Sức mạnh Hải Quân & các đế chế

Hòa OC/Nam Hàn

05/5/2026

“Mặt Trời Không Bao Giờ Lặn Trên Đế Chế Anh” (“The Sun Never Sets on The British Empire”) là câu nói nổi tiếng ở cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Đế chế Anh có thuộc địa trên tất cả các châu lục trên trái đất, từ Châu Phi cho tới Châu Đại Dương.

Đằng sau sự thống trị của đế chế Anh là sức mạnh hải quân. Nước Anh là cường quốc hải quân số 1 thời đó.

Một cường quốc Hải Quân khác ở Châu Âu là Tây Ban Nha cũng có lãnh thổ trải dài trên trái đất, đặc biệt ở Trung và Nam Mỹ. Lãnh thổ gần Mỹ nhất của Tây Ban Nha chính là tiểu bang Cali và Mê-hi-cô. Ở Đông Nam Á thì Tây Ban Nha có thuộc địa Philippines.

Một cường quốc Hải Quân khác ở Châu Âu là Pháp. Năm 1858, tàu hải quân Pháp tấn công Đà Nẵng, mở đầu công cuộc thuộc địa hoá Đông Dương (Indochine) của họ. Bờ biển dài của Việt Nam chính là cửa ngõ cho Pháp vào Đông Dương.

Lịch sử hải quân thế giới bỗng sang trang với sự hiện diện của Đại Hạm Đội Trắng (Great White Fleet) của Mỹ. Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là Theodore Roosevelt đã gởi một hạm đội Hải Quân đông về số lượng, mạnh về vũ khí đi khắp thế giới để phô trương sức mạnh Hải Quân, đồng thời là cách tiếp thị hay PR, nói theo ngôn ngữ thời nay, sự trỗi dậy của Hải Quân Mỹ. Đó là năm 1907, kéo dài tới năm 1909.

Thời điểm này trùng hợp với sự kiện gây chấn động Châu Âu. Đó là chuyện Nhật Bản đánh thắng Nga bằng hải quân. Lúc này Nhật Bản đang có số má là cường quốc hải quân ở Châu Á-Thái Bình Dương. Tương truyền rằng, mục tiêu ngầm của tổng thống Roosevelt trong chuyện gởi đi 16 chiến hạm và nhiều tàu đổ bộ, hậu cần là để răn đe Nhật Bản, chận đứng âm mưu hùng bá Châu Á-Thái Bình Dương của Nhật Bản bằng hải quân.

Điều này được kiểm chứng vì chỉ chưa tới 4 thập niên, hải quân Nhật Bản vươn lên số 1 Châu Á-Thái Bình Dương và họ dám tấn công Trân Châu Cảng (Pearl Harbor) ở Hawaii, nơi Mỹ đặt quân cảng. Và máy bay của họ xuất phát từ hàng không mẫu hạm, tức là lực lượng không quân của hải quân Nhật Bản.

Tổng thống Theodore Roosevelt đúng là tiên tri.

Lược sử hải quân thế giới sẽ cho thấy một điều: tất cả các đế quốc kể từ thế kỷ 19 cho tới nay đều là cường quốc hải quân. Đây là lý do Trung Quốc tập trung hầu hết các nguồn lực quốc phòng để xây dựng lực lượng Hải Quân. Vì đầu tư rất nhiều tiền của và công nghệ, hải quân Trung Quốc vươn lên đứng đầu thế giới về số lượng tàu chiến và khả năng đóng tàu. Điều mà hải quân Trung Quốc thiếu chính là kinh nghiệm hải chiến. Từ đô đốc tới thuỷ thủ, kinh nghiệm hải chiến của họ chỉ đến từ trận hải chiến Hoàng Sa ngày 19-1-1974 với hải quân Việt Nam Cộng Hoà (VNCH) trong lúc VNCH đang chiến đấu với Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà (VNDCCH-Bắc Việt) và trong lúc Mỹ đã rút quân ra khỏi miền Nam Việt Nam và ngưng viện trợ quân sự.

Trung Quốc đang chuẩn bị cho 2 trận hải chiến lớn: 1- Xâm lược và sáp nhập Đài Loan; 2- Tấn công các đảo còn lại ở Trường Sa và độc chiếm Biển Đông.

Có một chi tiết ít ra để ý là, Tư Lệnh Chiến Trường Trung Đông (CENTCOM) hiện nay là đô đốc Hải Quân Cooper. Thường thì tư lệnh Trung Đông là tướng 4 sao của lục quân hay thuỷ quân lục chiến như cựu bộ trưởng quốc phòng Lloyd Austin hay James Mattis, tướng 4 sao huyền thoại của thuỷ quân lục chiến Mỹ.

Lần này là đô đốc Cooper và cuộc chiến Iran đã xảy ra.

Xin nói thêm là dịch chữ CENTCOM, viết tắt của Central Command, là bộ chỉ huy trung ương là sai, dù chữ Central là tính từ của chữ center/centre mang nghĩa trung tâm. Central ở đây là Central Asia, tức vùng Trung Á-Trung Đông. Trụ sở của CENTCOM đặt ở vương quốc Bahrain, tức ở Trung Đông.

Lý do dịch đó là bộ chỉ huy trung ương là sai vì đó là chiến trường tương đương với chiến trường Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (INDOPACOM) viết tắt của Indian and Pacific Ocean Command). Thực tế thì INDOPACOM là chiến trường lớn nhất trong các chiến trường của Mỹ. 

Tương tự, bộ chỉ huy chiến trường Châu Âu, EUCOM, viết tắt của European Command, đặt ở Đức.

Chuyện đô đốc Hải Quân Mỹ làm tư lệnh chiến trường Trung Đông, và chuyện cựu đại tá Hải Quân Hùng Cao làm quyền bộ trưởng bộ Hải Quân trong cuộc chiến ở Trung Đông gần như là sự sắp đặt hoàn hảo.

Có ai thấy nó ngẫu nhiên không ?

Hoa OC