VNCS: Những “bóng ma doanh nghiệp” đang làm nghẹt hệ thống thuế

Cu Làng Cát

21/5/2026

“...325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động từ lâu

Ngày 16-5-2026, Cục Thuế công bố con số khiến nhiều người giật mình, 963.500 mã số thuế đang thuộc về những thực thể đã chết lâm sàng. Trong đó 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn giữ nguyên mã số thuế. So với khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp đang còn thở, con số này chiếm gần một phần ba”.

Cục Thuế vừa công bố 963.500 mã số thuế thuộc các doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng hồ sơ. Trong số này có khoản nợ thuế vỏn vẹn 83 đồng vẫn tồn tại nhiều năm. Gần một triệu “xác pháp nhân” nằm im trong hệ thống, kéo theo nguy cơ hóa đơn khống, tranh chấp pháp lý và bộ máy quản lý bị sa lầy trong những hồ sơ không còn người thật đứng phía sau.

325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động từ lâu

Ngày 16-5-2026, Cục Thuế công bố con số khiến nhiều người giật mình, 963.500 mã số thuế đang thuộc về những thực thể đã chết lâm sàng. Trong đó 325.500 doanh nghiệp và 638.000 hộ kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký nhưng vẫn giữ nguyên mã số thuế. So với khoảng 1,1 triệu doanh nghiệp đang còn thở, con số này chiếm gần một phần ba.

Hãy hình dung những con phố quen thuộc ở quận Bình Thạnh hay một huyện ven đô. Biển hiệu cũ kỹ, cửa cuốn kéo kín, bụi phủ dày. Chủ đã rời đi từ ba bốn năm trước, có khi vì kinh doanh thất bát, có khi chỉ vì thay đổi kế hoạch. Nhưng mã số thuế vẫn nằm đó, trong hệ thống. Nhiều trường hợp nợ thuế chỉ vài chục đồng. 

Tại Chi cục Thuế 2 thành phố Hồ Chí Minh, danh sách tháng 3-2026 ghi nhận khoản nợ 83 đồng, 250 đồng, 446 đồng, 511 đồng. Những con số nhỏ đến mức tưởng như đùa nhưng đủ để giữ hồ sơ tồn tại.

Sự dễ dàng của thủ tục đăng ký kinh doanh những năm qua đã tạo nên hàng loạt pháp nhân. Một số người mở rồi bỏ, một số khác dùng để thử nghiệm ý tưởng rồi quên mất. 

Kết quả là hàng trăm nghìn mã số thuế treo lơ lửng, không còn liên lạc, không còn hoạt động, nhưng vẫn được ghi nhận như những cơ sở kinh doanh bình thường. Chúng không kêu ca, không khiếu nại, chỉ im lìm chiếm chỗ trong dữ liệu nhà nước.

Giá đắt mà xã hội phải trả cho những cái xác không chôn

Những mã số thuế chết này không vô hại. Chúng làm ùn tắc hệ thống hành chính. Công chức phải theo dõi, cập nhật, gửi thông báo cho những địa chỉ không còn ai ở. Nguồn lực bị kéo mỏng, thời gian bị hao mòn trên những hồ sơ không sinh lời.

Chủ cũ cũng chịu hậu quả. Dù họ đã chuyển sang nghề khác, dù họ đã quên mất công ty từng lập, tên tuổi họ vẫn gắn với pháp nhân đó. Một ngày nào đó, nếu có tranh chấp từ hóa đơn cũ hoặc khoản nợ thuế sót lại, họ có thể bị triệu tập, bị truy cứu trách nhiệm mà không kịp hiểu chuyện gì xảy ra.

Nguy cơ lớn nhất nằm ở khả năng bị lợi dụng. Những mã số thuế chết trở thành công cụ thuận tiện cho một số đối tượng xuất hóa đơn khống, hợp thức hóa chi phí ảo. Dòng tiền thật bị che giấu sau lớp giấy tờ giả. Môi trường kinh doanh vì thế bị méo mó. 

Doanh nghiệp chân chính phải cạnh tranh với cả những bóng ma trên giấy tờ. Ngân sách nhà nước mất đi khoản thu đáng lẽ có. Toàn bộ hệ thống quản lý thuế bị kéo lùi bởi chính những hồ sơ không còn tồn tại thực tế.

Cục Thuế khởi động cuộc dọn dẹp quy mô lớn nhất từ trước đến nay

Trước thực trạng kéo dài nhiều năm, Cục Thuế ban hành Quyết định 595, phát động chiến dịch làm sạch mã số thuế trên toàn quốc trong năm 2026. Nó không phải động thái nhỏ lẻ mà là nỗ lực đồng bộ, có hệ thống.

Mục tiêu đặt ra rất cụ thể. 100% người nộp thuế thuộc diện theo dõi sẽ được phân công quản lý rõ ràng từ lãnh đạo đơn vị đến từng công chức. Ít nhất 80% sẽ được rà soát, cập nhật thông tin cá nhân, thông tin liên hệ và tình trạng thực tế. Toàn bộ hồ sơ ảo sẽ được xử lý dứt điểm, chuyển sang trạng thái đã chấm dứt.

Chiến dịch yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan thuế với cơ quan đăng ký kinh doanh, chính quyền địa phương, công an và hải quan. Dữ liệu phải được đồng bộ, chính xác và minh bạch. Không còn khoảng trống giữa giấy tờ và thực tế.

Khi gần 963.500 mã số thuế được dọn dẹp, hệ thống sẽ nhẹ nhàng hơn. Doanh nghiệp thật sự hoạt động sẽ có không gian rõ ràng hơn. Người dân và chủ hộ kinh doanh cũ cũng bớt rủi ro pháp lý không đáng có. 

Cuộc dọn dẹp này, dù diễn ra trong hoàn cảnh nào của số liệu và văn bản, lại mang ý nghĩa lớn với cả nền kinh tế đang cố gắng đi lên. Nó nhắc nhở rằng quản lý nhà nước không những là cấp phép mà còn là biết khi nào cần nói lời chia tay với những thứ đã hết thời.

Cu Làng Cát