Nguyễn Đăng Luân
02/20/2026
Tòa án Tối cao Mỹ vừa đưa ra phán quyết rằng:
Phần lớn thuế quan mà ông Trump ban hành năm ngoái là… vượt quyền.
Ông đã viện dẫn Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) (một luật có từ năm 1977) để áp thuế gần như cả thế giới.
Và Tòa bảo rằng: không được.
Nhưng câu chuyện chưa dừng lại ở đó.
Và dưới đây là 5 câu hỏi để tôi và các bác cùng tường minh về vấn đề này:
1. Có phải toàn bộ thuế sẽ bị hủy sạch hay không?
Hoàn toàn KHÔNG.
Tòa chỉ bác các mức thuế áp theo IEEPA.
Tức là những đòn đánh theo từng quốc gia (ví dụ thuế 15% với EU) mà thôi.
Còn các thuế theo ngành?
Như nhôm, thép, ô tô… vẫn còn nguyên.
Hay nói cách khác là: chỉ bị chặn một cửa mà thôi.
Nhưng các cửa khác vẫn mở.
2. Ngân sách Mỹ mất bao nhiêu tiền?
NHIỀU.
Theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội, trước phán quyết, thuế quan được kỳ vọng mang về khoảng 3.000 tỷ USD trong 9 năm.
Nhưng giờ thì sao?
Các nhà kinh tế ước tính khoảng một nửa số đó (tầm 1.500 tỷ USD) coi như bốc hơi.
Và trong bối cảnh nợ công khổng lồ của Mỹ, thì đây không phải là con số nhỏ.
Nhưng ông Trump tuyên bố sẽ áp thuế 10% toàn cầu theo luật khác.
Ông nói: “Cuối cùng chúng ta sẽ thu nhiều tiền hơn.”
Tức là… chưa chắc ngân sách đã hụt.
Mà có thể chỉ là đổi cách thu mà thôi.
3. Giá cả ở Mỹ có giảm không?
Điều này thì…ĐỪNG KỲ VỌNG QUÁ NHIỀU.
Bởi thuế đã góp phần đẩy giá hàng hóa tăng suốt năm qua.
Ước tính mỗi hộ gia đình thiệt từ vài trăm đến gần 2.000 USD.
Ông Chủ tịch Fed Jerome H. Powell từng nói lạm phát vượt 2% một phần vì thuế.
Nhưng khi thuế bị hủy?
Giá cả hiếm khi tự động quay đầu giảm.
Các Doanh nghiệp đã tăng rồi thì… giữ nguyên luôn.
Thêm nữa, tương lai thuế quan vẫn còn mù mờ lắm.
Không ai dám hạ giá khi có thể tuần sau thuế lại quay lại?
4. Người dân Mỹ có được hoàn tiền không?
KHẢ NĂNG LÀ RẤT THẤP.
Bởi Thuế quan do doanh nghiệp nhập khẩu nộp cho Hải quan Mỹ.
Người tiêu dùng chỉ gánh gián tiếp qua giá cao hơn mà thôi.
Giờ muốn hoàn lại phần “đã trả thêm” ấy?
Thì gần như là không thể.
Doanh nghiệp có thể xin hoàn phần thuế họ nộp.
Nhưng hoàn cho người mua lẻ thì…Không có cơ chế rõ ràng.
ông Trump đã từng nói sẽ chia tiền thuế cho dân.
Nhưng muốn làm được vậy thì phải qua Quốc hội.
Và hiện tại thì vẫn chưa có kế hoạch cụ thể nào.
5. Chính sách thuế của Mỹ sẽ đi về đâu?
Ông Trump không có ý định bỏ cuộc.
Ông đã nói sẽ dùng Điều 122 của Đạo luật Thương mại 1974 để áp thuế 10% toàn cầu trong 150 ngày.
Sau đó, nếu muốn kéo dài, thì nhất định phải qua Hạ viện.
Tuy nhiên, ông cũng nhắc tới Điều 301 - một công cụ quen thuộc để đánh thuế các hành vi “không công bằng”.
Hay nói theo cách đơn giản hơn là:
Nếu con đường này bị chặn, ông sẽ tìm con đường khác.
Trong khi đó, các giới luật sư thương mại nhận định Nhà Trắng có thể áp thuế tạm thời, song song đó sẽ mở điều tra từng nước rồi ra mức thuế riêng.
Do vậy, kết quả?
Người tiêu dùng Mỹ có thể chẳng thấy khác biệt mấy.
Tóm lại là…
Tuy Tòa án đã chặn một cú đánh lớn.
Nhưng cuộc chiến thuế thì chưa kết thúc.
Thứ thay đổi có thể không phải là thuế có hay không.
Mà là thuế được dựng lên bằng… điều khoản nào mà thôi.
____
@mrluaan
Nguồn tham khảo: Washington Post, AFP, Bloomberg,
Không có nhận xét nào