Ts. Nguyễn Hồng Vũ
31/12/2025
Là một người làm nghiên cứu khoa học, mình cảm thấy hơi khó chịu khi đọc một bài viết như thế này! Nội dung của bài viết đã làm quá lên một cách sai bản chất khoa học về những “hệ quả tâm–sinh lý” của Amanda Nguyễn sau chuyến bay vào “không gian”.
Việc dùng hình ảnh Suni Williams và Butch Wilmore – hai phi hành gia chuyên nghiệp từng bị kẹt gần 9 tháng trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) – để minh họa cho chuyến bay của Amanda là so sánh ”sai tầng sinh học”.
Amanda Nguyễn bay bằng New Shepard – Blue Origin, một chuyến bay du lịch không gian dạng sub-orbital, không yêu cầu thành viên là phi hành gia chuyên nghiệp hay người vận hành hệ thống không gian. Do vậy, không bất ngờ khi danh sách “phi hành đoàn” chủ yếu là các nhân vật truyền thông – giải trí như Katy Perry (ca sĩ), Gayle King (MC đài CBS), Kerianne Flynn (nhà sản xuất phim)… Chuyến bay kéo dài khoảng 11 phút, đạt độ cao ~105–106 km (vượt Kármán line theo chuẩn FAI), trong đó chỉ có 3–4 phút không trọng lực.
Trong khi đó, Suni Williams và Butch Wilmore là phi hành gia quỹ đạo dài ngày. Họ làm việc ở độ cao ~400 km trên ISS, ban đầu dự kiến chỉ ở 8–10 ngày, nhưng do sự cố tàu Starliner (Boeing) đã phải ở lại gần 9 tháng, trước khi trở về Trái Đất bằng SpaceX Dragon (3/2025). Thời gian dài trong môi trường vi trọng lực mạn tính mới chính là nguyên nhân gây ra các biến đổi sinh lý thật sự như: mất khối cơ–xương, rối loạn thăng bằng–tiền đình, thay đổi thị lực, rối loạn nhịp sinh học…
Amanda Nguyễn thì "đã không" làm một số thứ như:
- Không vào quỹ đạo
- Không sống trong môi trường cô lập dài ngày
- Không chịu vi trọng lực mạn tính
- Không tích lũy bức xạ đáng kể
- Không có rối loạn nhịp thần kinh–nội tiết hậu du hành
Vì vậy, việc gán những “hệ quả sinh học nặng đô của phi hành gia ISS” cho một chuyến bay du lịch 11 phút là sai bản chất khoa học và mang tính thổi phồng cảm xúc. Cho đến nay, chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy những “vị khách không gian” đi du lịch trong thời gian ngắn bị những ảnh hưởng tiêu cực nghiêm trọng như mô tả trong bài viết.
Ngoài ra, việc sử dụng cụm từ “phi hành gia” có thể xem là “quá lố” đối với những người bay bằng chuyến tàu Blue Origin vì thật sự họ không cần thực hiện bất kỳ thao tác nào để điều khiển con tàu không gian. Việc họ cần làm trong chuyến đi chỉ là:
- Ngồi đúng ghế
- Thắt dây an toàn
- Làm theo hướng dẫn an toàn
Nói chung, tư duy “nổ” hay “thổi phồng” chỉ khiến chúng ta tự tạo ra kỳ vọng ảo, để rồi dễ rơi vào thất vọng, tổn thương và thậm chí trầm cảm khi sự thật được phơi bày.
Tương tự, câu chuyện bạn Âu Nhật Huy trúng tuyển tiến sĩ Trường Y Phạm Ngọc Thạch vừa qua là một ví dụ. Nếu hồ sơ của bạn ấy không mang quá nhiều yếu tố “nổ”, có thể bạn ấy không đứng ở vị trí top đầu của danh sách trúng tuyển, nhưng bạn ấy vẫn hoàn toàn có thể ngẩng cao đầu ở một vị trí xứng đáng khác – bằng chính thực lực của mình, thay vì trở thành tâm điểm của một làn sóng kỳ vọng và vỡ mộng do thổi phồng tạo ra.
Cuộc đời ngắn lắm, hãy cứ sống thật cho vui vẻ nhé.
Happy New Year 2026
TS. Nguyễn Hồng Vũ
Tài liệu tham khảo:
1. Hughson, R. L. et al. Increased postflight orthostatic intolerance in astronauts after long-duration spaceflight. Journal of Applied Physiology 90, 2240–2246 (2001).
2. Roberts, D. R. et al. Effects of spaceflight on astronaut brain structure as indicated on MRI. New England Journal of Medicine 377, 1746–1753 (2017).
3. Smith, S. M., Zwart, S. R., Heer, M., Hudson, E. K. & Shackelford, L. C. Benefits for bone from resistance exercise and nutrition in long-duration spaceflight: Evidence from biochemistry and densitometry. Journal of Bone and Mineral Research 27, 1896–1906 (2012)
#drvunguyen
Không có nhận xét nào