Chuyện Việt Nam

Xôn xao, bất bình/Vũ Kim Hạnh

Một thành phố cần giảng đường trong lòng nó: Nghĩ về đề xuất di dời Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM/ Nguyễn Văn Thùy

Phát Đạt đề xuất di dời và quy hoạch lại đất Đại học Bách Khoa/Phương Uyên

08/3/2026

Từ chiều hôm qua, tôi nhận được tin nhắn đầu tiên của một kỹ sư, cựu sinh viên Đại học Bách Khoa TPHCM: "Chị Hạnh. cộng đổng cựu sinh viên Bách Khoa chúng tôi đang dậy sóng. Một công ty bất động sản muốn PHÁT bằng cách ĐOẠT đất trường, bất chấp đó là ký ức làm nên giá trị của TPHCM bởi là cơ sở đào tạo kỹ sư hàng đầu của miền Nam từ 1957".

FB bắt đầu xuất hiện các stt bức xúc ( như của Cựu SV P.T.C)

Tôi tiếp tục nhận được hàng loạt tin nhắn của người quen dội tới. 

"Sao đầu tiên lại là Đại học? Và còn là Đại học Bách Khoa? Đâu phải cái gì rồi cũng bị nhắm là đất vàng của họ, xây trung tâm thương mại, xây chung cư cáo cấp? Nhà ở xã hội đâu có là áp phe béo bở gì, chỉ là bình phong thôi". 

Một ý kiến khác. "Chung cư Phú Thọ gần đó còn đang bỏ trống thiếu gì kìa, sao còn ráng đuổi đại học để xây thêm?". 

"Mà người chủ, linh hồn của đại học này , Đại học QG. TPHCM có hay biết gì chưa. Mấy ông "chuyên đào dất" tin vào thế lực nào để đòi đuổi đại học đi? Sao không đầu tư cho đại học Bách khoa khang trang hơn trên chính mãnh đất bao đời của họ và đào tạo được tiếp các kỹ sư giỏi hơn"?"

"Đã rất được lòng dân khi biến khu đất số 1 Lý Thái Tổ thành công viên tưởng niệm Covid thì cái nôi đào tạo kỹ sư giỏi của miền Nam này sao lại đồi đuổi đi? Chà, rồi sẽ đến Đại học Kế, Đại học KHXH Nhân văn, Đại học KH tự nhiên...thành phố là đất học từ trăm năm thành TT. thương mại hết sao?"

"Tôi tin rằng Cựu sinh viên nổi tiếng của Đại học Bách Khoa như Trần Bá Dương sẽ kinh ngạc vì đề xuất này. Một công trình ông ấy xây làm nơi nghiên cứu cho SV trường này và còn nhiều công trình nhỏ trong trường đang xây dang dở vì thủ tục, thì sao nhà nước không tháo gỡ cho các nhà hảo tâm tiếp tục giúp trường có chỗ cho SV học tốt hơn mà nay, định đuổi họ đi?"

Một ý kiến tỏ rõ chú tâm: "Khi Nhà thi đấu Phan Đình Phùng thay công năng thành công viên, nhiều năm trước đó, tôi thấy tường rào ở đây treo bảng một CT bất động sản quen tên, là tôi đã tự hỏi, họ sẽ kiếm đất nào thế vô đây? Chà chà, không ngờ họ chỉ Đại học Bách Khoa".

...Tôi sẽ xin lắng nghe tiếp và phản ánh những thắc mắc của lòng dân.

Vũ Kim Hạnh

Một thành phố cần giảng đường trong lòng nó: Nghĩ về đề xuất di dời Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM

Nguyễn Văn Thùy

08/3/2026

Trong lịch sử phát triển của nhiều đô thị lớn trên thế giới, các trường đại học không chỉ là nơi đào tạo tri thức. Chúng còn là một phần của linh hồn đô thị. Vì thế, khi xuất hiện đề xuất di dời Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP.HCM khỏi khu đất Lý Thường Kiệt ở trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh, câu chuyện ngay lập tức vượt ra khỏi phạm vi của một dự án quy hoạch. Nó trở thành một cuộc đối thoại sâu sắc giữa phát triển đô thị, giá trị đất đai và ký ức tri thức của thành phố.

Khuôn viên Bách khoa tại quận 10 không chỉ là một mảnh đất rộng hơn mười bốn hecta. Đó là nơi đã chứng kiến hơn nửa thế kỷ hình thành của một trong những trung tâm đào tạo kỹ thuật lớn nhất Việt Nam. Từ những giảng đường ấy, nhiều thế hệ kỹ sư đã bước ra để xây dựng cầu đường, nhà máy, mạng lưới điện, công nghệ và hạ tầng của đất nước. Trong ký ức của hàng vạn cựu sinh viên, nơi ấy không chỉ có phòng thí nghiệm và bảng phấn. Nó có những buổi chiều đầy gió trên hành lang, những đêm thức trắng trước kỳ thi, những cuộc tranh luận về khoa học kéo dài trong quán cà phê sinh viên. Những điều đó, theo thời gian, trở thành một phần ký ức tập thể của đô thị.

