Nguyễn Tiến Cường
04/3/2026
Tổng thống Mỹ Donald Trump và các thành viên nội các của ông giám sát các cuộc tấn công vào Iran từ khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở Palm Beach, Florida vào ngày 28 tháng 2. (Ảnh của Nhà Trắng do Daniel Torok chụp)
Sau nhiều tuần lễ đe dọa, áp lực Iran ngồi vào bàn hội nghị, tiếp tục đàm phán, giải giới chương trình hạt nhân nhưng không có kết quả, sáng ngày thứ bẩy 28.02.2026 Mỹ và Israel đồng loạt cho phi cơ oanh kích, tấn công thủ đô Tehran và nhiều thành phố khác như Qom, Karaj, Kermanshah, Tabriz và Isfahan, nơi được Mỹ, Israel cho là có cơ sở nghiên cứu, chế tạo, làm giàu Uranium.
Chỉ vài giờ sau, Nga và Tàu mạnh mẽ lên án Mỹ về cuộc tấn công, quy kết Mỹ gây căng thẳng, bất ổn trong khu vực, đồng thời tuyên bố ủng hộ Iran. Ngược lại, một số nước như Canada, Ukraine, Úc và một số nước khác ủng hộ hành động của Mỹ.
Tổng thư ký Liên hợp quốc, Antonio Guterres trong một tuyên bố lên án việc leo thang quân sự và cảnh cáo rằng hòa bình thế giới và an ninh quốc tế đang bị Hoa Kỳ và Israel phá hoại. “Việc Hoa Kỳ và Israel sử dụng vũ lực chống lại Iran, và sự trả đũa sau đó của Iran trên khắp khu vực, đang phá vỡ hòa bình và an ninh quốc tế,” .
“Tôi kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch và giảm leo thang các hành động vũ lực. Nếu không làm như vậy, nguy cơ sẽ dẫn đến một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn với những hậu quả nghiêm trọng đối với thường dân, an ninh và sự ổn định khu vực.”
Ngay sau cuộc tấn công, Đại sứ Mỹ Mike Waltz cho biết các cuộc tấn công có “mục tiêu và chiến lược rõ ràng là phá hủy khả năng tên lửa đe dọa các đồng minh, làm suy yếu các tài sản hải quân được sử dụng để gây bất ổn vùng biển quốc tế, đồng thời làm suy yếu khả năng trang bị vũ khí cho các lực lượng dân quân ủy nhiệm và bảo đảm rằng chế độ Iran không bao giờ có thể đe dọa các đồng minh của chúng ta với vũ khí hạt nhân”.
Đại sứ Danny Danon của Israel cho biết: “Israel cùng với Hoa Kỳ đã hành động để ngăn chặn mối đe dọa hiện hữu đối với Israel, đối với các đồng minh của chúng tôi cùng với sự ổn định toàn cầu. “Khi một chế độ hô hào ‘cái chết cho Israel’, ‘cái chết cho nước Mỹ’, chúng tôi coi đó là vấn đề nghiêm trọng. Chúng tôi tin họ thật sự muốn như thế, điều đó buộc chúng tôi phải hành động. Mục tiêu của chúng tôi rất rõ ràng.”
Trong khi đó, lãnh đạo các nước trên thế giới có những nhận định trái ngược nhau, tùy theo họ đứng về bên nào trong cuộc xung đột – về chiến dịch châm ngòi thùng thuốc súng Trung Đông của Donald Trump.
Nga
Nga lên án (đương nhiên) cuộc tấn công của Mỹ và Israel, gọi đó là “một hành động gây hấn vũ trang có kế hoạch từ trước và không có lý do chính đáng nhằm vào một quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc có chủ quyền và độc lập. Trong một tuyên bố của Bộ Ngoại giao Nga được đăng tải trên mạng xã hội Telegram.
Nga chỉ trích Mỹ và Israel đã đẩy Trung Đông xuống đáy vực sâu thẳm không kiểm soát và cho rằng các cuộc tấn công có thể gây ra “thảm họa nhân đạo, kinh tế và có thể cả phóng xạ” ở Trung Đông.
Trung Quốc
Sau cuộc tấn công, Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Cộng lên tiếng cho rằng chủ quyền, an ninh, sự toàn vẹn lãnh thổ của Iran cần được tôn trọng.
