Tự do bầu cử

Đỗ Thái Nhiên

Nebraska 1994

                                                          

Tin tức báo chí ghi nhận: Ngày 20 tháng 11 năm 1994 trên toàn quốc Việt Nam sẽ có cuộc bầu cử Ủy ban Nhân Dân các cấp: Thành phố, Quận, Huyện, Phường, Xã. Mặt trận Tổ quốc (Tổ chức ngoại vi của đảng Cộng sản Việt Nam) nhận lãnh trách nhiệm tổ chức cuộc bầu cử vừa nói, người ta được biết: Gần đây Cộng sản Việt Nam đã được một số Việt Kiều hải ngoại cùng với một số nhân vật tên tuổi thời Việt Nam Cộng Hòa nhận lời tham dự Mặt Trận Tổ Quốc với tư cách là Thành viên thực thụ. Người ta còn được biết: Cuộc bầu cử ngày 20 tháng 11 năm 1994 tại Saigon có 6 Ứng cử viên độc lập so với 128 Ứng cử viên đảng viên Đảng Cộng sản tranh 85 ghế Ủy viên. Với các yếu tố vừa viện dẫn, chúng ta suy nghĩ gì về tính chất tự do được quảng bá chung quanh cuộc bầu cử 20- 11- 94? Muốn lượng giá chính xác mức độ của Tự do trong thủ tục bầu cử, chúng ta cần phải khảo sát tính Tự do dưới hai khía cạnh: Hình thức và Nội dung.

I. HÌNH THỨC CỦA TỰ DO BẦU CỬ:

Hình thức của Tự do đòi hỏi cuộc bầu cử phải tôn trọng các điều khoản sau đây:

- Tuyệt đối không có vấn đề gian lận phiếu bầu bằng cách giả mạo lá phiếu hoặc đánh tráo thùng phiếu

- Cử tri phải được quyền bỏ phiếu kín, bỏ phiếu trắng nếu xét thấy cần

- Quyền Ứng cử không thể bị hạn chế bởi chủng tộc, nghề nghiệp, đảng phái, tuổi tác, tôn giáo, phái tính, chánh kiến.

- Ứng cử viên phải được quyền bình đẳng về cơ hội tranh cử. Không ứng cử viên nào có thể bị chèn ép trong quá trình vận động tranh cử.

-Toàn bộ diễn trình cuộc bầu cử, nhất là thời gian cử tri thực hiện quyền bỏ phiếu phải được diễn ra dưới sự quan sát không giới hạn của bất kỳ cá nhân hay đoàn thể nào, nhất là của lực lượng truyền thông quốc nội cũng như quốc tế.

II. NỘI DUNG CỦA TỰ DO BẦU CỬ:

Tất cả những yếu tố được gọi là hình thức của Tự Do trong một cuộc bầu cử chỉ nhằm tạo môi trường thích nghi để cử tri có thể thực thi Quyền Tự Do tuyển chọn ứng cử viên một cách chính xác. Thế nào là tuyển chọn chính xác? Trả lời câu hỏi này tức là chúng ta đối diện với vấn đề nội dung của Tự do bầu cử. Vấn đề này đòi hỏi cơ quan tổ chức bầu cử phải cung cấp cho cử tri tất cả những tin tức cần thiết có chủ đích giúp cho cử tri đưa ra một quyết định tuyển chọn chính xác đối với ứng cử viên. Những tin tức này không đơn giản chỉ quanh quẩn tron phạm vi lý lịch của ứng cử viên. Xin nhớ cho rằng: Nhiệm vụ trọng tâm của chức vụ dân cử các cấp là nhiệm vụ thay mặt nhân dân trong việc tổ chức một đời sống hạnh phúc và ổn định cho toàn bộ quốc gia. Quốc gia không thể có được sinh hoạt hạnh phúc và ổn định nếu vận hành của quốc gia không hòa điệu với vận hành của Cộng đồng Quốc tế trên cả hai bình diện chính trị lẫn kinh tế. Cầm nắm được vững vàng tình hình quốc nội và quốc tế, cử tri mới có thể dồn phiếu cho ứng cử viên nào mà họ xét thấy ứng cử viên đó có đủ tài năng và đạo đức phục vụ nhân dân trước tình hình mới. Điều được gọi là "Tình hình mới" sẽ vĩnh viễn chỉ là "bóng ma trong sương mù" nếu nhân dân phải sống dưới một chế độ mà Quyền Tự Do Báo Chí bị cấm chỉ. Vả lại, có những trường hợp tình hình kinh tế, chính trị không dễ dàng xuất hiện trung thực qua tin tức báo chí. Đối với những trường hợp này, người dân phải có quyền thảo luận, tức là quyền Tự Do Phát Biểu ý kiến đi kèm với Quyền Tự Do Hội Họp, Lập Hội nhằm truy tìm cho bằng được những sự thật ẩn náu đằng sau hoặc bên dưới khối tin tức các loại. Một khi có được Quyền Tự Do Báo Chí, Tự Do Phát Biểu ý kiến, Tự do hội họp, lập hội cử tri còn cần phải có đầy đủ năng lực trí tuệ để có thể hành xử hữu lý và chừng mực ba quyền vừa nói. Năng lực trí tuệ đó chỉ đến với mỗi người dân chừng nào đời sống của mỗi đương sự đạt được trình độ, cân độ cân bằng thỏa đáng giữa thể chất và tinh thần. Đời sống thể chất sẽ hiển nhiên bất bình thường nếu Quyền Tư Hữu chỉ là những chiếc bánh vẽ. Đời sống tinh thần chắc hẳn phải bất bình thường nếu Quyền Tự Do Tư Tưởng, đặc biệt là Quyền Tự Do Tín Ngưỡng bị chết khô trong các biểu ngữ la liệt khắp đường phố.

Nói tóm lại, nội dung của Tự Do thuộc quyền Tự Do Bầu Cử đòi hỏi nhà cầm quyền tổ chức cuộc bầu cử phải nghiêm chỉnh và triệt để tôn trọng các quyền: Tự do báo chí, Tự do phát biểu ý kiến, Tự do hội họp và lập Hội, Tự do tư hữu, Tự do tư tưởng và Tự do tín ngưỡng. Dĩ nhiên các quyền Tự do vừa trích dẫn phải được ban hành trước ngày bầu cử một thời hạn hợp lý nhằm giúp cho người dân có đủ điều kiện tâm lý để thực sự làm quen với sinh hoạt Tự Do Dân Chủ.

Mang những tin tức có liên quan tới cuộc bầu cử 20-11-94 đặt bên cạnh các yếu tố về hình thức lẫn nội dung của quyền Tự Do Bầu Cử, chúng ta kể cả những người lạc quan nhất, cũng phải nhìn nhận rằng: Nếu con đường dẫn đến Tự Do Bầu Cử là con đường dài vạn dặm với rất nhiều chông gai thì dân chúng Việt Nam ngày nay vẫn đang dậm chân tại chỗ ở điểm khởi hành. Sự thể này đã đẩy chúng ta đứng trước hai thái độ:

- Hoặc là chúng ta quyết tâm và tích cực hơn nữa trong nỗ lực đấu tranh cho Tự Do Dân Chủ trên quê hương.

- Hoặc là chúng ta ngày đêm lim dim đôi mắt, dịu dàng ngâm nga câu ca dao:

Bầu ơi thương lấy bí cùng

Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn

Kính thưa bạn,

Bạn chọn thái độ nào? Câu trả lời nằm hiên ngang trong quả tim lương tri và ái quốc của bạn

ĐỖ THÁI NHIÊN

Nebraska, 1994