Châu Á - Campuchia trấn áp các vụ lừa đảo khiến người Mỹ thiệt hại hàng tỷ USD. Nó tạo ra một cuộc khủng hoảng mới
Tháng Sáu 21, 2026
Tác giả Shibani Mahtani
Glenn Harvey cho NPR
PHNOM PENH, Campuchia — Trên khắp thành phố Đông Nam Á này là dấu tích của ngành công nghiệp lừa đảo trực tuyến trị giá hàng tỷ đô la, đã phát triển mạnh ở đây trong hơn nửa thập kỷ cho đến khi chính phủ đàn áp gần đây.
Có những tòa tháp cao tầng sang trọng nhìn ra sông Mekong, nơi toàn bộ các tầng hiện đã vắng vẻ sau các cuộc đột kích của cảnh sát đã dọn sạch các hoạt động bất hợp pháp ẩn giấu ở đó. Các hộp các tông và các mảnh xốp tan rã ở lối vào của một chi nhánh của Siêu thị Prince, sau khi công ty mẹ của nó - tập đoàn khổng lồ Prince Holding Group của Campuchia - bị Mỹ trừng phạt vì bị cáo buộc điều hành các hợp chất lừa đảo quy mô công nghiệp.
Nhưng cuộc đàn áp đã tạo ra một cuộc khủng hoảng thứ cấp: hàng ngàn công nhân nước ngoài bị mắc kẹt được vận chuyển đến Campuchia bởi các nhà điều hành lừa đảo trực tuyến và buộc phải làm nhân viên con tin hiện đang lang thang trên đường phố Phnom Penh, sau khi được trả tự do khi các hoạt động lừa đảo đóng cửa. Các tổ chức phi chính phủ, bao gồm Tổ chức Ân xá Quốc tế, nói rằng nhiều người lao động là nạn nhân của nạn buôn người. Họ hiện đang ở trung tâm của một cuộc khủng hoảng nhân đạo thầm lặng ở Campuchia, các nhân viên cứu trợ cho biết, không còn nhiều lựa chọn và bị bỏ rơi trong bối cảnh chính phủ đàn áp được công bố rộng rãi.
"Chính phủ chỉ giải quyết được một nửa vấn đề này", Mark Taylor, một chuyên gia tư vấn về các vấn đề buôn người, người trước đây lãnh đạo một chương trình do USAID hậu thuẫn ở Campuchia, cho biết. "Nhưng nó hoàn toàn phớt lờ điều gì đã thúc đẩy vấn đề đó", ông nói thêm, cụ thể là hàng chục nghìn người di cư dễ bị tổn thương đã bị dụ dỗ vào ngành công nghiệp lừa đảo và hiện đang có nguy cơ bị buôn bán lại.
Một người đàn ông làm việc trong khu lừa đảo ở Campuchia cho thấy bằng chứng duy nhất mà anh ta có thể ghi lại trên điện thoại của mình, một bức ảnh của hàng chục chiếc điện thoại mà anh ta được đưa để liên hệ và tuyển dụng các nạn nhân lừa đảo tiềm năng.
Shibani Mahtani cho NPR
Campuchia là tâm chấn của ngành công nghiệp lừa đảo toàn cầu cho đến cuối năm ngoái, khi áp lực nước ngoài thúc đẩy chính phủ tiến hành một cuộc đàn áp quy mô lớn đối với các hoạt động này. Các trò lừa đảo, hoạt động trực tuyến, hoạt động bằng cách thuyết phục nạn nhân bỏ tiền của họ vào các kế hoạch đầu tư gian lận. Khi nạn nhân tiếp tục gửi tiền, họ thấy lợi nhuận, thuyết phục họ bỏ nhiều tiền hơn - cho đến một ngày, tất cả tiền của họ bốc hơi.
Thông điệp của nhà tài trợ
FBI và những người khác đã gọi những âm mưu này là lừa đảo "giết lợn", và theo Trung tâm Khiếu nại Tội phạm Internet của cơ quan này, người Mỹ đã bị lừa hơn 20 tỷ đô la vào năm ngoái thông qua các loại lừa đảo này. Con số này đã tăng lên hàng năm, theo dữ liệu của FBI.
Đằng sau các hoạt động trực tuyến này là một hệ thống cưỡng chế.
Hơn hai chục người di cư từ Indonesia, Uganda, Ghana và Sierra Leone được phỏng vấn NPR đã kể lại những câu chuyện tương tự: họ được mời làm việc với mức lương khá, chỗ ở và thực phẩm miễn phí, chỉ để thấy mình bị giam giữ trái với ý muốn của họ và buộc phải đáp ứng hạn ngạch nghiêm ngặt như những người lao động lừa đảo.
Shuiab, một người đàn ông Uganda 24 tuổi, cho biết anh ta được hứa trả 850 đô la một tháng với tư cách là tài xế giao hàng trước khi bị đưa đến một khu nhà ẩn sau một sòng bạc và buộc phải lừa đảo người Mỹ. Một người đàn ông khác, Wilson, cho biết anh ta đã bị điện giật vì không đáp ứng hạn ngạch của mình. NPR xác định cả hai người đàn ông bằng tên của họ chỉ vì họ sợ bị trả thù.
"Họ có một nơi gọi là phòng đen", Wilson nói, đề cập đến chủ sở hữu của các trung tâm lừa đảo. "Bên trong căn phòng đen đó, họ có thể làm bất cứ điều gì với bạn."
Các cơ quan của Liên Hợp Quốc, Tổ chức Ân xá Quốc tế và các tổ chức khác từ lâu đã ghi nhận việc sử dụng lao động cưỡng bức và tra tấn trong ngành công nghiệp này. Trong một báo cáo về cuộc đàn áp lừa đảo của chính phủ Campuchia vào tháng 6 này, Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết họ đã phỏng vấn 73 người được thả ra khỏi các khu nhà trong những tháng gần đây và xác định tất cả đều là nạn nhân của nạn buôn người.
