Lược sử xăng dầu ở Việt Nam

Hoa OC/South Korea

18/3/2026

Dàn khoan Bạch Hổ

Việt Nam chuyên bán dầu thô

Nhưng xin Nhựt Bổn sang lô mấy thùng

Truyền thông thì nói lung tung

Dân đen chỉ biết xách thùng đi mua.

(thơ con cóc)

HỎI:

1- Người Việt trong nước có ai từng thắc mắc tại sao nước mình xuất khẩu dầu khô lại đi năn nỉ Nhật Bản để lại chút dầu thô dự trữ của họ hay không ? 

2- Công dân Việt Nam có ai từng thắc mắc tại sao nước mình có nhiều mỏ dầu mà giá xăng dầu không hề rẻ so với các nước trong khu vực, trong khi xăng dầu ở mấy nước dầu mở như Ba Tư, Ả Rập Saudi lại rẻ như cho hay không ?

Nếu không có ai có những thắc mắc này thì chuyện các bạn phải trả cái giá quá cao cho xăng dầu hay hoá đơn tiền điện là do chuyện đương nhiên, vì dân đen không có chút áp lực chính trị đối với chính quyền. Thay vào đó chỉ biết cam chịu và chửi thề mà thôi.

LƯỢC SỬ XĂNG DẦU Ở VIỆT NAM

Dầu hoả được phát hiện ngoài khơi Vũng Tàu trong những năm cuối của Việt Nam Cộng Hoà, nổi bật nhất là mỏ Bạch Hổ. Sau năm 1975, chính quyền Việt Nam không có phương tiện hay kỹ thuật để khai thác. Họ thành lập liên doanh Vietsovpetrol để khai thác dầu thô nhưng không chế biến. Những thùng dầu thô chở về Liên Xô để trả nợ viện trợ chiến tranh bên cạnh với xuất khẩu lao động. Một phần thu nhập từ dầu thô được chính phủ giữ lại. Nó chiếm một tỉ trọng rất cao trong ngân sách của chính phủ VN trong 2 thập niên 80 và 90. Chính nhờ những thùng dầu thô xuất khẩu này mà chủ nghĩa cộng sản ở VN không bị sụp đổ như chủ nghĩa cộng sản ở các nước Đông Âu. Những nước đó có nền kinh tế tập trung bao cấp kiệt quệ, không có tài nguyên như dầu mỏ để bán lấy ngoại tệ nên sụp đổ hết. Những nước chạy theo tư bản để tồn tại, nổi bật nhất là Ba Lan và Cộng Hoà Séc.

Năm 1995 đánh dấu bình thường hoá quan hệ ngoại giao với Mỹ, các nhà đầu tư Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực dầu khí qua VN tìm cơ hội đầu tư. Lúc này toàn bộ tài nguyên khoáng sản của Việt Nam đều nằm trong tay các quả đấm thép, tức tổng công ty quốc doanh. Petrol Vietnam nắm hết tài nguyên dầu khí của Việt Nam. Họ tiếp tục khai khác dầu thô và bán dầu thô để lấy tiền nhanh. Không ai biết cán bộ quản lý của Petro Vietnam được chia phần bao nhiêu, chỉ biết riêng Đinh La Thăng và Trịnh Xuân Thanh thì chuyện nhậu thường xuyên bằng rượu Macallan có giá nhiều ngàn đô la là chuyện thường ngày ở huyện.

Trong khi đó dân đen vẫn trả tiền xăng dầu ở mức cao so với khu vực.

Có dân đen nào tự đặt câu hỏi này: có mỏ dầu để làm gì ? Nước mình có mỏ dầu tại sao mình vẫn trả giá xăng dầu cao hơn người dân Campuchia ???