Tuyên bố cũng nói thêm: –Trung Quốc kêu gọi chấm dứt ngay các hành động quân sự, không leo thang làm cho tình hình thêm căng thẳng, hai bên nên nối lại đối thoai và tiếp tục đàm phán, đồng thời nỗ lực duy trì hòa bình, ổn định ở Trung Đông.
Vương quốc Anh.
Thủ tướng Anh Keir Starmer đã triệu tập một cuộc họp với ủy ban Cobra của chính phủ để đánh giá thiệt hại cuộc tấn công cũng như dự kiến phản ứng trả đũa của Tehran trên khắp vùng Vịnh.
Anh không tham gia vào hành động quân sự, nhưng đã điều động máy bay chiến đấu RAF Typhoon đến Qatar để bảo vệ căn cứ không quân al-Udeid và các căn cứ đồng minh trong khu vực.
Chính phủ Anh hôm thứ Bảy tuyên bố trong một thông cáo rằng họ “không muốn thấy sự leo thang hơn nữa thành một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn”. Tuy nhiên, người phát ngôn của chính phủ nhấn mạnh rằng “Iran không bao giờ được phép phát triển vũ khí hạt nhân và đó là lý do tại sao chúng tôi liên tục ủng hộ các nỗ lực đạt được giải pháp đàm phán”.
Ông Starmer đã đưa ra một tuyên bố chung với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz, yêu cầu Iran ngừng các cuộc tấn công trả đũa vào các quốc gia ở Trung Đông. “Chúng tôi lên án mạnh mẽ nhất các cuộc tấn công của Iran vào các quốc gia trong khu vực”, tuyên bố chung nêu rõ. “Chúng tôi kêu gọi nối lại các cuộc đàm phán và thúc giục giới lãnh đạo Iran tìm kiếm một giải pháp đàm phán. Cuối cùng, người dân Iran phải được phép tự quyết định tương lai của mình”.
Pháp
Ngoài tuyên bố chung với hai nhà lãnh đạo của Vương quốc Anh, Đức, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đăng tải trên Twitter bằng tiếng Pháp, rằng sự leo thang chiến tranh này “nguy hiểm cho tất cả mọi người”.
Ông nói thêm: “Nó phải dừng lại. Chế độ Iran phải hiểu rằng hiện tại họ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc tham gia đàm phán với tất cả thiện chí để chấm dứt chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo, cũng như các hoạt động quân sự gây bất ổn khu vực. Điều này là hoàn toàn cần thiết cho an ninh của tất cả các bên ở Trung Đông”.
Tổng Thống Macron cũng đồng thời kêu gọi một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Tây Ban Nha
Ông Pedro Sánchez Thủ Tướng Tây Ban Nha kêu gọi trên mạng xã hội X: “Phải ngay lập tức giảm leo thang và tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế”, ông đồng thời lên án nguy cơ xảy ra một cuộc chiến tranh “kéo dài” khác ở Trung Đông.
Ông nói: “Chúng tôi bác bỏ mọi hành động quân sự đơn phương của Mỹ và Israel, điều này cho thấy sự leo thang và góp phần tạo ra một trật tự quốc tế mất ổn định và thù địch hơn. Chúng tôi cũng lên án các hành động tàn ác của chế độ giáo quyền Iran và Lực lượng Vệ binh Cách mạng”.
Liên Minh Âu Châu
Bà Ursula von Leyen, chủ tịch Liên Minh Âu Châu cho biết trong một tuyên bố trên mạng xã hội rằng “Liên Minh Âu Châu đã liên tục thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao nhằm giải quyết các chương trình hạt nhân và tên lửa đạn đạo c ủa Iran thông qua một giải pháp là thương thuyết”.
Bà nói thêm: “Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên kiềm chế tối đa, bảo vệ thường dân và tôn trọng đầy đủ luật pháp quốc tế”.
Canada
Thủ tướng Mark Carney nói trên mạng xã hội X (Twitter) rằng Canada ủng hộ Hoa Kỳ hành động để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và ngăn chặn chế độ của nước này tiếp tục đe dọa hòa bình và an ninh thế giới.
Lập trường của Canada luôn rõ ràng: – Cộng hòa Hồi giáo Iran là nguồn gốc chính gây ra bất ổn và khủng bố trên khắp Trung Đông, là một trong những nước có tình trạng nhân quyền tồi tệ nhất thế giới nên không bao giờ được phép sở hữu hoặc phát triển vũ khí hạt nhân.
