Pierre Nguyễn
November 11, 2026
Marine Le Pen, hình chụp năm 2015. Author: Vox España, wiki commons
Phân tích toàn diện về cán cân chính trị nước Pháp trước thềm bầu cử Tổng thống 2027: Bối cảnh, các kịch bản đối đầu, biến số cử tri và bài học lịch sử thể chế.
Khi kỳ bầu cử tổng thống Pháp chỉ còn khoảng 5 tháng nữa là chính thức diễn ra, Marine Le Pen đang băng băng dẫn đầu và giành thế áp đảo trong tất cả các kịch bản đối đầu trực tiếp ở vòng hai được thử nghiệm. Sức bật chiến thắng của bà có thể đến từ hai yếu tố tác động song hành: một khối cử tri cốt lõi vững chắc không ngừng mở rộng và sự loay hoay, phân rã của phe đối lập trong việc tìm kiếm tiếng nói chung cũng như một đại diện đủ sức thu hút quần chúng.
Các cuộc khảo sát thực địa và phân tích dữ liệu cho thấy không có chuyện cử tri từng ủng hộ Tổng thống Emmanuel Macron sẽ ào ạt dồn phiếu cho phong trào Tập hợp Quốc gia (Rassemblement National – RN). Tuy nhiên, bài học tiền lệ năm 1981 — thời điểm Tổng thống François Mitterrand nắm quyền điều hành cùng các bộ trưởng cộng sản thuộc Đảng Cộng sản Pháp (PCF) dưới sự lãnh đạo của Georges Marchais — vẫn còn nguyên giá trị. Nó nhắc nhở rằng một sự thay đổi chính trị vấp phải nhiều tranh cãi gay gắt vẫn hoàn toàn có thể bước vào vũ đài quyền lực hợp pháp, để rồi sau đó phải xoay sở giữa vô vàn ràng buộc khắt khe của bộ máy hành pháp và bối cảnh quốc tế.
***
Phân tích chuyên sâu về cục diện chính trị Pháp 2027.
1. Ứng viên dẫn đầu, nhưng chưa phải người chiến thắng tuyệt đối
Liệu chiến thắng của Marine Le Pen có khiến người dân Pháp cảm thấy bất an và lo ngại? Câu trả lời không thể gói gọn trong một nhận định đơn giản hay một vế khẳng định duy nhất.
Một bộ phận đông đảo cử tri tỏ ra thực sự lo lắng trước chương trình hành động của phong trào Tập hợp Quốc gia (RN), đặc biệt là các đề xuất mang tính siết chặt về người nhập cư, chính sách an ninh công cộng và cách tiếp cận đối với các thiết chế dân chủ truyền thống. Ngược lại, một lực lượng cử tri khác lại tha thiết mong chờ một sự đổi ngôi thể chế, coi đó là lời giải thiết thực cho những bài toán kinh tế – xã hội bấy lâu nay bị các chính quyền tiền nhiệm phớt lờ hoặc xử lý thiếu hiệu quả.
Thậm chí, không ít cử tri sẵn sàng gạt bỏ vài điểm chưa thực sự đồng tình trong cương lĩnh tranh cử của RN để bỏ phiếu cho Marine Le Pen. Động cơ của nhóm cử tri này xuất phát chính từ mong muốn phủ nhận thế lực cầm quyền hiện tại, hoặc đơn giản là vì họ không thể tìm thấy một gương mặt ứng cử viên nào khác đủ sức thuyết phục trên lá phiếu của mình.
Bức tranh toàn cảnh hiện nay không phản ánh một sự đồng thuận quốc gia tuyệt đối, mà mô tả một cán cân quyền lực nơi Marine Le Pen đang nắm giữ vị thế áp đảo rõ rệt trên bảng xếp hạng các khảo sát.
2. Các chỉ số thăm dò ý kiến và những kịch bản đối đầu cụ thể
Trong các cuộc điều tra dư luận gần đây, tỷ lệ ủng hộ dành cho Marine Le Pen ở vòng một luôn ổn định ở mức khoảng 35%. Đây là một con số rất cao, tạo khoảng cách an toàn so với tất cả các đối thủ cạnh tranh còn lại.
