BBC News
02/20/2026
Nguồn hình ảnh,VGP/Getty Images
Tăng cường hội nhập kinh tế, thu hút đầu tư vào công nghệ cao là những chủ trương lớn mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhắc tới nhiều lần, coi đó là chìa khóa để Việt Nam bước vào "kỷ nguyên mới".
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều chướng ngại.
Mới đây, Nikkei Asia có bài viết cho rằng thủ tục sân bay ở Việt Nam và "kiểm soát vốn" đang là hai trong số những rào cản khiến Việt Nam đang trải qua tình trạng sụt giảm đầu tư vào các startup – thuật ngữ chỉ những công ty khởi nghiệp.
Bài viết còn cho biết có nhiều "lời phàn nàn" về lệnh cấm nhập khẩu một số máy móc qua sử dụng gây ra những khó khăn cho ngành công nghệ.
Những nhận định này được đưa ra trong bối cảnh ông Tô Lâm xác định mục tiêu tăng trưởng ít nhất 10% hằng năm trong thời gian còn lại của thập niên.
Thời điểm ông Tô Lâm tái cử tổng bí thư vào tháng Một, nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước đã hoan nghênh nỗ lực cải cách kinh tế của ông.
Vào tháng 8/2025, Tiến sĩ Huỳnh Thanh Điền từ Đại học Nguyễn Tất Thành (TP HCM nhận định với BBC News Tiếng Việt rằng Việt Nam là một nền kinh tế phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) do đó luôn muốn có số liệu tăng trưởng cao, một phần là để thu hút thêm nhiều nhà đầu tư quốc tế.
Thủ tục sân bay và 'kiểm soát vốn'
Trong bài viết ngày 17/2, Nikkei Asia so sánh khoảng thời gian "có thể mất tới một giờ" cho việc làm thủ tục xuất nhập cảnh ở sân bay Việt Nam so với "chỉ trong vài giây" ở những nước thành viên ASEAN đã sử dụng cổng e-gate (cổng làm thủ tục điện tử).
Những ai hay đi lại trong khu vực, qua các sân bay như Suvarnabhumi ở Bangkok (Thái Lan), Changi (Singapore), Kuala Lumpur (Malaysia), đều là những sân bay có quy mô và lưu lượng lớn hơn các sân bay chính của Việt Nam là Nội Bài và Tân Sơn Nhất, đều thấy rõ thủ tục xuất nhập cảnh làm nhanh hơn Việt Nam rất nhiều.
Hình ảnh những hàng dài hành khách nhích từng bước trước các quầy làm thủ tục xuất nhập cảnh ở sân bay Tân Sơn Nhất được các nhóm du khách nước ngoài chia sẻ trên mạng xã hội như một nỗi ám ảnh thường trực. Đó là chưa kể thái độ thiếu thân thiện của cán bộ xuất nhập cảnh cũng như tệ đòi hành khách hối lộ tiền, điều đã xảy ra trên thực tế ở các sân bay Việt Nam.
"Việt Nam đang bắt đầu thử nghiệm công nghệ này [e-gate], nhưng ở quy mô rất hạn chế," bài viết nêu.
Nhiều hành khách nhập cảnh vào dịp trước Tết Nguyên đán tại sân bay Tân Sơn Nhất còn phàn nàn tình trạng cổng nhập cảnh tự động bị "treo", "tắc nghẽn" khiến cho việc nhập cảnh mất thời gian không kém cổng truyền thống.
Nikkei Asia nhận định thêm rằng một thách thức nữa là việc Việt Nam thiếu loại thị thực dành cho startup, điều mà Singapore, Malaysia và Thái Lan đều cung cấp.
Vào tháng 8/2025, Trung Quốc cũng đã công bố loại K-visa mới. Chính quyền Trung Quốc cho biết loại thị thực này áp dụng cho cá nhân làm việc trong các lĩnh vực STEM – khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học.
Các cơ quan chức năng mô tả đây là loại thị thực dành cho "các hoạt động trao đổi liên quan đến giáo dục, khoa học và công nghệ, văn hóa, cũng như khởi nghiệp và hoạt động kinh doanh".
Vào tháng 10/2025, tờ Hoàn cầu Thời báo của Trung Quốc cho biết K-visa "không phải là một giấy phép lao động đơn thuần".
Nhân dân Nhật báo cho biết thị thực này "sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các chuyên gia trẻ nước ngoài trong lĩnh vực khoa học và công nghệ làm việc và sinh sống tại Trung Quốc", dù nhấn mạnh rằng "không nên coi đây là hình thức nhập cư".
Bài viết của Nikkei Asia cũng nhắc tới việc Việt Nam đang xây dựng sân bay quốc tế Long Thành ở Đồng Nai buộc hành khách phải di chuyển đến Sân bay Quốc tế Tân Sơn Nhất hiện tại để nối chuyến. Khoảng cách giữa hai cơ sở này là khoảng 50km, trong khi chưa có một kết nối giao thông hiệu quả.
Kết nối giữa TP HCM và sân bay Long Thành hiện chủ yếu dựa vào cao tốc TP HCM - Long Thành, quốc lộ 1 và quốc lộ 51, vốn thường xuyên quá tải. Dù khoảng cách từ TP HCM tới sân bay Long Thành chỉ khoảng 50km, thời gian di chuyển có thể mất 2 đến 3 giờ, có thể lâu hơn nếu ùn tắc.