Úc
Thủ tướng Úc Anthony Albanese cho biết trong một tuyên bố trên X rằng Úc ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ. Ông nói: “Chúng tôi ủng hộ hành động của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và ngăn chặn Iran tiếp tục đe dọa hòa bình và an ninh thế giới”. Úc cũng cập nhật khuyến cáo du lịch của chính phủ với người dân Úc là không nên đi du lịch đến Lebanon và Israel do sự bất ổn của chiến tranh.
Ấn Độ
Trong một tuyên bố sau cuộc tấn công, bộ Ngoại Giao Ấn nói rằng “Họ rất lo ngại trước những diễn biến gần đây ở Iran và khu vực Vịnh Ba Tư”. “Chúng tôi kêu gọi tất cả các bên kiềm chế, tránh leo thang và ưu tiên sự an toàn của thường dân”, tuyên bố nói thêm. “Cần theo đuổi đối thoại và ngoại giao để giảm căng thẳng và giải quyết các vấn đề cốt lõi. Chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của tất cả các quốc gia cần phải được tôn trọng.”
Pakistan
Bộ Ngoại giao Pakistan hôm thứ Bảy đã ra tuyên bố lên án những điều họ gọi là “các cuộc tấn công vô cớ nhằm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran, cũng như các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào các quốc gia anh em là Saudi Arabi, Bahrain, Jordan, Kuwait, Qatar và UAE (United Arab Emirates)”.
Pakistan cũng xác nhận rằng một công dân của họ đã thiệt mạng tại UAE trong các cuộc tấn công.
“Chúng tôi yêu cầu tất cả các bên kiềm chế mọi hành động tiếp theo có thể làm suy yếu an ninh và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia khu vực khác”, tuyên bố nêu rõ.
Saudi Arabia
Là đồng minh thân cận nhất của Mỹ ở Trung Đông, trong một tuyên bố đưa ra sau khi Iran bắn trả cuộc không kích của Mỹ và Israel, , bộ Ngoại giao Saudi Arabia đã lên án các cuộc tấn công trả đũa của Iran trên khắp khu vực.
Saudi Arabia kịch liệt lên án hành động mà họ đánh giá là gây hấn của Iran đã vi phạm trắng trợn chủ quyền của các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Bahrain, Qatar, Kuwait và Jordan”.
Liên Minh Á Rập Emirates (United Arab Emirates)
Sau khi Liên Minh Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) bị Iran tấn công trả đũa, Bộ Ngoại giao nước này đã lên án Iran trong một tuyên bố, gọi các cuộc tấn công của Iran là “sự vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia và là sự vi phạm rõ ràng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hợp Quốc”.
“UAE nhấn mạnh rằng họ có đầy đủ quyền hợp pháp để đáp trả các cuộc tấn công này để bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia và sự toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời bảo đảm an toàn cho người dân và người ngoại quốc sống trên đất nước họ, phù hợp với luật pháp quốc tế”.
Oman
Ông Badr Al Busaidi, Ngoại trưởng Oman lên tiếng hôm thứ Bảy ngay sau các vụ tấn công rằng ông “vô cùng thất vọng” vì hành động leo thang chiến tranh.
“Các cuộc đàm phán tích cực và nghiêm chỉnh lại một lần nữa bị phá hoại”, ông Al Busaidi, người đóng vai trò trung gian quan trọng trong các cuộc đàm phán hạt nhân gần đây giữa Mỹ và Iran, nói. “Điều này không phục vụ lợi ích của Hoa Kỳ cũng như sự nghiệp hòa bình thế giới. Và tôi cầu nguyện cho những người vô tội đang và sẽ phải chịu đau khổ.”
Liên Hiệp Quốc
Ông Volker Türk Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc đã lên tiếng chỉ trích các cuộc tấn công của Mỹ, Israel nhằm vào Iran và các cuộc tấn công trả đũa của Iran vào các nước láng giềng trong khu vực.
“Như tất cả các cuộc chiến, trong bất kỳ cuộc xung đột vũ trang nào, thường dân mới là người phải trả giá cuối cùng”. Ông nói trong một tuyên bố trong ngày thứ Bảy 28.02.2026 sau khi cuộc tấn công xẩy ra: “Tôi kêu gọi các bên kềm chế và khẩn cầu tất cả hãy suy nghĩ với lý trí, giảm leo thang và quay trở lại ‘bàn đàm phán’ nơi họ đã tích cực tìm kiếm giải pháp chỉ vài giờ trước đó”.