Có dầu thô thì cũng nên xây dựng nhà máy lọc dầu. Chuyện này rồi cũng xảy ra, nhưng với tư duy cục bộ vùng miền. Nhà máy lọc dầu đầu tiên được xây dựng ở Dung Quất-Quảng Ngãi nhờ Quảng Ngãi có người trong Tứ Trụ. Chi phí vận chuyển dầu thô từ mỏ dầu ngoài khơi Vũng Tàu tới Quảng Ngãi được tính vào chi phí sản xuất, đến khi lọc ra thành xăng dầu thì giá thành của nó còn cao hơn giá xăng dầu nhập khẩu. Vậy nên nhiều doanh nghiệp dầu khí chọn cho đường mua xăng dầu của Singapore, Thái Lan, Hàn Quốc cho nó nhanh và mau thu lợi nhuận, vì bán giá nào thì dân đen cũng phải mua mà thôi.

Còn chuyện nhà máy lọc dầu Dung Quất, đây là logics: phải mua dầu thành phẩm làm nhiên liệu cho các con tàu chở dầu thô từ mỏ dầu về. Nếu không làm chủ những con tàu đó thì phải thuê tàu nước ngoài, thêm 1 loại chi phí nữa. Chuyện đặt nhà máy lọc dầu ở Dung Quất là sự ngu ngục của 4000 năm kết lại. Đáng lẽ phải đặt nhà máy ở vùng ven biển gần mỏ dầu nhất như Vũng Tàu.

Vậy thì đó là tội của ai đây ???

Chưa hết, nhà máy lọc dầu thứ 2 lại đặt xa hơn nữa, tận ngoài Thanh Hoá. Sự ngu ngục đã được nối thêm cánh tay dài. Lần này cũng có người Thanh Hoá ở trong Tứ Trụ. Nhà máy Nghi Sơn có cổ phần của các công ty dầu khí của Kuwait nên có thiết kế riêng để lọc dầu thô của họ. Mà dầu thô của Kuwait thuộc loại dầu nặng, khác với dầu ngoài khơi Vũng Tàu là dầu nhẹ. Thế là nhà máy lọc dầu Nghi Sơn phải nhập dầu thô của Kuwait hay các nước Vùng Vịnh gần đó.

Nay Ba Tư phong toả eo biển Ho-mút, Kuwait là quốc gia nằm tút trong kẹt, tức ngay cuối Vịnh. Chuyện vận chuyển dầu thô Kuwait về tới Nghi Sơn là chuyện xa vời.

Bởi vậy ông thủ tướng Việt Nam mới ‘đề nghị’ Nhật Bản để lại vài triệu thùng dầu thô Kuwait dự trữ của họ để đem về lọc dầu ở Nghi Sơn.

Trong một diễn biến khác, Trung Quốc cấm xuất khẩu xăng dầu thành phẩm cho hết cuối tháng 3, mà Trung Quốc là một trong những quốc gia bán xăng máy bay cho Việt Nam. Việt Nam đang có kế hoạch cắt giảm chuyến bay và tìm chỗ đậu cho máy bay nằm bãi.

KẾT LUẬN

- Việt Nam có cơ hội tự chủ về năng lượng nếu xây dựng nhà máy lọc dầu ở Vũng Tàu và miền Nam dùng công nghệ chuyên dành cho loại dầu thô của mình.

- Quả đấm thép Petro VN với cán bộ không có trình độ, không có tâm hay có tầm về an ninh năng lượng quốc gia mà chỉ biết bán dầu thô lấy tiền tươi nhanh rồi còn ăn chia khiến Việt Nam thành trò cười của thế giới và thành tội đồ của lịch sử: bán dầu thô lấy tiền tươi rồi nhập dầu khô loại khác cho nhà máy lọc dầu Nghi Sơn. Dầu lọc từ nhà máy Dung Quất-Quảng Ngãi không có nhiều lợi nhuận do đội chi phí ngu ngục lên quá cao.

Giờ đây đứng trước nguy cơ khủng hoảng năng lượng do chiến tranh Vùng Vịnh, liệu lãnh đạo Việt Nam có nhìn nhận sai lầm này để có chiến lược phát triển lâu dài, cắt bỏ ung nhọt của nhiều thế hệ trước để xây dựng lại hệ thống an ninh dầu khí bền vững hơn. Nếu cần xây nhà máy lọc dầu khác ở Vũng Tàu-Sài Gòn Mới hay ở miền Tây rồi đóng cửa nhà máy Dung Quất vĩnh viễn thì cũng nên làm.

