Nguyên Vỹ / Báo Dân Việt
Thứ sáu, ngày 27/03/2026
“...Yếu tố quyết định việc người dân có đến sinh sống tại đô thị sân bay là cơ hội sinh kế. Người dân sẽ cân nhắc rất rõ: Đến đó thì làm gì, thu nhập ra sao. Sân bay chỉ tạo ra một số dịch vụ nhất định, chủ yếu nằm trong khu vực sân bay, không lan tỏa mạnh ra bên ngoài. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào sân bay thì không đủ để hình thành một đô thị lớn”.
PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, chuyên gia đầu ngành về kỹ thuật hàng không tại Việt Nam. Ảnh: Đại học Văn Lang
Trao đổi với Dân Việt về chủ trương xây dựng đô thị sân bay Long Thành và thành phố Đồng Nai của Ban chấp hành Trung ương, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống cho rằng điều kiện tiên quyết là Đồng Nai phải làm không chỉ là giải bài toán quy hoạch, mà là sinh kế và nhu cầu thị trường.
Ban Chấp hành Trung ương đã thống nhất chủ trương thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương. Đô thị sân bay Long Thành, một phần trọng tâm trong đề án thành phố Đồng Nai, được kỳ vọng mở ra cực tăng trưởng mới.
Xung quanh nội dung này, báo điện tử Dân Việt đã có cuộc trò chuyện với PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, nguyên Trưởng Bộ môn Kỹ thuật Hàng không, Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, về điều kiện để thành phố Đồng Nai và đô thị sân bay Long Thành đang được kỳ vọng trở thành hạt nhân cho một mô hình đô thị sân bay mới của phía Nam.
Theo ông Tống, điều kiện tiên quyết không nằm ở những bản vẽ hàng chục nghìn ha, mà ở khả năng sân bay thực sự hút khách, kéo hãng bay, tạo việc làm và hình thành sinh kế bền vững. Khi bài toán lưu lượng hành khách, kết nối vùng và sức hút cư dân vẫn còn bỏ ngỏ, Đồng Nai có thể cần một lộ trình thực tế hơn: lấy công nghiệp và hạ tầng làm nền, thay vì đặt cược sớm vào giấc mơ đô thị sân bay.
Đô thị sân bay chỉ hình thành khi sân bay có khách và hoạt động hiệu quả
-Thưa ông, ý tưởng phát triển Đồng Nai theo mô hình đô thị sân bay với lõi là sân bay Long Thành đang được đặt ra. Ông nhìn nhận thế nào về hướng đi này?
Ý tưởng phát triển đô thị sân bay không phải đến bây giờ mới được đặt ra. Ngay từ khi sân bay Long Thành còn chưa được xây dựng, đã có nhiều hội nghị bàn về mô hình này, với sự tham gia của cả các chuyên gia quốc tế. Tuy nhiên, theo tôi, yếu tố cốt lõi vẫn là hiệu quả hoạt động của sân bay. Nếu sân bay chưa chứng minh được khả năng thu hút hành khách, thì rất khó để nói tới việc hình thành một đô thị sân bay.
Ngay từ đầu, tôi đã nêu quan điểm rằng triển vọng về lượng khách của sân bay Long Thành vẫn chưa rõ ràng, đặc biệt là nguồn khách trung chuyển, nhóm khách rất quan trọng nếu muốn phát triển theo mô hình đô thị sân bay. Nếu không có dòng khách ổn định, các hoạt động dịch vụ đi kèm cũng sẽ rất khó phát triển.
-Nhưng hiện nay dự án đã triển khai, việc phát triển đô thị sân bay gần như là bước tiếp theo?
Thành lập thành phố Đồng Nai: Tái cấu trúc tăng trưởng theo trục đô thị sân bay
Quy hoạch là một chuyện, nhưng thực tế vận hành lại là chuyện khác. Không thể chỉ dựa vào kỳ vọng hay những lời hô hào. Cuối cùng, yếu tố quyết định vẫn là nhu cầu thực tế của thị trường. Câu hỏi quan trọng nhất là ai sẽ lựa chọn đi sân bay Long Thành.
Người dân TP.HCM nhiều khả năng vẫn ưu tiên Tân Sơn Nhất vì khoảng cách gần hơn. Dù có thêm metro hay đường sắt kết nối, yếu tố thời gian di chuyển và vị trí địa lý vẫn rất quan trọng. Cũng không thể ép các hãng hàng không chuyển sang Long Thành nếu họ thấy không hiệu quả, bởi quyết định cuối cùng vẫn thuộc về chính các hãng bay.