Đặc biệt, theo kết quả cuộc thăm dò do viện Toluna-Harris Interactive thực hiện từ ngày 3 đến ngày 5 tháng 11 trên mẫu khảo sát 2.101 cử tri đăng ký bầu cử, Marine Le Pen giành chiến thắng áp đảo trong mọi kịch bản đối đầu giả định ở vòng hai:
• Kịch bản đối đầu với Édouard Philippe: Marine Le Pen đạt 58%, trong khi cựu Thủ tướng Édouard Philippe chỉ đạt 42%.
• Kịch bản đối đầu với Raphaël Glucksmann: Marine Le Pen dẫn trước với 60% so với 40% của đại diện cánh tả.
• Kịch bản đối đầu với Jean-Luc Mélenchon: Marine Le Pen vượt trội hoàn toàn với tỷ lệ 68% so với 32%.
ĐÁNH GIÁ CHUYÊN MÔN: Những con số này biến Marine Le Pen thành ứng cử viên sáng giá nhất cho chiếc ghế Tổng thống Pháp. Sẽ là thiếu khách quan nếu xem kết quả này chỉ là một tai nạn bộc phát hoặc cho rằng phe đối thủ đã tìm ra công thức hóa giải sức hút của RN.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng khảo sát được thực hiện nhiều tháng trước ngày bỏ phiếu chính thức. Nó chỉ đo lường ý định bầu cử tại một thời điểm nhất định trong các kịch bản cố định, chứ không thể coi là kết quả chung cuộc của cuộc bỏ phiếu. Dù vậy, sự biệt lập về chỉ số này khẳng định một thực tế: Marine Le Pen hoàn toàn có khả năng giành chiến thắng thực sự.
3. Bản chất thể thức hai vòng bầu cử và cơ cấu cử tri
Bài toán phân tích bầu cử Pháp đòi hỏi phải phân biệt rõ bản chất giữa số liệu vòng 1 và vòng 2. Với mức ủng hộ khoảng 35% ở vòng mở màn, Marine Le Pen chưa nắm trong tay đa số tuyệt đối (trên 50%). Bà bắt buộc phải vượt qua vòng loại thứ nhất trước khi bước vào cuộc đua song mã ở vòng nước rút.
Sự tăng trưởng bền vững của RN khiến triển vọng tiến vào và chiến thắng ở vòng hai trở nên vô cùng khả thi. Tuy nhiên, nó không tự động chứng minh rằng toàn bộ cử tri của các ứng cử viên bị loại sẽ dồn phiếu cho bà, cũng như không đảm bảo họ sẽ dồn phiếu cho đối thủ đứng ở phía bên kia chiến tuyến.
Cục diện chiến dịch tranh cử vẫn còn rộng mở. Các yếu tố bất ngờ như sự xuất hiện của các ứng viên mới, các sự kiện kinh tế – xã hội bùng phát hay các quyết định từ cơ quan tư pháp đều có thể làm đảo chiều cán cân lực lượng.
Dù vậy, tính đến thời điểm hiện tại, khoảng cách dẫn trước của Marine Le Pen là vô cùng đậm nét và khó bị san lấp nếu phe đối lập không có bước đột phá chiến lược.
4. Hiện tượng chiến thắng ‘vì thiếu lựa chọn’ và sự bế tắc của đối thủ
Nói rằng Marine Le Pen có thể đắc cử ‘vì thiếu lựa chọn’ (par défaut) không hề mang ý nghĩa phủ nhận lượng cử tri đông đảo của bà. Mức ủng hộ xấp xỉ 35% ngay từ vòng đầu tiên đại diện cho một nền tảng cử tri trung thành và có sức nặng thực chất.
Khái niệm này mô tả lợi thế cộng hưởng đến từ hai nguồn: sức mạnh nội tại của bệ phóng RN và sự bất lực của phe đối lập trong việc dựng lên một ứng viên đủ sức quy tụ những người không muốn RN cầm quyền.