Đừng để nhân dân phải chìm trong bóng đêm như nhân dân Cuba vì thiếu xăng dầu, khí đốt cho các nhà máy nhiệt điện.

Hoa OC

Ghi thêm:

1966-1975: thời kỳ Việt Nam Cộng hòa, khảo sát & phát hiện

Cuộc thăm dò tìm dầu bắt đầu từ năm 1966 khi Nha Tài nguyên Quốc gia của Việt Nam Cộng hòa giao cho kỹ sư Hồ Mạnh Trung và Đỗ Hữu Cảnh thuộc Nha Khoáng chất xúc tiến việc khảo sát. Cũng năm đó hãng Chastway mở cuộc địa khảo ở ngoài khơi tỉnh Bình Định. Báo cáo của cả hai nhóm vào Tháng Năm 1967 đều khích lệ. Nhân biết được tiềm năng đó chính phủ gửi phái bộ sang Tokyo, Nhật Bản dự buổi họp của Ủy Hội Kinh tế Á châu và Viễn Đông (tiếng Anh: Economic Commission for Asia and the Far East, viết tắt là ECAFE) chính thức kêu gọi các tổ chức quốc tế giúp đỡ. Để triển khai chính phủ cho ban hành luật pháp khẳng định chủ quyền của Việt Nam Cộng hòa đối với thềm lục địa và lãnh hải do Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ký. 

Chiến cuộc Việt Nam với cuộc tổng công kích Tết Mậu Thân năm 1968 gây nhiều trở ngại nhưng đến năm 1970 thì Việt Nam Cộng Hoà hoàn tất cuộc địa khảo ngoài khơi với 11 công ty quốc tế tham gia. Bản tổng kết ghi nhận rằng thềm lục địa rộng 325.000 cây số vuông có nhiều khả năng tích trữ lượng dầu thô trong lòng đất. Tổng trưởng Bộ Kinh tế là Phạm Kim Ngọc được bổ làm chủ tịch Ủy ban dầu hỏa và cấp tốc gửi phái đoàn sang Iran tìm hiểu cách thức kỹ thuật và pháp lý để hợp tác khai thác với quốc tế. 

Chiến trận năm 1972 với Mùa hè đỏ lửa làm đình trệ việc khai thác nên đến năm 1973 chính phủ mới mở cuộc đấu thầu chín trong số 40 lô. Hãng Pecten-Vietnam (thuộc Shell) thắng ba lô (3, 7, 11), Mobil Oil của Hoa Kỳ được hai lô (4 & 8), Sunningdale của Canada được hai (21 & 22) và Esso của Hoa Kỳ được một (10). Bốn hãng này trả chính phủ 16,6 triệu Mỹ kim để thầu. Năm 1974 mở thêm năm lô với các hãng Union Texas, Mobil Oil, Marathon-Sun-Ameralda-Hess, và Pecten-Vietnam thắng thầu, nộp cho chính phủ 29,1 triệu. 

Ngày 26 Tháng Mười, 1974 hãng Pecten-Vietnam công bố đã phát hiện được mỏ dầu với năng suất 1514 thùng/ngày. Những địa điểm khoan có tên là Dừa, Mía và Hồng. Sang đầu năm 1975 thì Mobil phát hiện ra mỏ dầu Bạch Hổ với năng suất 2,500 thùng/ngày.  Vị trí mỏ Bạch Hổ cách Vũng Tàu 75 cây số về phía đông nam. Tháng Hai 1975 Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu bay ra dàn khoan Glomar IV để chứng kiến thành quả.[7] Hơn hai tháng sau, Sài Gòn thất thủ; chính quyền Việt Nam Cộng hòa sụp đổ.

Nguồn: Dầu mỏ Việt Nam – Wikipedia tiếng Việt