A country 'knocks down' 2,200 hydropower dams, plans to remove 30,000 more: What's going on?
Khánh Linh
10/12/2025
Nguồn: https://wonderfulengineering.com/
Những công trình từng là biểu tượng cho sự tiến bộ, giúp sản xuất điện sạch tại Mỹ, nay đã bị tháo dỡ để phục hồi sông ngòi, tăng cường an toàn cho cộng đồng và tái tạo hệ sinh thái. Hơn 2.200 đập đã được dỡ bỏ, chủ yếu trong 25 năm trở lại đây. Đây là một trong những điều chỉnh lớn nhất về môi trường trong lịch sử hiện đại của Mỹ.
Nước Mỹ có hơn 550.000 con đập thủy điện. Nhiều đập được xây hơn một thế kỷ trước để cung cấp năng lượng cho nhà máy, vận chuyển gỗ, tưới tiêu và phát điện.
Thủy điện từng gắn với tiến trình phát triển quốc gia, đặc biệt trong giai đoạn bùng nổ xây đập giữa thế kỷ 20 với những công trình như Hoover và Grand Coulee. Các công trình này làm thay đổi dòng chảy, nhấn chìm nhiều thung lũng.
Tuy nhiên, thực tế về kinh tế và sinh thái đã thay đổi. Phần lớn đập tại Mỹ không còn cung cấp điện, nước hay kiểm soát lũ. Ngoài khoảng 3% còn phát điện, hàng nghìn đập không còn công năng. Chúng còn cản trở đường di cư của cá, làm suy giảm chất lượng nước và biến dòng sông thành hồ chứa tù đọng, tăng nhiệt và tạo điều kiện cho loài ngoại lai. Với những loài cá di cư như cá hồi, đập gây ra tác động nghiêm trọng. Tại Bắc Mỹ, gần 40% cá nước ngọt đang bị đe dọa và hàng chục loài đã tuyệt chủng từ năm 1900.
Các cộng đồng từng phụ thuộc vào đập cũng bắt đầu đặt câu hỏi khi các di sản văn hóa bị nhấn chìm dưới lòng hồ. Họ đã thúc đẩy việc dỡ bỏ đập để khôi phục môi trường và văn hóa.
Vấn đề an toàn cũng trở nên cấp bách. Đập tại Mỹ có tuổi thọ trung bình gần 60 năm. Hàng nghìn đập được xếp vào nhóm nguy cơ cao, tức nếu vỡ sẽ đe dọa tính mạng người dân. Chi phí bảo trì tăng vọt, với ước tính phục hồi vượt 190 tỷ USD theo đánh giá của giới kỹ sư. Với nhiều chủ sở hữu, việc phá bỏ rẻ hơn sửa chữa.
Biến đổi khí hậu phơi bày nhiều điểm yếu của các công trình già cỗi. Bão mạnh và tần suất thường xuyên hơn khiến hồ chứa dễ tràn và làm trầm trọng thêm tình trạng ngập lụt thay vì kiểm soát lũ. Ở các khu vực hạn hán, nhiều hồ chứa không còn đủ nước để phát điện hay cấp nước cho đô thị.
Việc dỡ bỏ đập mang lại hiệu quả gần như ngay lập tức. Dòng chảy thông suốt giúp phù sa bị giữ lại hàng thập kỷ được giải phóng và tiếp tục bồi đắp bãi biển và vùng đất ngập nước. Cá quay lại sinh sản ở thượng nguồn mà không cần hệ thống vượt đập. Cộng đồng kết nối trở lại sau khi bị ngăn cách bởi những dòng sông suốt nhiều thế hệ.
Xu hướng phá dỡ đập thủy điện tại Mỹ đang tăng tốc. Các tổ chức môi trường và cơ quan tiểu bang hình thành quan hệ đối tác để nhắm tới những đập già cỗi và không còn công dụng. Tổ chức American Rivers đặt mục tiêu dỡ bỏ 30.000 đập vào năm 2050, mở lại hàng trăm nghìn km sông.
Không phải mọi con đập đều sẽ bị dỡ bỏ, nhưng một sự chuyển dịch toàn nước Mỹ đang diễn ra. Thay vì kiểm soát dòng chảy, Mỹ đang phục hồi sông ngòi. Điều này cho thấy những giá trị đã mất và cách việc trả lại tự nhiên dòng chảy nguyên bản có thể mang lại lợi ích cho con người, động vật hoang dã và các thế hệ sau.
Theo Wonderful Engineering
Why America Is Quietly Tearing Down Thousands Of Dams
For the first time in centuries, the United States is removing more dams than it builds. What once symbolized progress, power generation, and expansion is now being dismantled in favor of healthier rivers, safer communities, and restored ecosystems. More than 2,200 dams have already been removed, most within the past 25 years, marking one of the biggest environmental course corrections in modern U.S. history.
The country is full of dams – over 550,000 of them. Many date back more than a century, built to power mills, float timber, irrigate land, and generate electricity. Hydropower was once tied to national progress, particularly during the mid-1900s dam-building boom that gave rise to structures like Hoover Dam and Grand Coulee. These feats of engineering reshaped rivers, flooded valleys, and supported growing cities and wartime industries.
But ecological and economic realities have shifted. Most U.S. dams no longer provide energy, water, or flood protection. Only about 3 percent produce hydropower today. Thousands serve no modern purpose, yet they block fish migration, degrade water quality, and transform rivers into stagnant reservoirs that heat up and fuel invasive species. For migratory fish such as salmon, dams have been catastrophic. In North America, nearly 40 percent of freshwater fish are now imperiled, and dozens have gone extinct since 1900.
Communities that once relied on dams have also begun questioning them. Indigenous nations, whose fishing rights and cultural sites were buried under reservoirs, have pushed for removals as an act of environmental and cultural restoration. On the Klamath River, the removal of multiple dams has been described by tribal leaders as reversing cultural erasure rather than simply fixing an ecosystem.
Safety has become an equally urgent issue. The average U.S. dam is nearly 60 years old, and thousands are considered high-hazard, meaning their failure would threaten human life. Maintenance costs have ballooned, with rehabilitation estimates exceeding 190 billion dollars according to national engineering assessments. For many owners, demolition is cheaper than repair.
Meanwhile, climate change has exposed weaknesses in aging structures. Storms are stronger and more frequent, meaning reservoirs can overflow and worsen flooding rather than prevent it. In drought-stricken regions, huge reservoirs behind dams remain too low to produce power or supply cities.
Dam removal is proving effective almost immediately. Rivers reopen. Sediment trapped for decades flushes downstream, rebuilding beaches and wetlands. Fish return to upstream habitats without ladders or bypass systems. Communities reconnect with waterways that had been silent for generations.
The movement is accelerating. Environmental organizations and state agencies are forming partnerships to target aging, redundant dams. American Rivers has set a goal to remove 30,000 dams by 2050, unlocking hundreds of thousands of miles of river habitat.
While not every dam will come down, a national shift is underway. Instead of dominating rivers, the U.S. is beginning to restore them, revealing what was lost and demonstrating how returning nature to its original path can benefit people, wildlife, and future generations.
Why America Is Quietly Tearing Down Thousands Of Dams
Không có nhận xét nào