• Cánh tả bị chia rẽ sâu sắc giữa nhiều dòng tư tưởng và các cá nhân kiêu hãnh.
• Phe trung tâm chưa thể tập hợp đằng sau một ngọn cờ hay một thủ lĩnh duy nhất.
• Phe cánh hữu truyền thống loay hoay với các chiến lược cạnh tranh nội bộ gay gắt.
Một bộ phận lớn cử tri phản đối RN nhưng lại không thể thống nhất về ứng cử viên cần ủng hộ. Sự tản mác lá phiếu này trong thể thức bầu cử hai vòng có sức công phá lớn chẳng kém gì sức mạnh bản thân của ứng cử viên dẫn đầu.
5. Bài học so sánh từ kỳ bầu cử Tổng thống 2012
Đem so sánh cục diện hiện nay với cuộc bầu cử năm 2012 sẽ giúp làm sáng tỏ bản chất của lá phiếu lật đổ chính quyền đương nhiệm. Năm 2012, François Hollande đối đầu với đương kim Tổng thống Nicolas Sarkozy và đã giành chiến thắng ở vòng hai với tỷ lệ 51,64% so với 48,36%.
Ở vòng một năm đó, Hollande dẫn trước Sarkozy với khoảng cách rất suýt soát: 28,63% so với 27,18%. Kết quả chính thức cho thấy một chiến thắng hợp pháp nhưng chênh lệch thực tế về số lá phiếu ở vòng hai là không quá lớn.
Một phần cử tri bầu cho Hollande vì thực sự tin tưởng chương trình của Đảng Xã hội; nhưng một phần không nhỏ chọn ông chỉ vì mong muốn khép lại 5 năm cầm quyền của Sarkozy. Trong bầu cử tổng thống, kết quả nhiệm kỳ của người tại vị luôn là yếu tố tác động cực kỳ mạnh mẽ.
Tuy nhiên, sự so sánh này không phải là một sự tương đương tuyệt đối. Hollande là một ứng viên xã hội truyền thống, trong khi cuộc đua 2027 diễn ra trong một hệ thống chính trị đã bị tái cấu trúc và phân rã sâu sắc hơn nhiều.
6. Cử tri ủng hộ Macron: Biến số dịch chuyển hay nguồn phiếu bổ sung?
Một câu hỏi trung tâm đặt ra là: Liệu những người từng bỏ phiếu cho Emmanuel Macron có chuyển sang bầu cho Marine Le Pen hay không?
Các dữ liệu khảo sát công khai không hỗ trợ cho giả thuyết về một cuộc tháo chạy hay dịch chuyển ồ ạt từ cử tri trung tâm sang RN. Trong khảo sát của Toluna-Harris, đối với những người đã bầu cho Macron ở vòng một năm 2022:
• Chỉ khoảng 13% đến 15% tuyên bố sẽ bầu cho Le Pen ở vòng một năm 2027 (tùy thuộc vào danh sách ứng viên thử nghiệm).
• Khi Édouard Philippe là đại diện duy nhất của phe trung tâm, 43% cử tri Macron cũ chọn ông ở vòng một.
• Khi Gabriel Attal là đại diện duy nhất, con số này dành cho ông là 25%.
Số cử tri Macron còn lại phân tán sang các ứng viên khác hoặc chưa quyết định. Điều này khẳng định không hề có làn sóng dồn phiếu ồ ạt cho Le Pen ngay từ đầu từ khối cử tri trung tâm.
7. Giới hạn của dữ liệu thống kê và biên độ sai số khảo sát
Con số 58% – 42% trong trận đối đầu giả định Le Pen – Philippe phản ánh tổng thể kết quả trên toàn bộ mẫu điều tra, bao gồm nhiều yếu tố kết hợp: lá phiếu quyết định sẵn, sự dịch chuyển phiếu giữa các vòng, và tỷ lệ bỏ phiếu trống hoặc bỏ cuộc.
