Điểm tin hàng ngày

Hoang Anh Tuan 

22/5/2026

1. IRAN MỞ RỘNG KIỂM SOÁT EO BIỂN HORMUZ, GIA TĂNG CĂNG THẲNG VỚI MỸ

Iran tuyên bố mở rộng phạm vi kiểm soát eo biển Hormuz sang các vùng biển tiếp giáp và yêu cầu tàu thuyền quốc tế phải xin phép khi quá cảnh. Tehran cho biết sẽ áp dụng cơ chế điều phối, thu phí dịch vụ và ưu tiên các đối tác hợp tác. Mỹ cùng các nước vùng Vịnh phản đối mạnh mẽ, khẳng định Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế tự do.

2. NGOẠI GIAO MỸ - IRAN TĂNG TỐC ĐÀM PHÁN NHƯNG VẪN BẤT ĐỒNG SÂU SẮC

Các cuộc thương lượng giữa Mỹ và Iran được đẩy mạnh trong thời gian ngừng bắn nhằm tìm kiếm thỏa thuận về chương trình hạt nhân và tự do hàng hải Hormuz. TT Trump cho biết đàm phán đang ở giai đoạn quyết định. Tuy nhiên, hai bên vẫn đối đầu gay gắt về quyền làm giàu uranium, kho dự trữ hạt nhân và việc Iran muốn áp phí lưu thông qua Hormuz.

3. IRAN KHÔI PHỤC NĂNG LỰC QUÂN SỰ NHANH HƠN DỰ KIẾN CỦA PHƯƠNG TÂY

Nguồn tin tình báo Mỹ cho biết Iran đã tái khởi động một phần dây chuyền sản xuất drone trong giai đoạn ngừng bắn kéo dài sáu tuần. Tehran đồng thời khôi phục các trận địa tên lửa, bệ phóng và năng lực công nghiệp quốc phòng. Một số đánh giá cho rằng Iran có thể phục hồi hoàn toàn năng lực tấn công bằng drone chỉ trong vòng sáu tháng tới.

4. TT TRUMP TRIỂN KHAI THÊM 5.000 BINH SĨ ĐẾN BA LAN

TT Trump tuyên bố điều động thêm 5.000 quân tới Ba Lan sau chiến thắng của lãnh đạo bảo thủ Karol Nawrocki trong cuộc bầu cử tổng thống nước này. Washington cho biết động thái nhằm củng cố sườn phía đông NATO. Mỹ đồng thời tiếp tục chiến lược tái cấu trúc quân đội tại châu Âu, giảm hiện diện ở Tây Âu nhưng tăng cường hợp tác với các đồng minh chủ chốt.

5. TT TRUMP CHỈ TRÍCH HỆ THỐNG BẦU CỬ MỸ “THAM NHŨNG HƠN NHIỀU NƯỚC THẾ GIỚI THỨ BA”

Theo Washington Examiner, TT Trump tuyên bố hệ thống bầu cử Mỹ thiếu minh bạch và còn nhiều bất cập nghiêm trọng. Ông thúc giục Thượng viện thông qua Đạo luật SAVE America, yêu cầu cử tri xuất trình giấy tờ tùy thân có ảnh và chứng minh quốc tịch khi đăng ký bỏ phiếu. Dự luật hiện vẫn bế tắc do không đủ phiếu vượt rào cản tranh tụng tại Thượng viện.

6. THỊ TRƯỜNG DẦU MỎ ĐỐI MẶT NGUY CƠ KHỦNG HOẢNG NGUỒN CUNG TRONG MÙA HÈ

Cơ quan Năng lượng Quốc tế cảnh báo thị trường dầu toàn cầu có thể rơi vào vùng nguy hiểm trong tháng 7 và 8 do gián đoạn xuất khẩu từ Trung Đông. Khoảng 14 triệu thùng dầu mỗi ngày bị ảnh hưởng bởi tình trạng ùn tắc tại eo biển Hormuz. IEA cho rằng ngay cả việc xả kho dự trữ chiến lược quy mô lớn cũng khó bù đắp được khoảng trống nguồn cung hiện nay.

7. KHU VỰC ĐỒNG EURO ĐỐI MẶT CÚ SỐC NĂNG LƯỢNG THỨ HAI TRONG 5 NĂM

Ủy ban Châu Âu hạ dự báo tăng trưởng của khu vực đồng euro năm 2026 xuống còn 0,9% do giá dầu vượt 100 USD/thùng sau khủng hoảng Trung Đông. Lạm phát gia tăng khiến chi tiêu hộ gia đình và đầu tư doanh nghiệp suy yếu. ECB được dự báo có thể tiếp tục nâng lãi suất nhằm kiềm chế áp lực giá cả và ổn định tài chính khu vực.

8. NGÀNH SẢN XUẤT MỸ TĂNG TRƯỞNG MẠNH NHẤT TRONG BỐN NĂM

Chỉ số PMI ngành sản xuất Mỹ do S&P Global công bố tăng lên 55,3 điểm trong tháng 5, mức cao nhất trong bốn năm. Doanh nghiệp và người tiêu dùng đẩy mạnh tích trữ hàng hóa trước nguy cơ giá cả leo thang vì chiến sự Iran. Tuy nhiên, chi phí đầu vào tăng mạnh và tình trạng giao hàng chậm tại Hormuz tiếp tục gây áp lực lên triển vọng tăng trưởng dài hạn.

9. TÂN CHỦ TỊCH FED ĐỐI MẶT ÁP LỰC LẠM PHÁT VÀ LÃI SUẤT

Ông Kevin Warsh chuẩn bị tiếp quản Fed trong bối cảnh lạm phát Mỹ gia tăng trở lại do giá năng lượng và chính sách thuế quan mới. Thị trường tài chính hiện chuyển sang kỳ vọng Fed có thể tiếp tục nâng lãi suất thay vì cắt giảm. Ông Warsh được cho là sẽ thúc đẩy các phương pháp dự báo lạm phát thời gian thực và giảm mức độ can thiệp của Fed vào thị trường.

10. XUẤT KHẨU CÔNG NGHỆ CAO CỦA TRUNG QUỐC TĂNG MẠNH BẤT CHẤP KIỀM CHẾ CỦA MỸ

Theo Bloomberg và Kobeissi Letter, Trung Quốc hiện thu khoảng 500 triệu USD doanh thu xuất khẩu mỗi giờ, với tổng kim ngạch tháng đạt 359 tỷ USD, mức cao kỷ lục. Xuất khẩu chip tăng gấp đôi trong một năm, gấp ba trong hai năm. Riêng AI và bán dẫn đóng góp một nửa tăng trưởng xuất khẩu mới trong tháng 4.

11. MỸ VÀ TRUNG QUỐC CÓ THỂ MỞ RỘNG HỢP TÁC KIỂM SOÁT RỦI RO AI

Theo Nhà Trắng, hội nghị thượng đỉnh giữa TT Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh đã mở ra khả năng Mỹ và Trung Quốc phối hợp về an toàn AI, an ninh mạng và an toàn sinh học. Washington đang xem xét cơ chế kiểm tra độc lập các mô hình AI tiên tiến, đồng thời tìm kiếm đối thoại với Bắc Kinh nhằm ngăn công nghệ AI bị lạm dụng vào các mục đích nguy hiểm. 

Hoàng Anh Tuấn