Nguồn: titanmissilemuseum.org
NTHF | Lĩnh Nam chuyển ngữ
January 2, 2026
NHỮNG NĂM 1940
1945
MỸ DÙNG BOM NGUYÊN TỬ TRÊN NHẬT BẢN ĐỂ KẾT THÚC Thế chiến II
Trong nỗ lực chấm dứt chiến tranh ở Thái Bình Dương mà không phải tốn kém cho một cuộc xâm lược Nhật Bản, Hoa Kỳ đã thả hai quả bom nguyên tử xuống hai thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản vào ngày 6 và 9 tháng 8 năm 1945. Một quả bom nguyên tử loại súng uranium mang tên Little Boy đã được thả xuống Hiroshima. Khi Nhật hoàng Hirohito không nghe theo lời kêu gọi đầu hàng của Tổng thống Truman, Hoa Kỳ đã thả một quả bom nổ kiểu nổ plutonium mang tên Fat Man xuống Nagasaki.
Hai vụ ném bom nguyên tử, cùng với lời tuyên chiến của Liên Xô với Nhật Bản, cuối cùng đã thuyết phục Nhật hoàng Hirohito đầu hàng Đồng minh, chính thức chấm dứt Thế chiến II. Việc sử dụng vũ khí nguyên tử đã chứng minh ưu thế công nghệ của Hoa Kỳ, nhưng cũng làm gia tăng căng thẳng hiện có với Liên Xô, tạo tiền đề cho Chiến tranh Lạnh.
1948 – 1949
PHONG TẮC VÀ CẦU VẬN CHUYỂN HÀNG KHÔNG BERLIN
Sau Thế chiến II, quyền kiểm soát nước Đức bị chia cắt giữa các nước Đồng minh phương Tây và Liên Xô. Berlin nằm ở khu vực Đông Liên Xô, nhưng vì là thủ đô của đất nước, quyền kiểm soát thành phố cũng bị chia cắt giữa các cường quốc phương Tây và Liên Xô. Vào tháng 6 năm 1948, Liên Xô đã cố gắng giành quyền kiểm soát toàn bộ thành phố bằng cách cắt đứt mọi giao thông đường bộ đến Tây Berlin.
Hoa Kỳ đã đáp trả bằng một cuộc vận chuyển lương thực và nhu yếu phẩm hàng không hàng ngày vào thành phố bị bao vây. Cuộc vận chuyển hàng không kéo dài đến tháng 9 năm 1949. Tổng cộng, các cường quốc đồng minh phương Tây đã cung cấp 2,3 triệu tấn hàng tiếp tế và nhiên liệu cho Tây Berlin trong cuộc vận chuyển hàng không này.
1949
LIÊN XÔ THỬ NGHIỆM VŨ KHÍ HẠT NHÂN ĐẦU TIÊN
Liên Xô đã bắt đầu nghiên cứu chương trình bom nguyên tử của riêng mình vào năm 1943. Nhờ thông tin và kế hoạch bị các điệp viên Liên Xô đánh cắp từ Dự án Manhattan, Liên Xô đã có thể phát triển vũ khí hạt nhân của riêng mình chỉ trong vòng vài năm sau khi Thế chiến II kết thúc.
Vào tháng 8 năm 1949, Liên Xô đã tiến hành thử nghiệm thành công một quả bom 20 kiloton, sớm hơn nhiều năm so với dự đoán của Mỹ, trên thực tế đã tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân giữa hai siêu cường.
NHỮNG NĂM 1950
1950
MỸ THỬ NGHIỆM QUẢ BOM HYDRO ĐẦU TIÊN
Vào lúc 7:15 sáng ngày 1 tháng 11 năm 1952 giờ địa phương (ngày 31 tháng 10 năm 1915 giờ GMT), Hoa Kỳ đã thử nghiệm thiết bị nhiệt hạch đầu tiên (bom hydro) trên đảo Elugelab thuộc đảo san hô Eniwetok thuộc quần đảo Marshall, cách Hawaii khoảng 3.000 dặm về phía tây. Với mật danh Ivy Mike, thiết bị này được kích nổ từ xa ở khoảng cách khoảng 30 dặm.
Quả cầu lửa tạo ra rộng 3 dặm và đạt độ cao 120.000 feet (37.400 mét). Đám mây hình nấm theo sau quả cầu lửa rộng 100 dặm (160 km). Sức công phá của vụ nổ là hơn 10 megaton một chút, lớn hơn 700 lần so với quả bom nguyên tử ném xuống Hiroshima. Elugelab bốc hơi và miệng hố để lại rộng hơn 1 dặm (1,6 km) và sâu hơn 160 feet (50 mét).