Về mặt kỹ thuật, cuộc khảo sát của Toluna-Harris có biên độ sai số công bố khoảng 3 điểm phần trăm đối với cặp đấu Le Pen – Philippe. Viện nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng các chỉ số chỉ đo lường cán cân tại một thời điểm chứ không dự đoán kết quả cuối cùng.
Dù vậy, biên độ sai số 3% không thể làm biến mất khoảng cách dẫn trước 16 điểm phần trăm của Le Pen. Nó đòi hỏi sự thận trọng trong phân tích nhưng không đồng nghĩa với việc hạ thấp lợi thế thực sự của bà.
Cần phân biệt biên độ sai số thống kê với các kịch bản điều chỉnh tham gia bầu cử. Sự thay đổi về tỷ lệ cử tri đi bầu có thể làm dịch chuyển kết quả vài điểm, nhưng không thể coi đó là lý do để phủ nhận thực tế rằng Le Pen đang nắm lợi thế lớn.
8. Bài học lịch sử 1981: François Mitterrand và Đảng Cộng sản Pháp
Tiền lệ năm 1981 có giá trị tham chiếu đặc biệt quan trọng. Nó nhắc nhở rằng một sự thay đổi chính trị từng bị coi là mối đe dọa lớn đối với một bộ phận đất nước vẫn có thể trở thành thực tế cầm quyền.
Năm 1981, François Mitterrand đạt 25,84% ở vòng một, trong khi Georges Marchais – Tổng thư ký Đảng Cộng sản Pháp (PCF) – đạt 15,34%. Sang vòng hai, PCF kêu gọi cử tri dồn phiếu cho Mitterrand. Sau chiến thắng tại Quốc hội, 4 bộ trưởng Cộng sản đã tham gia nội các của Thủ tướng Pierre Mauroy.
Cần làm rõ thực tế lịch sử: Mitterrand cầm quyền với các bộ trưởng PCF, nhưng chính phủ không đặt dưới sự điều hành của Marchais. Tổng thống là Mitterrand, Thủ tướng là Mauroy và Đảng Xã hội nắm đa số tuyệt đối trong Quốc hội.
Khối liên minh này đã thực hiện những cải cách xã hội sâu rộng: quốc hữu hóa một số ngành, giảm tuổi nghỉ hưu xuống 60, giảm giờ làm việc, phân quyền tài chính và xóa bỏ án tử hình.
9. Tranh cãi quanh Georges Marchais và bài học thực thi chính sách
Georges Marchais là một nhân vật gây nhiều tranh cãi thời bấy giờ do mối quan hệ thân thiết giữa PCF và Liên Xô. Trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, các lập trường này dấy lên nỗi lo sợ lớn ở phe đối lập.
Đáng chú ý, quan điểm của Marchais về nhập cư năm 1981 cũng rất gay gắt. Ông từng yêu cầu dừng nhập cư chính thức và trái phép, gắn vấn đề này với nạn thất nghiệp và tiền lương của công nhân Pháp. Lịch sử cho thấy các lập trường chính trị không phải lúc nào cũng khớp với các định kiến phân loại ngày nay.
So sánh năm 1981 không nhằm đánh đồng PCF thời đó với RN hiện tại, vì lịch sử và tư tưởng của hai bên hoàn toàn khác biệt. Bài học ở đây nằm ở cơ chế dân chủ: một lực lượng gây tranh cãi vẫn có thể bước vào chính phủ thông qua bầu cử hợp pháp.
Kinh nghiệm 1981 cũng chứng minh rằng việc thực thi quyền lực sẽ buộc các chính đảng phải đối mặt với thực tế. Những khó khăn kinh tế đã dẫn đến chính sách thắt lưng buộc bụng năm 1983, khiến phe Cộng sản rút khỏi chính phủ năm 1984. Mọi chính quyền đều phải chịu sự điều chỉnh của các thực tế kinh tế và quốc tế.
10. Thách thức thể chế và bối cảnh Quốc hội năm 2027
Một chiến thắng của RN sẽ đại diện cho một sự chuyển giao quyền lực lịch sử. Quyền hạn của Tổng thống Pháp là rất lớn: bổ nhiệm Thủ tướng, định hướng chính sách đối ngoại, chỉ huy quân đội và có quyền giải tán Quốc hội.
