Mỹ tạm hoãn không kích các mục tiêu năng lượng và điện lực lớn của Iran để mở ra cơ hội đàm phán

Các nội dung chính liên quan đến chiến dịch quân sự của Mỹ chống Iran trong phát biểu ngày hôm nay 23/3/2026 tại Memphis, bang Tennessee, của TT Trump và BT Chiến tranh Pete Hegseth

Hoang Anh Tuan 

23/3/2026

Trong nghiên cứu, điều quan trọng nhất phải nhìn vào tư liệu gốc, trong đó xem người trong cuộc nói gì, làm gì, rồi tiếp đó mới xem các nguồn thứ cấp khác để bổ sung cho nghiên cứu, nhận định của mình.

Tại sự kiện Sứ mạng đảm bảo an toàn cho Memphis (Memphis Safety Taskforce) ngày 23/3, Tổng thống Donald Trump đã xuất hiện cùng hàng loạt quan chức an ninh – quốc phòng và thực thi pháp luật cấp cao của chính quyền. Trong số những người hiện diện có Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi, Giám đốc FBI Kash Patel, Chánh văn phòng chiến lược Stephen Miller, Thống đốc Tennessee Bill Lee, lãnh đạo Vệ binh Quốc gia, ICE, DEA, ATF, US Marshals và nhiều quan chức liên bang – tiểu bang khác. 

Dù bối cảnh chính thức của buổi lễ là biểu dương chiến dịch lập lại trật tự tại Memphis, Tổng thống Trump đã dành một phần rất quan trọng để nói về Iran, về quyết định tạm hoãn các đợt không kích mới, về hiệu quả chiến dịch quân sự của Mỹ, và về triển vọng đạt một thỏa thuận lớn sau nhiều tuần không kích. Phát biểu của ông Trump, cùng phần bổ sung của BT Chiến tranh Pete Hegseth, cho thấy rõ hơn cách chính quyền TT Trump đang định hình cuộc chiến hiện nay: vừa tiến hành chiến dịch quân sự áp đảo, vừa ép buộc đối phương ngồi vào bàn đàm phán từ thế yếu theo cách nhìn của chính quyền. Dưới đây là tóm tắt các nội dung chính liên quan đến Iran.

1. Mỹ tạm hoãn không kích các mục tiêu năng lượng và điện lực lớn của Iran để mở ra cơ hội đàm phán

Thông điệp đầu tiên và nổi bật nhất của Tổng thống Trump là ông đã chỉ thị Bộ Chiến tranh tạm thời hoãn các cuộc tấn công đã được lên kế hoạch nhằm vào những mục tiêu năng lượng và điện lực lớn của Iran. Ông mô tả đây là các cơ sở “rất lớn, rất mới và rất đắt đỏ”, ám chỉ rằng Mỹ hoàn toàn đủ khả năng phá hủy chúng nếu muốn. Nhưng thay vì ra đòn ngay lập tức, ông chọn cách tạm dừng để xem liệu có thể đạt được một thỏa thuận rộng hơn hay không.

Điểm đáng chú ý là trong lập luận của ông Trump, việc hoãn đánh không đồng nghĩa với mềm yếu. Ngược lại, ông nhấn mạnh rằng chính nhờ chiến dịch quân sự quá hiệu quả của Mỹ mà Iran mới nghiêm túc hơn trong đàm phán. Nói cách khác, Washington đang cố truyền tải một tín hiệu kép: Mỹ có năng lực leo thang hơn nữa, nhưng tạm thời kiềm chế để tạo một “cửa thoát” chính trị cho Tehran.

2. Trump cho rằng Iran lần này thực sự muốn dàn xếp vì đã bị sức mạnh quân sự Mỹ buộc phải thay đổi tính toán

Tổng thống Trump nhắc lại nhiều lần rằng Mỹ đã có “những cuộc trao đổi rất tốt, rất hiệu quả” với Iran trong hai ngày gần đó, đồng thời khẳng định ông hiểu rõ nghệ thuật thương lượng vì cả đời ông gắn với đàm phán. Điều quan trọng hơn cả là ông nói thẳng: lần này Iran “mean business”, tức là thực sự nghiêm túc.