Bởi vậy, khi một trường đại học lâu đời nằm giữa lòng thành phố, nó không chỉ chiếm một vị trí trên bản đồ. Nó tham gia vào đời sống trí tuệ của thành phố. Sinh viên đi bộ trên những con phố, giảng viên thảo luận trong các quán cà phê, các buổi hội thảo, seminar, triển lãm khoa học… tất cả tạo nên một nhịp sống học thuật len lỏi vào đời sống đô thị. Một thành phố có đại học trong lòng nó thường mang một không khí rất riêng: không khí của câu hỏi, của tri thức, của những cuộc tìm kiếm không ngừng.

Nhìn ra thế giới, ta thấy điều này không hề ngẫu nhiên. Những đại học danh tiếng nhất thường nằm ngay trong trung tâm hoặc gắn chặt với lịch sử của thành phố. University of Oxford và University of Cambridge đã tồn tại giữa những thị trấn cổ của nước Anh hàng trăm năm, nơi mà từng con phố, từng quán sách đều mang dấu ấn của đời sống học thuật. Ở Mỹ, Harvard University và Massachusetts Institute of Technology nằm ngay cạnh nhau bên dòng sông Charles, tạo nên một vùng không gian mà nhiều người gọi là “thủ đô trí tuệ” của nước Mỹ. Tại Nhật Bản, University of Tokyo vẫn giữ khuôn viên lịch sử giữa một trong những đô thị đông đúc nhất thế giới. Ở Pháp, Sorbonne University đã trở thành biểu tượng văn hóa của Paris suốt nhiều thế kỷ. Những trường đại học ấy không rời khỏi trung tâm không phải vì thiếu đất ở ngoại ô, mà vì người ta hiểu rằng tri thức cần được đặt ngay trong nhịp sống của thành phố.

Tất nhiên, đô thị hiện đại luôn đối mặt với những áp lực khổng lồ: giao thông, mật độ dân cư, nhu cầu phát triển kinh tế và đặc biệt là giá trị đất đai. Trong bối cảnh đó, đề xuất của Công ty CP Phát triển Bất động sản Phát Đạt về việc nghiên cứu di dời trường để xây dựng cơ sở mới tại khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM ở Thủ Đức có thể được nhìn như một ý tưởng quy hoạch. Việc tập trung các trường đại học lớn vào một khu vực rộng rãi có thể tạo điều kiện cho những phòng thí nghiệm hiện đại, những trung tâm nghiên cứu quy mô lớn và một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh.

Nhưng ngay trong logic của quy hoạch ấy, vẫn có một câu hỏi khiến nhiều người trăn trở. Nếu Bách khoa rời khỏi trung tâm, điều gì sẽ xảy ra với khu đất hiện hữu của trường? Trong một thành phố mà mỗi mét vuông đất trung tâm đều mang giá trị kinh tế rất lớn, khuôn viên ấy chắc chắn sẽ được nhìn như một “quỹ đất vàng”. Và khi một không gian tri thức bỗng nhiên được đặt cạnh những con số của thị trường bất động sản, câu chuyện lập tức trở nên nhạy cảm.

Ở đây, vấn đề không đơn giản là giữ hay di dời một ngôi trường. Vấn đề sâu xa hơn là cách một thành phố đối xử với tri thức của mình. Một thành phố có thể mở rộng, xây thêm cao ốc, trung tâm thương mại, khu tài chính. Nhưng những nơi nuôi dưỡng tri thức – những giảng đường, thư viện, phòng thí nghiệm – lại là thứ không thể tái tạo dễ dàng một khi chúng đã biến mất khỏi ký ức đô thị.

Có một điều thú vị: trong nhiều thành phố lớn, người ta sẵn sàng bảo tồn những tòa nhà cổ hàng trăm năm tuổi vì giá trị lịch sử của chúng. Nhưng các trường đại học – vốn là nơi sản sinh tri thức cho tương lai – đôi khi lại bị nhìn trước hết như những khu đất có thể khai thác kinh tế. Điều này đặt ra một câu hỏi rất giản dị nhưng sâu sắc: giá trị của tri thức nên được đo bằng gì?

Có lẽ câu trả lời không nằm hoàn toàn ở việc giữ nguyên mọi thứ như cũ, cũng không nằm ở việc biến mọi không gian thành cơ hội phát triển thương mại. Một thành phố trưởng thành là thành phố biết cân bằng giữa hai điều đó: phát triển kinh tế và gìn giữ những không gian nuôi dưỡng trí tuệ.