Tuy nhiên, bối cảnh Quốc hội năm 2027 sẽ vô cùng đặc biệt. Kỳ bầu cử Quốc hội sẽ không tự động diễn ra ngay sau bầu cử Tổng thống. Các nghị sĩ đắc cử năm 2024 có nhiệm kỳ đến năm 2029 (nếu không bị giải tán).
Điều này có nghĩa là một Tổng thống mới thuộc phe RN có thể phải làm việc với một Quốc hội do phe đối lập nắm đa số. Nếu không có đa số ủng hộ, chính phủ mới sẽ gặp muôn vàn khó khăn trong việc thông qua các đạo luật và luôn đứng trước nguy cơ bị bỏ phiếu bất tín nhiệm.
Dù trong kịch bản nào, Hiến pháp, Hội đồng Hiến pháp và các cam kết quốc tế của Pháp (như Liên minh Châu Âu) vẫn sẽ là những rào cản thể chế bắt buộc chính quyền mới phải tuân thủ.
11. Rủi ro tư pháp và yêu cầu đối với các chiến dịch tranh cử
Ngoài các yếu tố cử tri, tiến trình tranh cử của Marine Le Pen còn chịu tác động từ rủi ro tư pháp. Vụ án liên quan đến bà đang trong quá trình phúc thẩm và chờ phán quyết của Tòa phá án.
Quyết định của tòa án có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tư cách ứng cử hoặc tạo ra những biến động lớn trong chiến dịch. Việc theo dõi tiến trình tư pháp này là cần thiết nhưng không nên nhầm lẫn giữa phán quyết của tòa án với sự lựa chọn chính trị của cử tri.
Do đó, cuộc tranh luận cử tri sắp tới cần tập trung vào các biện pháp cụ thể: các chính sách về sức mua, nhập cư, an ninh, dịch vụ công và ngân sách sẽ được triển khai ra sao?
Các đối thủ của RN không thể chỉ thụ động chờ đợi thời gian trôi qua hay trông chờ vào sự tẩy chay tự động của cử tri, mà phải xây dựng được một giải pháp thay thế có sức thuyết phục thực sự.
12. Kết luận và Danh mục nguồn tài liệu tham khảo:
Tựu trung lại, chiến thắng của Marine Le Pen có khiến người Pháp lo ngại? Nó gây lo lắng cho những ai coi chương trình của bà là rủi ro đối với thể chế và vị thế của Pháp tại Châu Âu; nhưng nó lại mang đến hy vọng cho những cử tri đòi hỏi sự thay đổi quyết liệt về an ninh và nhập cư.
Marine Le Pen hiện đang ở vị thế ứng viên sáng giá nhất. Một chiến thắng ‘vì thiếu lựa chọn’ là kịch bản hoàn toàn có thể xảy ra, nhưng đó không phải là một chiến thắng thiếu cử tri. Nếu điều đó trở thành hiện thực, chính quyền mới sẽ phải được đánh giá qua hành động thực tế trong khuôn khổ thể chế dân chủ dân sự của nước Pháp.
Danh mục nguồn tài liệu tham khảo chính thức
[1] Toluna-Harris Interactive, Enquête realizada du 3 au 5 novembre 2026 pour M6 et RTL, intentions de vote aux premier et second tours.
[2] Ministère de l’Intérieur, Résultats officiels de l’élection présidentielle de 2012.
[3] Le Monde, ‘Chronologie 1981-1983’, édition du 1er décembre 1983.
[4] Assemblée nationale, Notice biographique de Georges Marchais; Fondation Jean-Jaurès, ‘La gauche et l’immigration’.
[5] Institut François Mitterrand, ‘Le gouvernement de la gauche face aux difficultés économiques’.
[6] Service-Public.fr, Calendrier des élections; Constitution du 4 octobre 1958, Article 12.
Pierre Nguyễn
Không có nhận xét nào