Miền Tây Nam Bộ có thể là nhóm khách tiềm năng hơn so với nhiều khu vực khác. Tuy nhiên, khu vực này đã có sân bay Cần Thơ. Nếu phải di chuyển quãng đường xa hơn để lên Long Thành, hành khách cũng sẽ phải cân nhắc. Hạ tầng kết nối có thể được cải thiện, nhưng khoảng cách địa lý vẫn là yếu tố khó thay đổi.
Dự án sân bay Long Thành đang hoàn thiện. Ảnh: PV
- Ông đánh giá trong bao lâu có thể nhìn rõ hiệu quả của sân bay Long Thành?
Theo tôi, phải mất khoảng 10 năm mới có thể nhìn rõ hiệu quả của sân bay Long Thành. Trong 5 năm đầu, trọng tâm chủ yếu vẫn là hoàn thiện hạ tầng kết nối. Chỉ sau giai đoạn đó mới có thể đánh giá tương đối rõ về lượng khách thực tế. Nếu lượng khách không đạt như kỳ vọng, thì các kế hoạch đi kèm, trong đó có mô hình đô thị sân bay, cũng sẽ gặp nhiều khó khăn.
Ngay cả trong kịch bản lạc quan, tôi cho rằng sản lượng hành khách của Long Thành cũng khó đạt 25 triệu khách mỗi năm; thậm chí mốc 15 triệu khách cũng không dễ. Trong khi đó, sân bay Cần Thơ đến nay vẫn chưa đạt 2 triệu khách, cho thấy phát triển hàng không là câu chuyện không hề đơn giản.
Đô thị sân bay Long Thành cần lời giải về sinh kế và sức hút cư dân
-Nếu lượng khách còn là dấu hỏi, thì việc phát triển đô thị sân bay xung quanh Long Thành sẽ đối mặt với những thách thức gì?
Đô thị không chỉ là nhà cửa, mà là nơi người dân đến ở và làm việc. Vấn đề là họ sống bằng gì. Nếu không có cơ hội việc làm rõ ràng, thì rất khó thu hút cư dân đến sinh sống lâu dài.
Một góc đô thị xã Long Thành, Đồng Nai. Ảnh: Nguyên Vỹ
Tôi có đọc quy hoạch. Khu đô thị sân bay khoảng 50.000 ha. Ý tưởng thì lớn, nhưng không dễ triển khai. Khu đô thị sân bay cũng định hướng phát triển nhiều ngành như logistics, dịch vụ hàng không, công nghệ cao.
Tuy nhiên, những ngành như công nghệ cao hay dịch vụ hàng không cần hệ sinh thái rất phức tạp, từ đào tạo, nghiên cứu đến doanh nghiệp. Hiện nay chưa có nhiều nền tảng để hình thành nhanh ở Long Thành.
-Liệu có nguy cơ xuất hiện các khu đô thị nhưng thiếu người ở?
Điều đó có thể xảy ra nếu quy hoạch không gắn với nhu cầu thực. Thực tế đã có những nơi xây dựng đô thị nhưng không thu hút được cư dân. Khi đó, hạ tầng có nhưng thiếu hoạt động kinh tế, dẫn đến lãng phí.
Yếu tố quyết định việc người dân có đến sinh sống tại đô thị sân bay là cơ hội sinh kế. Người dân sẽ cân nhắc rất rõ: Đến đó thì làm gì, thu nhập ra sao. Sân bay chỉ tạo ra một số dịch vụ nhất định, chủ yếu nằm trong khu vực sân bay, không lan tỏa mạnh ra bên ngoài. Vì vậy, nếu chỉ dựa vào sân bay thì không đủ để hình thành một đô thị lớn.
Khu công nghiệp Biên Hòa 2, Đồng Nai. Ảnh: Nguyên Vỹ
-Vậy theo ông, Đồng Nai nên tập trung vào hướng phát triển nào thay vì đặt trọng tâm vào đô thị sân bay?
Đồng Nai vốn có nền tảng công nghiệp từ trước 1975. Đây là lợi thế cần phát huy. Tôi ủng hộ việc Đồng Nai phát triển công nghiệp mạnh. Việc phát triển công nghiệp, nâng cấp hạ tầng và trở thành thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương là hợp lý.
Triển vọng đô thị sân bay phải đi từng bước, dựa trên hiệu quả thực tế của sân bay và nhu cầu thị trường. Nếu không giải được bài toán lượng khách của sân bay và sinh kế của người dân, thì đô thị sân bay sẽ khó đạt được như kỳ vọng.
Xin cảm ơn ông!
Không có nhận xét nào