Bởi vì cuối cùng, điều làm nên tầm vóc của một đô thị không chỉ là những tòa nhà cao bao nhiêu tầng, hay giá đất đạt đến mức nào. Điều làm nên tầm vóc của nó chính là những con người được đào tạo từ các giảng đường, những ý tưởng được hình thành trong phòng thí nghiệm, và những thế hệ trẻ đã học cách suy nghĩ ở những nơi như Bách khoa.

Và có lẽ vì thế, mỗi khi câu chuyện di dời một trường đại học lớn được đặt ra, nhiều người không chỉ nhìn thấy một dự án quy hoạch. Họ nhìn thấy một phần ký ức của thành phố đang đứng trước một ngã rẽ.

08/3/2026

NV Thuỳ.

Phát Đạt đề xuất di dời và quy hoạch lại đất Đại học Bách Khoa

Phương Uyên

Trường đại học Bách Khoa TP HCM. Ảnh: HCMUT

Công ty Phát triển bất động sản Phát Đạt đề xuất di dời Trường Đại học Bách khoa khỏi nội đô, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh quy hoạch khu đất hiện hữu của trường sau khi di dời.

Theo văn bản gửi UBND TP HCM, Phát Đạt kiến nghị được chấp thuận chủ trương khảo sát, lập hồ sơ thiết kế và nghiên cứu triển khai dự án xây dựng cơ sở mới của trường tại khu vực khu đô thị Đại học Quốc gia TP HCM, thuộc phường Đông Hòa.

Song song đó, công ty cũng đề xuất được nghiên cứu phương án điều chỉnh quy hoạch khu đất hiện hữu của Trường Đại học Bách khoa tại địa chỉ 268 Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng sau khi cơ sở đào tạo được di dời, nhằm phù hợp định hướng phát triển chung của thành phố.

Phát Đạt cho biết sẽ tuân thủ các quy định pháp luật liên quan và tự chi trả chi phí khảo sát, nghiên cứu lập đề xuất dự án, cũng như thực hiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và báo cáo nghiên cứu khả thi.

Theo Phát Đạt, Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP HCM hiện có hơn 25.000 sinh viên cùng hơn 1.000 giảng viên, viên chức. Quy mô đào tạo lớn trong khi cơ sở hiện hữu nằm trong khu vực nội đô khiến nhu cầu nâng cấp, mở rộng hạ tầng đào tạo và nghiên cứu ngày càng cấp thiết.

Trong khi đó, khu vực dự kiến xây dựng cơ sở mới tại khu đô thị Đại học Quốc gia TP HCM đã được quy hoạch trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo của khu vực phía Nam.

Doanh nghiệp cho rằng việc di dời cơ sở đào tạo về Làng Đại học Thủ Đức có thể góp phần phát triển hệ thống hạ tầng giáo dục hiện đại, đồng bộ, đồng thời giảm áp lực giao thông nội đô khi lượng lớn sinh viên không còn di chuyển vào khu vực trung tâm mỗi ngày. Phương án này cũng mở ra cơ hội tái cấu trúc không gian phát triển giáo dục theo hướng bền vững.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh TP HCM đang nghiên cứu phương án di dời nhiều cơ sở giáo dục và y tế quy mô lớn ra khỏi khu vực nội thành nhằm giảm áp lực hạ tầng đô thị.

Trước đó, Thường trực Thành ủy TP HCM đã thống nhất định hướng xây dựng đề án di dời các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng, đào tạo nghề và một số cơ sở y tế ra khu vực ngoài trung tâm. Quỹ đất sau khi di dời sẽ được nghiên cứu khai thác lại theo quy hoạch, trong đó có phương án phát triển nhà ở xã hội.

Cơ sở chính của Trường Đại học Bách khoa – Đại học Quốc gia TP HCM tại số 268 Lý Thường Kiệt hiện có diện tích khoảng 14,2 ha, nằm trên mặt tiền đường Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng (quận 10 cũ).

Trường thành lập năm 1957, là một trong những trường kỹ thuật hàng đầu Việt Nam, tọa lạc trên mặt tiền đường Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng (quận 10 cũ). Trường hiện đào tạo hơn 25.000 sinh viên ở nhiều lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ cùng khoảng 1.092 giảng viên, viên chức.

Công ty cổ phần Phát triển Bất động sản Phát Đạt là doanh nghiệp bất động sản có trụ sở tại TP HCM, hoạt động trong lĩnh vực phát triển nhà ở, khu đô thị và bất động sản thương mại. Theo báo cáo tài chính năm 2025, Phát Đạt ghi nhận doanh thu lũy kế hơn 1.320 tỷ đồng, tăng hơn 60% so với cùng kỳ. Công ty hiện có tài sản hơn 27.270 tỷ đồng, nợ phải trả xấp xỉ 14.850 tỷ đồng, tăng gần 2.000 tỷ đồng.

Phương Uyên