1950 – 1953
CHIẾN TRANH TRIỀU TIÊN
Nhật Bản bắt đầu cai trị Triều Tiên vào năm 1910, nhưng đã nhượng lại quyền kiểm soát Triều Tiên khi đầu hàng vào cuối Thế chiến II. Hoa Kỳ và Liên Xô đã đồng ý chia Triều Tiên thành hai vùng chiếm đóng. Khu vực phía bắc vĩ tuyến 38 do Liên Xô chiếm đóng và giúp người Triều Tiên sống ở đó thành lập một chính phủ cộng sản. Hoa Kỳ chiếm đóng miền Nam và giám sát các cuộc bầu cử dẫn đến một chính phủ dân chủ.
Khi hai cường quốc rút quân, mâu thuẫn giữa hai miền Nam Bắc cuối cùng đã bùng phát thành chiến tranh vào năm 1950 khi Bắc Triều Tiên xâm lược miền Nam. Miền Nam không được chuẩn bị cho cuộc xâm lược và ngay lập tức bị tràn ngập. Cuối cùng, Hoa Kỳ đã can thiệp để giúp quân đội Hàn Quốc, về cơ bản tạo ra một cuộc chiến tranh ủy nhiệm giữa Liên Xô và Hoa Kỳ. Không có hiệp ước hòa bình cuối cùng nào được ký kết để chấm dứt Chiến tranh Triều Tiên. Thay vào đó, hai bên đã ký một hiệp định đình chiến vào năm 1953, chấm dứt chiến sự và thành lập Khu phi quân sự Triều Tiên, một vùng đất không người nằm giữa hai quốc gia, tạo thành biên giới mới.
1957
CUỘC ĐUA VŨ TRỤ BẮT ĐẦU
Hoa Kỳ và Liên Xô đều muốn đạt được ưu thế công nghệ so với đối phương. Trong cuộc chiến đó có cuộc đua trở thành quốc gia đầu tiên chế tạo được tên lửa có khả năng phóng vật thể vào vũ trụ. Đây không chỉ là một thành tựu công nghệ to lớn, mà một tên lửa đủ mạnh để mang một trọng tải vào vũ trụ còn có thể mang theo đầu đạn hạt nhân có khả năng vươn tới quốc gia kia.
Vào tháng 10 năm 1957, Liên Xô đã phóng Sputnik, vệ tinh nhân tạo đầu tiên trên thế giới. Người dân Mỹ bình thường có thể bật radio AM và nghe thấy Sputnik phát ra tín hiệu bíp. Sputnik đã khiến người Mỹ bất ngờ và làm cả nước xấu hổ. Đối với quân đội Hoa Kỳ, đây là bằng chứng cho thấy Liên Xô có công nghệ tên lửa để tấn công Hoa Kỳ bằng vũ khí hạt nhân. Liên Xô đã đưa Sputnik 2 lên quỹ đạo trước khi Hoa Kỳ có thể đưa vệ tinh đầu tiên của mình, Explorer 1, lên quỹ đạo vào tháng 1 năm 1958. Sau đó, cả hai quốc gia bắt đầu cuộc đua lên mặt trăng.
1959 – 1975
CHIẾN TRANH VIỆT NAM
Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam, được cả giới lãnh đạo Hoa Kỳ và Liên Xô coi là một vùng ảnh hưởng quan trọng. Khi các lực lượng dân tộc chủ nghĩa thành lập Bắc Việt Nam vào năm 1956, Liên Xô và Trung Quốc đã công nhận và ủng hộ nhà nước cộng sản mới này, trong khi Hoa Kỳ cam kết ngăn chặn sự lan rộng của chủ nghĩa cộng sản trong khu vực và ủng hộ Nam Việt Nam.
Giống như ở Triều Tiên, Hoa Kỳ và Liên Xô đã tránh chiến tranh trực tiếp bằng cách ủng hộ các chính phủ và lực lượng đối lập. Cuộc chiến này vô cùng không được lòng dân Mỹ, và cuối cùng họ đã rút toàn bộ lực lượng và viện trợ cho Nam Việt Nam vào năm 1975. Cuối cùng, Bắc Việt Nam đã giành chiến thắng trong cuộc chiến và Việt Nam được thống nhất thành Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam vào năm 1976.
NHỮNG NĂM 1960
1960
LIÊN XÔ THỬ NGHIỆM VŨ KHÍ HẠT NHÂN LỚN NHẤT TỪNG ĐƯỢC CHẾ TẠO
Được Liên Xô gọi là Big Ivan và Hoa Kỳ gọi là Tsar Bomba, RDS-220 là vũ khí hạt nhân lớn nhất từng được chế tạo. Được thiết kế như một quả bom khinh khí 100 megaton, sức công phá của nó đã giảm 50% khi được thử nghiệm. Thiết bị này được thả từ độ cao hơn 34.000 feet (khoảng 10.300 mét) trên bãi thử Vịnh Mityushikha trên đảo Novaya Zemlya vào ngày 30 tháng 10 năm 1961.