Tổng Bí thư Tô Lâm mới đây đã nhắc tới vấn đề này.
"Hôm trước tôi nói rồi, từ TP HCM đi sân bay Long Thành không thể quá 30 phút. Bây giờ đi hai tiếng, ách tắc hai tiếng đồng hồ, không ai người ta đến Long Thành.
"Tôi thấy người dân TP HCM vẫn chọn Tân Sơn Nhất. Xây dựng sân bay rất quan trọng, nhưng kết cấu giao thông phải đồng bộ," ông Tô Lâm nói trong chuyến thăm chúc Tết đảng bộ, chính quyền và nhân dân TP HCM vào hôm 9/2.
Tiến độ xây dựng sân bay Long Thành vẫn còn nhiều chậm trễ, dù hồi tháng 12 đã thực hiện cất và hạ cánh kỹ thuật đối với máy bay thương mại, mà báo chí gọi là "bay khai trương".
Theo ý chí của chính phủ hồi năm 2025 thì sân bay Long Thành sẽ được đưa vào khai thác thương mại "vào đầu năm 2026", nhưng hiện đã dời tới "tháng 6/2026".
Tại buổi kiểm tra công trường sân bay Long Thành hôm 11/2, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chỉ ra nhiều vấn đề.
"Nhiều gói thầu cần phải hoàn thành trước ngày 30/3 và trước 30/6 để kịp đưa vào chạy thử đảm bảo vận hành thương mại cho toàn sân bay vào ngày 30/6, nhưng đến nay nguy cơ chậm trễ đã hiện hữu, không hoàn thành theo cam kết," ông cho biết.
Bên cạnh vấn đề xuất nhập cảnh, Việt Nam, tương tự như Trung Quốc, hạn chế khả năng sử dụng ngoại tệ và chuyển tiền ra nước ngoài của công dân – điều mà các nhà đầu tư coi là "kiểm soát vốn".
"Những thách thức này làm tăng độ phức tạp cho các startup Việt Nam trong việc vươn ra toàn cầu hoặc cung cấp quyền chọn cổ phiếu cho nhân viên, một hình thức trả lương phổ biến tại các công ty công nghệ," bài viết trên Nikkei Asia cho hay, đồng thời khẳng định việc này có thể hạn chế người Việt đầu tư vào thị trường chứng khoán nước ngoài hoặc niêm yết công ty của mình ở đó.
Nguồn hình ảnh,EPA/Shutterstock
Chụp lại hình ảnh,Ông Tô Lâm đã tái cử chức tổng bí thư khóa 14
Hiện tại, Việt Nam dường như vẫn chưa phải một địa điểm đầu tư ưa thích trong khu vực.
Theo báo cáo năm 2025 của DealStreetAsia – một công ty tư nhân ở Singapore chuyên đưa tin về ngành vốn tư nhân và hoạt động kinh doanh của các startup trên khắp châu Á – Việt Nam chỉ chiếm 7,8% quỹ đầu tư mạo hiểm ở Đông Nam Á, xếp sau Singapore (61,4%), Indonesia (14,3%) và Malaysia (8,7%).
Cũng theo báo cáo này, Việt Nam "đạt mức động lực thấp kỷ lục trong hơn bảy năm qua". Việt Nam đạt đỉnh về giá trị và số lượng giao dịch vào nửa sau năm 2021 với 63 thương vụ với tổng giá trị 1,45 tỷ USD. Từ đó trở đi, cả giá trị và số thương vụ đầu tư đều giảm mạnh.
Vào nửa sau năm 2025, Việt Nam chỉ nhận được 13 thương vụ đầu tư với giá trị là 90 triệu đô la.
Nikkei Asia dẫn thông tin từ một quan chức cho biết Việt Nam đang có một số động thái giúp thu hút đầu tư, bao gồm cho phép các công ty nước ngoài không cần sự phê duyệt của Ngân hàng Nhà nước để phát hành cổ phiếu cho nhân viên tại chi nhánh trong nước, cắt giảm 30% thủ tục hành chính…
Việt Nam cũng đang trải qua quá trình "hiệu chỉnh" lại bộ máy hành chính sau khi sáp nhập tỉnh thành và các cơ quan. Dù nhằm mục đích cắt giảm tệ quan liêu, đơn giản hóa các quy tắc và đẩy nhanh quá trình ra quyết định, cuộc cải cách này đôi khi lại gây ra sự trì trệ trong lúc bộ máy hành chính điều chỉnh để thích nghi.
Nhiều nhà đầu tư nước ngoài và các nhà ngoại giao đã ca ngợi nỗ lực này – cùng với sự ổn định chính trị của Việt Nam.
Tuy nhiên, "Việt Nam vẫn đang đặt ra gánh nặng pháp lý nặng nề hơn so với các nước láng giềng trong khu vực", Reuters dẫn nhận định của bà Laura Schwartz, chuyên gia phân tích tại công ty tình báo rủi ro Verisk Maplecroft.
Theo bà Maplecroft, những điều này trong năm qua cho thấy nỗ lực cải cách vẫn chưa giúp các doanh nghiệp cảm thấy yên tâm hay dự đoán được rõ ràng về các quy định pháp lý khi kinh doanh.
BBC News
Không có nhận xét nào