Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ ...

 Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) đề nghị đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia cần quan tâm đặc biệt (CPC) 

Góc nhìn Huệ Như về Chính trị Việt Nam

19/3/2026

Ủy ban Tự do Tôn giáo Quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) đề nghị đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia cần quan tâm đặc biệt (CPC) 

Trong báo cáo thường niên mới đây, Ủy ban Tự do tôn giáo quốc tế Hoa Kỳ (USCIRF) đề nghị đưa Việt Nam vào danh sách các quốc gia cần quan tâm đặc biệt về tự do tôn giáo (CPC)

Những nhận định chính yếu của USCIRF

Trong năm 2025, hoàn cảnh tự do tôn giáo tại Việt Nam vẫn hết sức tồi tệ, đặc biệt là đối với các nhóm tôn giáo thiểu số, những nhà bất đồng chính kiến về tự do tôn giáo, và các nhóm đồng bào sắc tộc thiểu số phần đông theo Đạo Thiên Chúa. Nhà cầm quyền Việt Nam đã nhắm mục tiêu vào những người bảo vệ tự do tôn giáo hay tín ngưỡng (FoRB) và các thành viên của những tổ chức tôn giáo không ghi danh, bằng các thủ đoạn đe dọa, bắt giữ và giam cầm.

Đạo luật Tín ngưỡng và Tôn giáo (LBR) năm 2018 cùng các nghị định thi hành vẫn là công cụ chủ lực để giới chức cầm quyền kiểm soát các sinh hoạt tôn giáo. Nhà cầm quyền cũng áp dụng những điều khoản viện cớ an ninh quốc gia hết sức mơ hồ trong Bộ Luật Hình Sự, chẳng hạn như Điều 116 (“phá hoại chính sách đoàn kết quốc gia”), Điều 117 (“tuyên truyền chống nhà nước”), và Điều 331 (“lợi dụng các quyền tự do dân chủ”), để truy tố các công dân nằm trong tầm ngắm.

Trong số những tù nhân thuộc Danh sách Nạn nhân FoRB của USCIRF, hàng chục người vẫn đang phải thụ án khổ sai, và giới chức cầm quyền tiếp tục tiến hành thêm nhiều vụ bắt bớ và kết án đối với các tín hữu của các tôn giáo độc lập và những người mưu cầu tự do tôn giáo trong suốt năm 2025. Giới chức vùng Cao Nguyên Trung Phần tại các tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk đã kết án các tín hữu Tin Lành người Thượng gồm Ro Cham Grong, Y Po Mlo, và Y Thinh Nie những bản án từ 7 đến 9 năm tù giam vào tháng 3 và tháng 5, đồng thời bắt giữ Mục sư Y Nuen Ayun vào tháng 10, tất cả đều bị cáo buộc theo Điều 116. Vào tháng 7, giới chức tỉnh An Giang đã kết án cậu Hồ Trọng Phúc, một tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo thuần túy 17 tuổi, một năm tù giam theo Điều 331, trong khi đó, một tòa án tại Vĩnh Long đã tuyên án sư sãi Phật giáo Khmer Krom Kim Som Rinh và hai nhà hoạt động Khmer Krom mỗi người ba năm rưỡi tù giam cũng theo Điều 331 vào tháng 11.

Trong năm 2025, giới chức Long An đã gia tăng thêm ba năm quản thúc tại gia vào bản án 5 năm tù đối với người lãnh đạo Thiền Am (trước đây gọi là Tịnh thất Bồng Lai) là cụ Lê Tùng Vân, và cộng thêm 8 năm tù khổ sai vào bản án 4 năm của tu sĩ Lê Thanh Nhất Nguyên. Vào tháng 9, tín đồ Phật Giáo Hòa Hảo thuần túy Vương Văn Thả đã tạ thế trong chốn lao tù khi đang thụ án 12 năm với tội danh “tuyên truyền chống nhà nước”. Vào tháng 10, một tòa án tại Lâm Đồng đã kết án Mục sư Tin Lành Nguyễn Mạnh Hùng sáu năm tù giam theo Điều 117.

Nhà cầm quyền Việt Nam tiếp tục gây áp lực buộc các tín hữu của những tổ chức tôn giáo độc lập phải gia nhập các tổ chức tôn giáo quốc doanh được nhà nước công nhận. Hành động này bao gồm việc giới chức cầm quyền đặt các tín hữu sắc tộc người Thượng và người H’Mông dưới sự theo dõi và sách nhiễu gắt gao, thường xuyên xông vào tư gia, quấy phá các buổi nhóm họp tôn giáo, bạo hành thể xác, và ép buộc từ bỏ đức tin để gây áp lực buộc họ phải gia nhập các giáo hội do nhà nước chỉ đạo trực thuộc Tổng hội Hội thánh Tin Lành Việt Nam hoặc phải giải tán. Giới chức trong suốt năm qua đã sách nhiễu những Phật tử không sinh hoạt dưới trướng Giáo hội Phật giáo Việt Nam (VBS) quốc doanh, bao gồm cả việc công khai phỉ báng bậc tu sĩ khổ hạnh đầu đà Thích Minh Tuệ và các môn đồ của ông, cũng như ngăn cấm các nam nữ tu sĩ Thiền Am cạo đầu đi tu.

Trong năm 2025, nhà cầm quyền Việt Nam đã nhúng tay vào các hoạt động đàn áp xuyên quốc gia đáng quan ngại. Vào tháng 2, Bộ Công An của Việt Nam đã liệt kê tổ chức nhân quyền Ủy ban Cứu người Vượt biển (BPSOS) có trụ sở tại Hoa Kỳ và tổ chức nhân quyền Người Thượng Vì Công Lý (MSFJ) có trụ sở tại Thái Lan vào danh sách các nhóm khủng bố, tạo cớ để đàn áp ngoài lãnh thổ đối với các tổ chức phi chính phủ ngoại quốc. Vào tháng 11, chính phủ Thái Lan đã dẫn độ nhà hoạt động mưu cầu tự do tôn giáo người Thượng Y Quynh Bdap về Việt Nam mặc dù ông Bdap là một người tị nạn đã được cấp quy chế. Ông Bdap phải đối diện với bản án 10 năm tù vì tội danh khủng bố bị kết án khiếm diện do ông là người lãnh đạo của MSFJ. Vào tháng 2, giới chức Thái Lan – được cho là hành động dưới áp lực của Việt Nam – đã đột kích một đám tang của mẹ vợ ông Bdap tại Vọng Các (Bangkok) và bắt giữ 65 người Thượng xin tị nạn. Vào tháng 4, cảnh sát Tích Lan (Sri Lanka) đã phá bĩnh chuyến hành hương của sư Thích Minh Tuệ, được báo cáo là do áp lực từ Giáo hội Phật giáo quốc doanh. Những cá nhân Việt Nam thân nhà cầm quyền tiếp tục bám sát và theo dõi đoàn của sư Thích Minh Tuệ khi họ du hành qua châu Á. Vào tháng Giêng, nhà cầm quyền Việt Nam đã mưu toan phá rối sự hiện diện của người Việt Nam tại Hội nghị Thượng đỉnh Tự do Tôn giáo Quốc tế năm 2025 ở Hoa Thịnh Đốn, bằng cách cấm đoán ba tín đồ của các nhóm tôn giáo độc lập xuất ngoại, đồng thời theo dõi những người khác có mặt tại sự kiện bằng cách quay phim và công kích trích dẫn thông tin cá nhân trên mạng.

Huệ Như