Trên mạng xã hội X, ổng thư ký Liên Hợp Quốc, ông António Guterres cũng lên án hành động quân sự của tất cả các bên trong cuộc xung đột. “Tôi kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch và giảm leo thang. Nếu không sẽ có nguy cơ dẫn đến một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn với những hậu quả nghiêm trọng đối với thường dân và sự ổn định khu vực”.
Ông cũng nhấn mạnh trong bài đăng trên mạng X rằng Hiến chương Liên Hiệp Quốc cấm “sử dụng vũ lực đe dọa, chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hoặc độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào, bằng bất cứ phương tiện, cách thức nào… Tất cả đều không phù hợp với các Mục đích của Liên Hiệp Quốc.”
Ukraine
Trong một bài đăng trên mạng X, đứng ở vị thế chờ đợi sự giúp đỡ quân sự của Mỹ chống lại cuộc xâm lược của Nga, Tổng thống Volodymir Zelensky đã lên án Iran là đồng lõa của Vladimir Putin để chỉ trích sự làm căng thẳng thêm tình hình ở Trung Đông của Iran.
“Điều quan trọng là Mỹ phải hành động dứt khoát. Bất cứ khi nào có quyết tâm của Mỹ, các thế lực tội phạm toàn cầu sẽ suy yếu. Putin cũng phải hiểu điều này”.
Albania
Thủ tướng Albania Edi Rama phát biểu trên mạng X rằng “Albania luôn vững vàng sát cánh cùng Israel và các nước Ả Rập anh em đang tìm kiếm hòa bình” và ủng hộ sự đóng góp quân sự của Hoa Kỳ.
“Chúng tôi hoàn toàn ủng hộ mọi nỗ lực, quyết định ngăn chặn, khóa tay những kẻ sát nhân ở Tehran, không cho họ sở hữu vũ khí hạt nhân hoặc bất kỳ khả năng quân sự nào khác có thể gây hại cho Israel hoặc bất kỳ quốc gia yêu chuộng hòa bình nào khác ở Trung Đông”. Ông Rama nói thêm: “Chủ nghĩa khủng bố phải được chỉ đích danh. Và một khi đã bị chỉ đích danh, nó phải bị ngăn chặn.”
Hungary
Một đồng minh thân cận của Donald Trump – Viktor Orbán – Thủ tướng Hungary bày tỏ lo ngại về tác động, hậu quả của cuộc tấn công đối với giá dầu thô. Trả lời câu hỏi của các phóng viên, Orbán nói rằng cuộc tấn công đã làm tăng tầm mức quan trọng của đường ống dẫn dầu hữu nghị chạy qua lãnh thổ Ukraine. Việc vận chuyển dầu của Nga đã bị gián đoạn từ tháng 01 năm 2026, ông lên án Ukraine đã ban hành lệnh phong tỏa.
Kuwait
Căn cứ không quân Ali Al Salem của Kuwait, nơi quân đội Mỹ sử dụng, cũng là mục tiêu trong cuộc trả đũa quân sự của Iran. Kuwait đã ra tuyên bố lên án các cuộc tấn công của Iran trên lãnh thổ của họ và khẳng định quyền đáp trả “cuộc tấn công trắng trợn” này theo Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc.
Qatar
Trên mạng X, trong các tuyên bố tương tự gửi tới Kuwait và UAE, Qatar lên án các cuộc tấn công trả đũa của Iran và khẳng định lại quyền đáp trả của mình theo luật pháp quốc tế. “Nhà nước Qatar lên án mạnh mẽ việc Iran nhắm mục tiêu vào lãnh thổ Qatar bằng tên lửa đạn đạo, coi đó là hành động vi phạm nặng nề chủ quyền quốc gia, xâm phạm trực tiếp an ninh, sự toàn vẹn lãnh thổ của Qatar, đồng thời là sự leo thang không thể chấp nhận được, đe dọa an ninh và ổn định khu vực”,
Lebanon
Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam viết trên mạng X rằng “ông sẽ không chấp nhận bất cứ ai lôi kéo đất nước vào những cuộc phiêu lưu đe dọa an ninh và sự thống nhất của đất nước.”
Nguyễn Tiến Cường
*********
Tham khảo:
https://time.com/7381811/iran-war-world-leaders-reaction-russia-china-europe
https://www.bbc.com/news/articles/c5yj9kr31y7o
Không có nhận xét nào