Các hợp chất lừa đảo như thế này, được gọi là #8 Park, đã bị bỏ rơi vội vã đến mức các nguồn cung cấp như thực phẩm bị bỏ lại phía sau.
Shibani Mahtani cho NPR
Tháng 10 năm ngoái, Hoa Kỳ đã trừng phạt một tập đoàn khổng lồ của Campuchia có tên là Prince Holding Group và truy tố chủ tịch của nó, Chen Zhi, vì bị cáo buộc chỉ đạo các hợp chất lừa đảo "lao động cưỡng bức" trong nước và rửa hàng tỷ đô la tiền thu được từ tội phạm. Vào tháng Giêng, Chen bị dẫn độ từ Campuchia đến Trung Quốc, nơi anh sinh ra, với một chiếc túi trên đầu.
Các luật sư của Chen đã phủ nhận bất kỳ hành vi sai trái nào và đang đấu tranh với vụ kiện tại các tòa án Hoa Kỳ. Bắc Kinh đã tiếp tục dẫn độ một số trùm lừa đảo Trung Quốc khác từ Campuchia - những ông chủ từng được cho là không thể chạm tới, các nhà nghiên cứu có hiểu biết về các nhóm tội phạm có tổ chức này cho biết. Cùng với các cuộc đột kích của cảnh sát, sự sụp đổ của các ông trùm này đã gây áp lực lên các công ty lừa đảo, những công ty đã di dời khỏi Campuchia trong những tháng gần đây, các nhà nghiên cứu và cựu nhân viên lừa đảo cho biết.
Sự sụp đổ của những ông trùm này nhanh chóng làm trống rỗng cơ sở hạ tầng mà họ để lại. Một số hợp chất lừa đảo ở Campuchia giống như các thành phố, đồ sộ và khép kín, với siêu thị, quán karaoke, tiệm cắt tóc, hiệu thuốc và các dịch vụ khác bên trong. Một địa điểm, mà NPR đã đến thăm vào tháng 3 sau khi nó bị trống, có thể chứa 20.000 công nhân, theo chính phủ Anh đã xử phạt chủ sở hữu của nó vào cuối tháng đó.
Glenn Harvey cho NPR
Với mỗi khu nhà bị đóng cửa, hàng chục ngàn người di cư đã được thả ra đường phố - không có tiền, hỗ trợ, nơi trú ẩn hoặc thậm chí được tiếp cận với thực phẩm hoặc nước uống miễn phí, theo các nhân viên cứu trợ. Thay vào đó, họ đã gặp phải một bộ máy quan liêu thù địch. Chính phủ Campuchia đã khăng khăng rằng họ phải trả tiền phạt cho việc ở quá hạn thị thực, nhưng những khoản tiền phạt đó - 10 đô la một ngày - có thể lên đến hàng ngàn đô la.
Các đại sứ quán đang làm việc thay mặt cho công dân của họ để yêu cầu chính phủ Campuchia miễn tiền phạt quá hạn, nhưng quá trình này diễn ra chậm chạp. Trong khi những người di cư bị mắc kẹt chờ đợi, chỉ có một nơi trú ẩn cho các nạn nhân của nạn buôn người ở Campuchia mà họ có thể ở, nhưng nó đã chật kín, với danh sách chờ hàng trăm người.
Trong những tuần gần đây, các tổ chức phi chính phủ giúp đỡ các công nhân cho biết chính quyền Campuchia đã tăng cường giam giữ người di cư vì vi phạm thị thực, nhồi nhét họ trong các cơ sở giam giữ quá đông.
"Thay vì xác định và hỗ trợ các nạn nhân buôn người, chính quyền Campuchia đã liên tục đối xử với những người chạy trốn hoặc được thả ra khỏi các khu phức hợp lừa đảo là những người di cư bất hợp pháp - giam giữ họ trong các cơ sở giam giữ nhập cư không đạt tiêu chuẩn mà không được tiếp cận với luật sư hoặc đại sứ quán", báo cáo của Tổ chức Ân xá cho biết, đồng thời cho biết thêm rằng điều này "vi phạm trực tiếp ... nghĩa vụ quốc tế."
Một nhóm đàn ông và phụ nữ Uganda xếp hàng để lên chuyến bay trở về nhà, sau khi được thả ra khỏi các tổ hợp lừa đảo ở Campuchia và sau đó phải chịu đựng khó khăn trên đường phố Phnom Penh.
Shibani Mahtani cho NPR
Trả lời các câu hỏi của NPR, phát ngôn viên Bộ Nội vụ Touch Sokhak bác bỏ những lời chỉ trích, nói rằng chính quyền đã "giải cứu" hàng trăm nghìn nhân viên lừa đảo, bao gồm cả nạn nhân buôn người, và hồi hương họ "với sự cẩn thận tối đa, theo quy định của pháp luật".
Nhưng những lời kể từ bên trong hệ thống giam giữ của Campuchia kể một câu chuyện hoàn toàn khác. Trong một tin nhắn văn bản được chia sẻ với NPR bởi các nhân viên cứu trợ, một cựu nhân viên lừa đảo đã mô tả các điều kiện bên trong một cơ sở: nước uống miễn phí chỉ có sẵn trong một giờ mỗi ngày và nếu không thì có giá 2 đô la. Ông yêu cầu không nêu tên vì sợ bị trả thù.
Thông điệp của nhà tài trợ
"Tôi không biết làm thế nào chúng tôi sẽ tồn tại ở đây," anh viết.
NPR
Không có nhận xét nào