Theo cách diễn giải của ông Trump, Iran không nghiêm túc vì thiện chí tự thân, mà vì sức ép quân sự đã khiến họ phải xem xét lại toàn bộ chiến lược. Đây là logic trung tâm trong phát biểu của ông Trump: đàm phán chỉ có ý nghĩa khi đi sau sức mạnh áp đảo. Với ông, không phải đối thoại tạo ra răn đe, mà chính răn đe quân sự mới tạo ra điều kiện cho đối thoại. Từ đó, ông xây dựng một hình ảnh rằng Mỹ hiện đang ở vị thế cao hơn hẳn trên bàn thương lượng.

3. Mục tiêu không thay đổi: Mỹ sẽ bảo đảm Iran không bao giờ có vũ khí hạt nhân

Dù mở ra cánh cửa cho thỏa thuận, ông Trump đồng thời tuyên bố rất rõ rằng có một lằn ranh đỏ không thay đổi: Iran không thể có vũ khí hạt nhân. Ông nhắc lại quan điểm quen thuộc của mình rằng nếu thỏa thuận hạt nhân thời Obama được giữ nguyên, Iran đã có thể tiến rất gần hoặc đã đạt ngưỡng năng lực hạt nhân từ vài năm trước.

Như vậy, trong bài phát biểu tại Memphis, vấn đề hạt nhân vẫn là nền tảng chính danh chủ yếu cho toàn bộ chiến dịch quân sự. Theo ông Trump, Mỹ không chỉ đang phản ứng với hành vi hiện tại của Iran mà còn đang ngăn chặn một tương lai nguy hiểm hơn nhiều. Cách trình bày này nhằm cho thấy cuộc chiến không đơn thuần là trả đũa hay phô trương sức mạnh, mà là hành động phòng ngừa chiến lược để tránh một cục diện không thể đảo ngược sau này.

4. TT Trump tuyên bố Mỹ và các đối tác đã giáng đòn mang tính hủy diệt vào năng lực quân sự của Iran

Một phần rất dài trong phát biểu của ông Trump được dành để mô tả mức độ thiệt hại mà Iran đã phải hứng chịu. Ông Trump nói rằng trong ba tuần qua, quân đội Mỹ và các đối tác đã “decimating” năng lực quân sự Iran bằng hỏa lực áp đảo, kỹ năng, mức độ sát thương và sức mạnh vượt trội.

Ông Trump liệt kê hàng loạt kết quả: chương trình tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái bị đánh tê liệt; các bệ phóng bị phá hủy trên 90%; cơ sở công nghiệp quốc phòng bị đánh sập; hải quân bị loại khỏi vòng chiến; không quân và toàn bộ hệ thống phòng không bị xóa sổ. Đây là một mô tả có tính chính trị rất mạnh, nhằm khẳng định với công chúng rằng chiến dịch không sa lầy mà đang đạt các mục tiêu quân sự rõ ràng, hữu hình và có thể tuyên bố chiến thắng.

5. Chính quyền Trump khẳng định họ đang tháo dỡ có hệ thống khả năng đe dọa của chế độ Iran

Nếu ở điểm trên, ông Trump nhấn mạnh đến thiệt hại vật chất, thì ở điểm này ông chuyển sang bình diện chiến lược hơn. Ông Trump nói Mỹ đang “systematically dismantling the regime’s ability to threaten America” — tức là đang tháo dỡ có hệ thống khả năng đe dọa nước Mỹ của chính quyền Iran.