Nó phát nổ ở độ cao 13.000 feet (khoảng 4.300 mét) và quả cầu lửa của nó vẫn chạm tới mặt đất. Áp suất vụ nổ được đo ở mức 300 psi (khoảng 300 psi) và tia sáng lóe lên có thể nhìn thấy từ khoảng cách hơn 600 dặm (khoảng 964 km). Đám mây hình nấm đạt độ cao 210.000 feet (khoảng 64.000 mét).
1961
BỨC TƯỜNG BERLIN CHIA RẼ NƯỚC ĐỨC
Đến năm 1961, một lượng lớn người Đông Berlin đã chạy trốn qua biên giới mở sang Tây Berlin. Cuối ngày 12 tháng 8, trong nỗ lực ngăn chặn làn sóng đào tẩu, Thủ tướng Liên Xô Khrushchev đã cho phép chính phủ Đông Đức ngăn chặn dòng người di cư bằng cách đóng cửa biên giới vĩnh viễn.
Việc xây dựng Bức tường Berlin trên biên giới giữa Đông và Tây Berlin bắt đầu vào ngày 13 tháng 8. Việc xây dựng hàng rào thép gai và khối bê tông đầu tiên được hoàn thành chỉ trong hai tuần. Bức tường dài hơn 26 dặm và cuối cùng hàng rào thép gai đã được thay thế bằng một bức tường cao 13 feet.
1962
KHỦNG HOẢNG TÊN LỬA CUBA
Vào ngày 16 tháng 10 năm 1962, Tổng thống John F. Kennedy được CIA thông báo rằng một máy bay do thám U-2 của Mỹ đã chụp ảnh các bãi phóng tên lửa hạt nhân của Liên Xô đang được xây dựng ở Cuba. Ông đã thành lập một nhóm cố vấn, sau này trở thành Ủy ban Điều hành (Ex Comm) để xây dựng phản ứng của Hoa Kỳ.
Trong 13 ngày tiếp theo, Khủng hoảng Tên lửa Cuba nổ ra, đưa Hoa Kỳ và Liên Xô cũ đến gần chiến tranh hạt nhân nhất từ trước đến nay.
1963 – I
TITAN II ICBMS ĐƯỢC TRIỂN KHAI
Tên lửa đạn đạo liên lục địa Titan II là tên lửa trên bộ lớn nhất từng được Hoa Kỳ triển khai, cao 103 feet (32 mét) và đường kính 10 feet (3 mét). Titan II có thể phóng từ silo ngầm chỉ trong 58 giây và mang đầu đạn W-53 với sức công phá 9 megaton (9.000.000 tấn thuốc nổ TNT).
Với tầm bắn hơn 5.500 dặm (9.900 km), Titan II là một thành phần quan trọng trong bộ ba chiến lược của Hoa Kỳ. Năm mươi bốn tên lửa Titan II đã được triển khai thành nhóm mười tám tên lửa xung quanh ba Căn cứ Không quân, với các đơn vị đầu tiên được đặt trong tình trạng báo động vào đầu năm 1963. Tất cả năm mươi bốn tên lửa đều được đặt trong tình trạng báo động vào tháng 12 năm đó. Căn cứ Không quân Davis-Monthan, Arizona là nơi đóng quân của Phi đoàn Tên lửa Chiến lược 390 (SMW), bao gồm Phi đội Tên lửa Chiến lược 570 và 571 (SMS). Căn cứ Không quân Little Rock, Arkansas là nơi đóng quân của Phi đoàn Tên lửa Chiến lược 308, bao gồm Phi đoàn Tên lửa Chiến lược 373 và 374. Căn cứ Không quân McConnell, Kansas là nơi đóng quân của Phi đoàn Tên lửa Chiến lược 381, bao gồm Phi đoàn Tên lửa Chiến lược 532 và 533.
1963 – II
“Đường dây nóng” được thiết lập giữa Mỹ và Liên Xô
Cuộc khủng hoảng Tên lửa Cuba đã thúc đẩy Mỹ và Liên Xô thiết lập một đường dây liên lạc trực tiếp giữa hai nước để cho phép liên lạc nhanh chóng và trực tiếp giữa họ trong các tình huống khủng hoảng có thể ảnh hưởng đến an ninh của một trong hai quốc gia (chẳng hạn như việc phóng vũ khí hạt nhân ngoài ý muốn).
Thường được gọi là “Điện thoại Đỏ”, đường dây liên lạc này thực chất là một máy điện báo đánh chữ, truyền tải tin nhắn văn bản—không phải giọng nói. “Đường dây nóng” đã rút ngắn thời gian liên lạc trực tiếp giữa Hoa Kỳ và Liên Xô và giảm thiểu khả năng hiểu lầm. Nó được sử dụng rộng rãi lần đầu tiên vào năm 1967 trong Chiến tranh Ả Rập-Israel. Hoa Kỳ đã sử dụng Đường dây nóng để giải thích các hoạt động của hạm đội Hoa Kỳ ở Địa Trung Hải.
