Zalo và quyền riêng tư

Dương Ngọc Thái

30/12/2025

Nhiều người hỏi tôi về việc VNG thay đổi điều khoản sử dụng Zalo, nên tôi xin chia sẻ vài ý kiến.

Khi trụ sở VNG bị công an khám xét vào tháng 9 năm 2024, tôi đã viết thế này: “Ngoại trừ những rủi ro về riêng tư, tôi thấy Zalo rất tốt, mượt mà, dễ xài. Ở Việt Nam không có ai làm công nghệ được như Zalo đâu. Tôi không muốn người ta nói “thấy sang bắt quàng làm họ”, nhưng người đứng đầu Zalo là một lãnh đạo công nghệ xuất chúng của Việt Nam“.

Tôi vẫn cho rằng Zalo là sản phẩm xuất sắc. Đây là một trong số rất ít ứng dụng Việt mà người Việt vẫn dùng hằng ngày. Dùng Zalo là một cách ủng hộ sản phẩm trong nước.

Có ý kiến cho rằng Zalo là sản phẩm Trung Quốc. Tôi nghĩ nói chính xác hơn là VNG có nhận đầu tư từ Tencent, còn việc xây dựng sản phẩm vẫn là công sức trí tuệ của người Việt. Vì vậy, Zalo vẫn là sản phẩm Việt Nam.

Dẫu vậy, hôm nay tôi muốn bàn đến phần tô đậm: Những rủi ro về riêng tư. Từ lâu đây đã là vấn đề của Zalo. Những thay đổi gần đây trong điều khoản sử dụng càng làm vấn đề này nghiêm trọng hơn.

Điều khoản mới cho phép VNG thu thập nhiều dữ liệu nhạy cảm, đặc biệt là nội dung chat (mục 5.1.3 (v)).

Zalo và quyền riêng tư | Tiếng Dân

Điều khoản cũ không cho phép thu thập nội dung chat.

Zalo cũng từng hỗ trợ mã hóa đầu cuối (end-to-end encryption), đảm bảo ngay cả VNG cũng không thể đọc nội dung. Nhưng không rõ từ khi nào, tính năng này đã âm thầm biến mất. Tôi đã hỏi nhiều nguồn, kể cả kỹ sư VNG, nhưng đến nay vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng liệu Zalo còn mã hóa đầu cuối hay không.

Trong khi thu thập nhiều dữ liệu nhạy cảm, VNG lại công bố rất ít thông tin về cách quản lý và xử lý dữ liệu theo yêu cầu của người dùng.

Một số câu hỏi tôi không tìm được câu trả lời, hy vọng ai biết chỉ giùm:

– Cụ thể VNG đã thu thập những dữ liệu nào của tôi?

– Tôi có thể tải về toàn bộ dữ liệu đó không?

– Tôi có thể xóa toàn bộ hoặc một phần dữ liệu đã bị thu thập không?

– Nếu xóa tài khoản, sau bao lâu dữ liệu của tôi được xóa hoàn toàn khỏi hệ thống của VNG?

– Nếu tôi chat với Ngọc Trinh, sau đó cả tôi và Ngọc Trinh đều xoá nội dung chat đi, thì VNG có lưu giữ nội dung chat đã xóa và trong bao lâu?

– Nếu tôi sử dụng tính năng “Tin nhắn tự xóa” thì VNG có còn lưu giữ nội giữ nội dung chat và trong bao lâu?

Hiện tại, để tự bảo vệ quyền riêng tư của mình, lựa chọn duy nhất VNG đưa ra cho tôi là xóa tài khoản và ngừng sử dụng Zalo. Nhưng ngay cả khi làm vậy, tôi cũng không biết dữ liệu của mình có thật sự được xóa hay không và mất bao lâu thì mới được xóa hoàn toàn.

Nhiều người lo ngại VNG sẽ sử dụng dữ liệu để làm quảng cáo và kinh doanh. Với tôi, còn một vấn đề lớn hơn là VNG là công ty Việt Nam và chịu sự quản lý của chính phủ Việt Nam. Tôi không muốn bất kỳ chính phủ nào, dù là Mỹ hay Việt Nam, biết nội dung chat của mình.

Vậy chúng ta nên làm gì để tự bảo vệ?

Thú thật tôi thấy rất khó xử. Zalo là sản phẩm tốt, đáng ủng hộ. Nhưng Zalo có hơn 80 triệu người dùng, tôi nghĩ họ cần làm tốt hơn.

Phương Tây có câu, “With great power comes great responsibility”, tức quyền lực càng lớn thì trách nhiệm càng cao. Tôi nghĩ VNG phải có trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ riêng tư của người Việt.

Tôi khó có thể khuyến khích người thân, bạn bè hay đối tác tiếp tục sử dụng Zalo, cho đến khi VNG:

– Khôi phục mã hóa đầu cuối, đảm bảo chính VNG cũng không thể đọc nội dung chat.

– Cung cấp cho người dùng công cụ để tự quản lý, tải về và xóa dữ liệu cá nhân, cả từng phần lẫn toàn bộ.

– Cam kết xóa dữ liệu trong vòng 60 ngày theo yêu cầu của người dùng.

– Minh bạch hóa việc chia sẻ dữ liệu với các bên thứ ba, bao gồm cả chính phủ Việt Nam và các quốc gia khác.

Trong thời gian chờ đợi, giải pháp thay thế là Signal và WhatsApp. Cả hai đều hỗ trợ mã hóa đầu cuối và tin nhắn tự hủy.

Đặc biệt, Signal hoạt động phi thương mại, nên mọi người có thể yên tâm hơn về quyền riêng tư.

Công bố về xung đột quyền lợi:

– Công ty Calif của tôi cung cấp một số dịch vụ tương tự như Verichains thuộc VNG.

– Một số khách hàng của Calif cung cấp dịch vụ tương tự như ZaloPay thuộc VNG.