Đưa tin: Võ Minh Trường/Pháp Quốc
31/10/2026

Nền Cộng hòa hay thể chế Cộng hòa dựa trên căn bản Tam quyền phân lập và tổ chức chính quyền Dân chủ để điều hành. Người ta hay nói Cộng hòa là trái ngược với Độc tài.
Có nhiều quốc gia, thực chất áp dụng chế độ độc tài những vẫn mang tên là cộng hòa (Republic), đây là « nền Cộng hòa giả tạo » hay « Ngụy Cộng Hòa », nếu chế độ đó không có thi hành Dân chủ và Tam Quyền phân lập một cách thực sự, công minh.
Tư tưởng Cộng hòa phát sinh từ thời thế kỷ thứ 6 (-2600 / -2500) trước Công nguyên ở thành phố Athéna, Hy lạp, theo cổ học. Rất có thể tư tưởng này đã khởi sinh ra trước đó, nhưng chúng ta không có đủ dữ kiện lịch sử. Thông thường, những gì có được qua cổ thư thì đã có trước đó qua truyền khẩu và ứng dụng trong nhiều môi trường nhỏ để hình thành và phát triển.
Tư tưởng này đã tái khởi sắc và phát triển sâu rộng ở Châu Âu vào đầu thế kỷ thứ 18, khoảng những năm đầu của 1700. Sau khi các tư tưởng tự do được cổ động và các nền Quân chủ chuyên chế bắt đầu đi vào suy tàn. Dân Quyền, Tự do, Công bằng, Bác ái bắt đầu được coi là nền tảng bền vững của Dân sinh. Tư tưởng này là động cơ để các thuộc địa dần dần đấu tranh đòi lại chủ quyền từ tay các quốc gia thực dân.
1/- Thí dụ 1, điển hình thời điểm đó, thuộc địa Bắc Mỹ châu của đế quốc Anh cũng không ngoại lệ và Hiệp chủng quốc Hoa Kỳ giành lại chủ quyền cũng từ các nguyên do đó mà ra. Tại Trung Mỹ Châu và Nam Mỹ Châu từ 2 đế quốc Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha cũng như vậy.
2/- Thí dụ 2, kế tiếp là ở Châu Á và Châu Phi. Các thuộc địa ít nhiều cũng dựa và nhưng giá trị đó để đấu tranh giành độc lập. Chuyện về sau, khi có được độc lập rồi, thì các chế độ đó có tôn trọng tôn chỉ đấu tranh lúc ban đầu hay không là một vấn đề khác, không bàn nơi đây.
Có nhiều cách để diễn đạt tên gọi của tư tưởng Cộng hòa. Tuy nhiên, về cơ bản vẫn là phải theo định nghĩa nêu trên. Suy luận từ ở định nghĩa này, ta có 1 câu hỏi được nêu ra :
Tại sao những thể chế có hệ thống chính trị Cộng hòa và kể cả có nhiều giá trị nhân bản tương đồng lại có thể đối đầu nhau, thậm chí, có chiến tranh với nhau ? Điều gì gây ra tranh chấp ?
Đáng lý ra những hệ thống chính trị tương đồng thì phải sống chung hòa bình và hổ trợ lẫn nhau. Bất kể là họ theo mô hình chính trị nào, thí dụ như Khối Cộng sản quốc tế, Các quốc gia tư bản Tây Phương, Liên minh Châu Âu, vv…
Vấn đề này rất thường tình và mâu thuẫn, nhưng có 1 lý do thầm kín.
Lý do khiến mâu thuẫn nảy sinh chính là : Quyền lợi riêng của mỗi quốc gia và tinh thần dân tộc, tinh thần tự chủ. Nói nôm na là quyền tự do và quyền tư hữu.
Khi quyền lợi đôi bên bị cọ xát, bất tương đồng, không còn có thể trao đổi, hòa giải, tương nhượng vì bất cứ lý do gì, bất kể nguyên do từ đâu đến, thì tranh chấp sẽ được đặt ra.
Khi không còn giải quyết được bằng ôn hòa thì sẽ có đấu tranh quyết liệt, có chiến tranh.
Chiến tranh có nhiều hình thức, mức độ nặng nhẹ khác nhau, nhưng vẫn là chiến tranh.
« Chiến tranh chỉ là sự nối tiếp của chính trị bằng những phương tiện khác »
« La guerre n’est d’autre que la continuation de la politique par d’autres moyens »
« War is merely the continuation of policy by others means ». Trích Carl von Clausewitz.
Thí dụ : Tại sao 2 hệ thống Cộng hòa lại có thể đối chọi nhau ?
Xin thưa :
1/- Đó là vì hệ thống chính trị Cộng Hòa chỉ là cái vỏ bọc, là cái bình chứa đựng mà thôi. (Container)
2/- Vật được chứa đựng bên trong (content) tức là quyền lợi quốc gia, tinh thần dân tộc, tinh thần tự chủ. Đây mới là cốt lỏi của vấn đề.
Khi có những nguyên do dẩn đến tranh chấp, không đồng ý... (Chúng ta hãy khoan đặt vấn đề là lỗi ở phía nào, do đâu, từ ai,… ?) thì :
Bất kể là chế độ nào.
Bất kể tính ràng buộc, thân thiện ra sao.
Bất kể có cùng chung tôn giáo.