Thông điệp này rất quan trọng vì nó cho thấy mục tiêu của Washington không chỉ là phá hủy một số mục tiêu quân sự đơn lẻ mà là làm suy giảm cấu trúc sức mạnh của Tehran ở cấp độ toàn diện. Theo cách diễn đạt ấy, chiến dịch chống Iran không chỉ nhắm vào kho tên lửa hay hạ tầng quân sự, mà còn nhắm vào bản thân năng lực tổ chức chiến tranh, năng lực chỉ huy và khả năng tái tạo đe dọa trong tương lai.

6. TT Trump dùng việc “xóa sổ lãnh đạo” Iran để nhấn mạnh áp lực tâm lý và sự hỗn loạn trong bộ máy đối phương

Một điểm rất đáng chú ý là ông Trump không chỉ nói về khí tài quân sự mà còn đề cập trực tiếp đến việc các nhóm lãnh đạo Iran lần lượt bị loại bỏ. Ông Trump mô tả rằng nhóm lãnh đạo đầu tiên “đã gone”, nhóm thứ hai gồm 88 người họp để chọn lãnh đạo mới cũng “bị dập tắt”, và đến mức “giờ không ai muốn làm lãnh đạo nữa”.

Dù cách nói mang đậm tính khoa trương chính trị, thông điệp mà ông muốn gửi đi rất rõ: Mỹ không chỉ phá hủy năng lực cứng mà còn tạo ra khủng hoảng tinh thần và khủng hoảng kế vị bên trong hệ thống Iran. Đây là ngôn ngữ nhằm chứng minh rằng chiến dịch đã chạm đến tầng sâu của quyền lực, khiến đối phương không chỉ thiệt hại về quân sự mà còn rơi vào trạng thái bất ổn về chỉ huy và quyết đoán chiến lược.

7. TT Trump cho rằng tốc độ phát triển tên lửa của Iran đã đến mức nếu không hành động ngay thì sau này sẽ quá muộn

Tổng thống Trump lập luận rằng một nguyên nhân quan trọng khiến Mỹ phải hành động là vì năng lực tên lửa của Iran tăng quá nhanh. Theo ông, nếu để thêm thời gian, Iran sẽ đạt tới mức gần như không thể ngăn chặn. Đây là cách ông xây dựng lập luận về tính cấp bách của chiến dịch: không phải Mỹ lựa chọn chiến tranh trong hoàn cảnh thoải mái, mà đang ra tay trước khi cán cân quân sự trở nên bất lợi hơn.

Điều đó cho thấy trong diễn ngôn của chính quyền Trump, chiến dịch chống Iran không phải là một hành động tùy hứng, mà là một quyết định được biện minh bằng lý do “cửa sổ cơ hội đang khép lại”. Nói cách khác, họ đang cố chứng minh rằng cái giá của hành động hôm nay thấp hơn nhiều so với cái giá của việc chần chừ.

8. Mỹ trao cho Iran “thêm một cơ hội” trong 5 ngày, nhưng vẫn giữ nguyên khả năng quay lại kịch bản hủy diệt

Một chi tiết rất quan trọng là ông Trump nói Mỹ sẽ cho Iran 5 ngày để xem liệu các cuộc thảo luận hiện nay có thể đi đến một thỏa thuận tốt hay không. Trong thời gian đó, kế hoạch đánh vào các nhà máy điện sẽ bị giữ lại. Nhưng ông Trump cũng nhấn mạnh rằng nếu không đạt được thỏa thuận, Mỹ hoàn toàn có thể quay lại phương án “đi hết con đường” và “annihilated the place”.

Cấu trúc lập luận này phản ánh phong cách thương lượng quen thuộc của ông Trump: tạo ra một thời hạn ngắn, giữ mức đe dọa rất cao, đồng thời mở ra một lối thoát có điều kiện. Tức là thỏa thuận được đưa ra không phải như một nhượng bộ của Mỹ, mà như một cơ hội cuối cùng dành cho Iran trước khi Mỹ sử dụng toàn bộ sức mạnh còn lại.

