

    - Đó là những độc giả đang khát khao tri thức, bỏ tiền ra mua phải những sản phẩm có nội dung không được kiểm chứng bởi các cơ quan có thẩm quyền. Tri thức của họ có thể bị méo mó, sai lạc bởi lòng tin vào sự nghiêm túc cố hữu của nhà xuất bản, ngộ nhận về kiến thức và năng lực của tác giả chân chính của tác phẩm.

    - Đó là công ty sách, nhà xuất bản đã in ấn và lưu hành sách thật sau khi đã thực hiện các nghĩa vụ được quy định: biên tập, đóng thuế, nạp bản ... 

    Chúng khiến cho người đọc ngay tình hiểu lầm về chủ trương của nhà xuất bản, năng lực đánh giá tác phẩm, năng lực biên tập (còn nhiều lỗi văn phạm, chính tả chẳng hạn...). Từ sự ngộ nhận này, người đọc dễ dàng quay lưng lại với các tác phẩm thật khác do nhà xuất bản phát hành trên thị trường.

    Đó là chưa kể các cơ quan thuế vụ mất đi những khoản thu pháp định về sách.

    - Đó là tác giả của quyển sách, ngoài quyền lợi vật chất bị mất là khoản nhuận bút chính đáng, họ còn gánh chịu những tổn thất tinh thần nghiêm trọng, như bị ngộ nhận là tác giả của những nội dung sai lạc về mặt kiến thức, thậm chí cả những vi phạm về luật bản quyền, những vấn đề nhạy cảm về mặt chính trị...

    Về lâu về dài, những tác giả-nạn nhân đó có thể bị người đọc quay lưng với nhiều tác phẩm khác, bị cơ sở làm sách hay xuất bản nghi ngờ về năng lực hay đạo đức của họ trong giao dịch về sau

    ***

    Thật ra, mục tiêu chính của bài viết hôm nay không nhằm phân tích và thảo luận sâu rộng về các loại sách hợp pháp, bán hợp pháp hay bất hợp pháp trên thị trường, vì điều này đòi hỏi sự đầu tư và phân tích sâu rộng hơn, nêu lên nhiều vấn đề cần được trao đổi, thảo luận rộng rãi.

    Mục tiêu chính của bài viết hôm nay nhằm đề cập đến một câu chuyện cụ thể mà người viết vừa gặp phải.

    Cách đây mấy ngày, một bạn Facebook là anh Tô Duy Chiêm (Duychiem To), cư ngụ tại Rạch Giá, có báo cho tôi biết là vừa mua được trên thị trường trôi nổi một quyển sách mà tôi là tác giả vừa được một nơi nào đó ở Hà Nội gửi vào Rạch Giá cho anh với giá 200.000 đ kể cả phí ship. Sách có nhan đề “Nhà Nguyễn và các vấn đề lịch sử” do nhà xuất bản Công an Nhân dân thuộc Bộ Công An xuất bản lần thứ nhất năm 2010.

    Nhận được thông tin của anh Chiêm, trong đầu tôi nảy ra ngay một câu hỏi lớn: quyển sách này phát hành năm 2010, sau đó ít lâu thì 1.000 bản in lần đầu đã được bán hết trên thị trường, sau đó được nhà sách Thăng Long thuộc Công ty cổ phần tri thức văn hóa sách Việt Nam (Vinabook JSC) liên kết với nhà xuất bản Công an Nhân dân để tái bản lần thứ nhất vào năm 2015, lần thứ hai vào năm 2016 và lần thứ ba vào năm 2018, với các mẫu bìa mỗi lần tái bản thay đổi hẳn so với các lần in trước, thế thì làm gì đến năm 2026, bản in cách đây 16 năm lại còn nhiều để được rao bán rộng rãi?

    Qua video chat, được anh Chiêm cho xem qua nội dung quyển sách anh vừa được giao, và sau đó, anh gửi cả quyển sách từ Rạch Giá lên Sài Gòn cho tôi, tôi ... tá hỏa tam tinh: quyển sách anh vừa nhận được chỉ có mỗi mẫu bìa với các chi tiết gồm nhan đề sách, ảnh minh họa, tên nhà xuất bản Công an Nhân dân và tên tác giả (LN) là y như nguyên bản, ngoài ra, không còn có một trang nào dính với nguyên bản của sách thật!

    - Sách thật (in năm 2010) dày 330 trang cả bìa, thì sách giả “bề thế” hơn, dày 488 trang cả bìa.

    - Sách thật được in theo kỹ thuật in phổ biến, cỡ chữ 12, sách giả được photocopy với cỡ chữ rất nhỏ, phần chữ chỉ chiếm từ 50% đến 2/3 khổ giấy trắng 14 x 20

    - Sách thật có giá bìa 50.000 đồng (năm 2010) in ở bìa 4, sách giả có giá 400.000 đồng in ở bìa 4.

    - Sách thật có những trang mục thông thường: Lời mở đầu, mục lục, các chi tiết về nơi xuất bản, ban lãnh đạo nhà xuất bản, người biên tập ..., sách giả không hề có một trang mục nào như thế.

    - Nội dung sách thật gồm 31 bài viết về nhiều vấn đề khác nhau liên quan đến nhà Nguyễn, nội dung sách giả gồm những điều gọi là các bản “Ngự phê” của các vua triều Nguyễn, từ vua Gia Long đến vua Bảo Đại..., không một trang nào có nội dung như sách thật.

    Đến nay, không rõ bao nhiêu người đã dính vào quả lừa này và tổn thất về tài chánh của nhà sách Thăng Long và nhà xuất bản Công an Nhân dân là bao nhiêu. Có thể tổn thất vật chất chưa là bao, song tổn thất về tinh thần trong tương lai là không nhỏ, nhiều người đọc sẽ vì ngộ nhận về hành vi “treo đầu dê bán thịt chó” của nhà xuất bản mà quay lưng lại với họ.

    Chuyện này chẳng bao giờ là muộn, nó khơi gợi cho các cơ quan chức năng về in ấn, xuất bản văn hóa phẩm thêm phần cảnh giác trước một số hành vi bất hợp pháp, để sớm đề ra các biện pháp ngăn chặn, nhằm bảo vệ các quyền lợi chính đáng của các công ty sách, nhà xuất bản và các tác giả, chủ nhân các tác phẩm nghiêm túc đã nhận được sự tín nhiệm của người đọc.

    Bài viết hôm nay là một việc làm chẳng đặng đừng nhằm góp phần bảo vệ thị trường sách hợp pháp, bảo vệ các quyền lợi tinh thần và vật chất của người viết sách, người làm sách, nhà xuất bản chân chính trước mối đe dọa đang ngày càng gia tăng trên thị trường văn hóa phẩm trong nước.

    Quả bóng đang ở trong chân các cơ quan chức năng thuộc ngành xuất bản và các cơ quan bảo vệ luật pháp nói chung.

    Trân trọng

    Lê Nguyễn

    14.10.2026


    Không có nhận xét nào