Bất kể thậm chí có cùng chung chủng tộc hay nguồn gốc.
Bất kể một lý do nào khác, thì cũng vẫn có thể xảy ra tranh chấp, xung đột.
Xin quay lại vấn đề này để dẩn chứng một vấn để liên quan cụm từ « Tam Dân chủ nghĩa ».
Từ trước đến nay, đã có rất nhiều bài viết nói về đề tài này.
Đậy là một tiêu đề có liên quan đến nguồn gốc, tiến trình hình thành và ứng dụng.
Khi chúng ta đọc :
Dân tộc Độc lập - Dân Quyền Tự do – Dân sinh Hạnh phúc.
Thực ra, đây là trách nhiệm của một thể chế Cộng hòa phải thi hành để phục vụ cho Đất nước và Dân tộc mà họ đã được Dân bầu bằng lá phiếu. Nói như vậy để chúng ta nhận thức rỏ trách nhiệm và bổn phận của chính quyền do Dân bầu ra cho một thời gian nhất định.
Đối với chúng tôi :
Độc lập phải Tự chủ.
Tự do phải Dân chủ.
Hạnh phúc phải Phú cường.
Theo dòng dài lịch sử thì « Tam dân chủ nghĩa » cũng chỉ là một tên gọi từ « Chủ nghĩa Cộng hòa » đã được định hình và phát triển theo thời gian từ gần 3000 năm qua.
Trong thời gian đó, từng thời đại, con người đã từng bước bổ túc vào với mục tiêu là :
Càng ngày càng phục vụ người dân một cách hữu hiệu hơn mà thôi.
Theo được biết thì Ông Tôn Văn (Tôn Dật Tiên) và một số những người cách mạng ở Trung hoa thời bấy giờ như Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu…khởi xướng tinh thần cách mạng dân tộc cũng hoàn toàn dựa theo những giá trị phổ quát này. Cho nên, Sách báo viết rằng Ông Tôn Dật Tiên chỉ đề xuất « Tam dân chủ nghĩa » chứ không phải là người viết ra tư tưởng này.
Điều quan trọng mà lịch sử luôn ghi rỏ rằng câu nói của cố Tổng thống Hoa Kỳ, Abraham LINCOLN : « Un gouvernement du peuple, par le peuple et pour le peuple ».
Nếu không có một nền Cộng hòa thực sự tại Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ thì câu nói này của Tổng thống Abraham LINCOLN sẽ không thực hiện được. Và như vây :
1/- Tư tưởng Cộng Hòa, Chế độ Công Hòa là khát vọng của mọi Dân tộc trên thế giới.
2/- Khi một nền Cộng Hòa của một quốc gia, được Dân bầu và phục vụ cho Quốc gia, Dân tộc đó. Trách nhiệm đó thuộc về chính quyền đó. Bất kể tên gọi trung trung của tư tưởng đó là gì.
3/- Cái tên gọi của một tư tưởng không mang ý nghĩa lệ thuộc hay trực thuộc bất cứ quốc gia nào cả.
4/- Riêng tên gọi « Việt Nam Quốc Dân Đảng », tự nó đã khẳng định Đảng này là của Quốc Dân VN. Nói nôm na rằng chúng ta có thể gọi tắt là đảng Quốc Dân VN. Hơn thế nữa, những giá trị phổ quát này đã chứng minh rằng không ai có quyền tự cho rằng họ là tác nhân sáng tạo ra tư tưởng này. Tất cả những ai đón nhận và áp dụng tư tưởng này cho Quốc Dân của họ. Đó là tinh thần trách nhiệm và tự chủ của riêng quốc gia đó mà thôi.
5/- Ngày trước, tại Châu Âu có nhiều đảng chính trị, tại nhiều quốc gia khác nhau, đều có chung tên là đảng Thiên Chúa Giáo. Nhưng thực chất họ hoàn toàn không có liên hệ nào giữa nhau. Gần hơn đây, những quốc gia CS thường đều có chung cái tên là đảng CS Nga, Trung hoa, VN, Lào, Triều tiên, Cuba, kể cả các đảng CS ở Nam Mỹ Châu và Châu Phi. Thử hỏi rằng : ngày hôm nay, 2026, những đảng CS đó có lệ thuộc nhau không ? Ngoại trừ 1 Ngoại lệ là đảng CSVN có khá nhiều lệ thuộc với đảng CSTC. Tuy nhiên, người dân VN thì không phải là đảng CSVN. Cho nên, nếu 1 ngày nào có xãy ra xung đột 1 lần nữa giữa TC và VN, thì chúng ta sẽ thực sự thấy rỏ lòng yêu nước chống ngoại xâm của người VN như thế nào.
Để kết luận, chúng tôi khẳng định rằng :
1/- Tư tưởng và Nền Cộng hòa gắn liền với sự Tự chủ và Quyền lợi riêng của từng quốc gia khác nhau.
2/- Tư tưởng và mô hình cách mạng, chính trị của VNQDĐ, gắn liền trọn vẹn với sự Tự chủ và Quyền lợi của Quốc Dân VN.
Paris, ngày 31/10/2026, Võ Minh Trường.
Tài liệu tham khảo:
Báo Quốc Dân/06/3/2025
Tác giả: Việt Bào Phạm Văn Bản
https://www.baoquocdan.org/2025/03/tam-quyen-phan-lap.html
Không có nhận xét nào