NHỮNG NĂM 1983 – 1990
1983
ABLE ARCHER VÀ NỖI LO NGẠI CHIẾN TRANH
Đầu tháng 11 năm 1983, thế giới có lẽ đã tiến gần hơn đến chiến tranh hạt nhân so với bất kỳ thời điểm nào kể từ Khủng hoảng Tên lửa Cuba. NATO đang tiến hành một cuộc tập trận thường kỳ mang tên Able Archer, một cuộc mô phỏng được thiết kế để huấn luyện và thử nghiệm các quy trình chuyển đổi từ chiến tranh thông thường sang chiến tranh hạt nhân.
Tuy nhiên, Liên Xô lại coi cuộc tập trận này là màn dạo đầu cho một cuộc tấn công phủ đầu của Hoa Kỳ. Nhiều thông tin về cái được gọi là Nỗi lo sợ Chiến tranh năm 1983 vẫn còn được bảo mật. Tuy nhiên, Kho Lưu trữ An ninh Quốc gia đã thu thập và công bố một bộ sưu tập lớn các tài liệu có sẵn trực tuyến. Thư viện này bao gồm một báo cáo dài 100 trang của Ban Cố vấn Tình báo Đối ngoại của Tổng thống từ tháng 2 năm 1990 có tựa đề “Nỗi lo sợ Chiến tranh” của Liên Xô. Được giải mật vào năm 2012, báo cáo đã được biên tập lại một cách vừa phải này kết luận rằng cộng đồng tình báo đã không “đánh giá đúng mức khả năng nỗi lo sợ chiến tranh là có thật”, và kết quả là “Tổng thống đã được cung cấp những đánh giá về thái độ và hành động của Liên Xô, đánh giá thấp những rủi ro đối với Hoa Kỳ”. Hội đồng tiếp tục kết luận rằng Hoa Kỳ đã “vô tình đặt mối quan hệ của chúng ta với Liên Xô vào tình thế nguy hiểm”.
1987
TITAN II CUỐI CÙNG HẾT BÁO ĐỘNG
Vào ngày 5 tháng 5 năm 1987, ICBM Titan II cuối cùng đang hoạt động đã tắt báo động tại Khu liên hợp phóng 373-8, Căn cứ Không quân Little Rock, Arkansas. Trong khi các phi hành đoàn tên lửa vẫn tiếp tục duy trì báo động tại khu liên hợp khi quá trình ngừng hoạt động diễn ra, ngày này đánh dấu sự kết thúc vòng đời hoạt động của tên lửa đất đối đất lớn nhất trong kho vũ khí của Hoa Kỳ.
Được thiết kế để hoạt động chỉ trong 10 năm, 54 ICBM Titan II đã luôn trong tình trạng báo động trong các hầm ngầm của chúng trong gần 24 năm, luôn cảnh giác, luôn sẵn sàng, duy trì hòa bình thông qua răn đe.
1989
BỨC TƯỜNG BERLIN SỤP ĐỔ
Vào tháng 6 năm 1987, Tổng thống Hoa Kỳ Ronald Reagan đã đứng tại Cổng Brandenburg khét tiếng, một phần của Bức tường Berlin, và thách thức Tổng Bí thư Liên Xô: “Ông Gorbachev, hãy phá bỏ bức tường này!”
Chưa đầy 18 tháng sau, hàng triệu người Đức đã ăn mừng khi hàng ngàn đồng bào của họ phá bỏ Bức tường Berlin – một trong những biểu tượng và hình ảnh trường tồn nhất của Chiến tranh Lạnh.
1991
LIÊN XÔ SỤP ĐỔ – CHIẾN TRANH LẠNH KẾT THÚC
Cưỡi trên làn sóng bất ổn được biểu tượng bởi sự kiện Bức tường Berlin sụp đổ, các nhà lãnh đạo của tất cả các quốc gia Đông Âu, ngoại trừ Bulgaria, đã bị lật đổ bởi các cuộc nổi dậy của nhân dân vào cuối năm 1989. Liên Xô rơi vào hỗn loạn và đã có một số nỗ lực lật đổ Tổng Bí thư Gorbachev.
Cuối cùng, vào ngày 8 tháng 12 năm 1991, Liên Xô sụp đổ. Tổng thống Cộng hòa Nga, Boris Yeltsin, đã thành lập Cộng đồng các Quốc gia Độc lập. Sau 45 năm, Chiến tranh Lạnh, cuộc chiến dài nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, đã kết thúc.
Nguồn: titanmissilemuseum.org
NTHF | Lĩnh Nam chuyển ngữ
Không có nhận xét nào