9. TT Trump gắn chiến dịch Iran với vai trò của các đồng minh, đặc biệt là Israel, nhưng vẫn đặt Mỹ ở vị trí quyết định

Trong phát biểu, ông Trump dành lời khen cho Israel, gọi đây là một “đối tác tuyệt vời” trong cuộc chiến. Ông Trump nói Israel đã chiến đấu quyết liệt, nhưng đồng thời toàn bộ cấu trúc bài phát biểu vẫn cho thấy Mỹ là bên chủ đạo: Mỹ quyết định tạm hoãn, Mỹ quyết định thời hạn 5 ngày, Mỹ xác định lằn ranh hạt nhân, và Mỹ đánh giá thế nào là một thỏa thuận chấp nhận được.

Điều này phản ánh cách chính quyền Trump muốn định vị cuộc chiến: có sự phối hợp chặt chẽ với đồng minh, nhưng quyền quyết định tối hậu vẫn nằm ở Washington. Về mặt chính trị, đó là cách ông Trump vừa trấn an các đồng minh Trung Đông, vừa gửi thông điệp rằng Mỹ vẫn là trung tâm quyền lực chỉ huy trong cuộc khủng hoảng này.

10. BT Pete Hegseth đặt cuộc chiến Iran trong khuôn khổ phục hồi sức mạnh quân sự Mỹ dưới thời Trump

Nếu ông Trump là người nói nhiều về đòn quân sự và đàm phán, thì Pete Hegseth đóng vai trò củng cố nền tảng tư tưởng cho chiến dịch. Ông Hegsett cảm ơn Tổng thống Trump vì “sự lãnh đạo mang tính lịch sử” trong Operation Epic Fury, và cho rằng thành công tại Iran chỉ có thể có được nhờ quân đội mà Trump đã tái thiết.

BT Hegseth nhấn mạnh rằng trước Trump, nền công nghiệp quốc phòng Mỹ bị hollowed out, quân đội bị làm suy yếu vì đặt ưu tiên sai chỗ; còn nay, dưới Trump, quân đội trở lại với chuẩn mực sức mạnh, công trạng và mức độ sát thương. Khi gắn chiến dịch Iran với câu chuyện “khôi phục nước Mỹ”, BT Hegseth nhấn mạnh rằng chiến thắng trước Iran không phải sự kiện riêng lẻ, mà là sản phẩm trực tiếp của một triết lý an ninh mới: dùng sức mạnh quân sự rõ ràng, không né tránh, không mơ hồ, không chấp nhận để đối thủ hoặc các ý thức hệ mà ông Hegsett gọi là suy đồi kéo nước Mỹ vào thế suy yếu.

Kết luận

Nhìn tổng thể, phát biểu của Tổng thống Trump và Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth tại Memphis cho thấy chính quyền Mỹ đang mô tả cuộc chiến với Iran theo ba lớp thông điệp gắn chặt với nhau. Một là, chiến dịch quân sự được trình bày như đã giành kết quả áp đảo, làm suy giảm mạnh năng lực quân sự cũng như tinh thần lãnh đạo của Iran. Hai là, Washington muốn chứng minh chính sức ép quân sự đó đã buộc Tehran phải bước vào đàm phán với thái độ nghiêm túc hơn. Ba là, dù đã mở ra cánh cửa cho một thỏa thuận trong vòng 5 ngày, Mỹ vẫn giữ nguyên đe dọa leo thang bằng hỏa lực mạnh hơn nếu Iran không chấp nhận những điều kiện cốt lõi, đặc biệt là từ bỏ tham vọng hạt nhân. Điểm nổi bật nhất trong thông điệp này là việc ông Trump kết hợp ngôn ngữ chiến thắng quân sự với thương lượng cưỡng bức, còn Hegseth bổ sung rằng chiến dịch Iran là minh chứng cho mô hình hành động của nước Mỹ dưới thời Trump: dựa trên sức mạnh, răn đe và áp đặt kết quả.

Hoàng Anh Tuấn