Nguyễn Chương-Mt
20/6/2026
“...TUỒNG THƯƠNG KHÓ, theo Thiết Bích viết trên tờ Nam Kỳ Địa Phận, năm 1913, "Tuồng này là tuồng thượng hạng nhứt phẩm".
Một ý kiến khác cũng ghi trên tờ báo (vừa dẫn), "Tôi xem đủ năm lần tự đầu chí cuối không sót; mà lần nào tôi cũng thấy thiên hạ ngồi chật nức; vé bực nhứt, bực nhì, bực ba cũng chật hết, nên có nhiều người phải đứng. Số người ta xem tuồng mỗi lần có dư bốn ngàn người".
Về mặt bút pháp văn học, "Tuồng Thương Khó" xứng đáng được nhìn nhận là vở kịch tiên phong do người Việt viết bằng chữ Quốc ngữ!
"TUỒNG THƯƠNG KHÓ" là vở thoại kịch ĐẦU TIÊN (do người Việt viết bằng chữ Quốc ngữ), xuất hiện tại Sài Gòn TRƯỚC 8 năm so với "Chén thuốc độc" tại Hà Nội./.”.
* “Di sản văn học Nam Kỳ đã náu mình quá lâu. Đã đến lúc để những di sản ấy được trả về đúng vị trí của mình!” – theo nhận định của PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Xuân (Đại học Quốc gia TpHCM).
/1/ Gắn với nhận định trên, có thể nêu ra thể loại TIỂU THUYẾT: Cách đây 139 năm, tiểu thuyết đầu tiên bằng chữ Quốc ngữ là "THẦY LAZARO PHIỀN" (tiểu thuyết bi kịch xã hội) ấn hành tại Sài Gòn vào NĂM 1887. Tác giả là nhà văn NGUYỄN TRỌNG QUẢN (sanh quán tại Bà Rịa).
Mãi 38 năm sau, ngoài Hà Nội mới xuất hiện cuốn tiểu thuyết bằng chữ Quốc ngữ là "Tố Tâm" của Hoàng Ngọc Phách (năm 1925), về văn phong vẫn còn sử dụng nhiều "biền ngẫu" theo lối truyện chương hồi cổ điển (không cách tân bút pháp như "Thầy Lazaro Phiền").
Sau "Thầy Ladaro Phiền, trong Sài Gòn còn tiếp tục xuất hiện một số tiểu thuyết: Hoàng Tố Anh hàm oan (1910) của Trần Chánh Chiếu, Phan Yên ngoại sử (1910) của Trương Duy Toản, Ai làm được (1922) của Hồ Biểu Chánh.v.v... Tất cả những tiểu thuyết này đều có TRƯỚC tiểu thuyết "Tố Tâm" ngoài Bắc.
(Nhưng bấy lâu ... vẫn cứ ra rả cho rằng "Tố Tâm" là tiểu thuyết đầu tiên bằng chữ Quốc ngữ !!!)
/2/ Về thể loại văn học KỊCH BẢN THOẠI KỊCH (kịch nói):
Bấy lâu nay vẫn được cho rằng kịch bản "Chén thuốc độc" của Vũ Đình Long vào năm 1921, công diễn tại Nhà hát Hà Nội, là kịch bản đầu tiên bằng chữ Quốc ngữ.
Kỳ thực, ngay từ năm 1917, vở kịch "Vì nghĩa quên nhà" của nhà văn Hồ Biểu Chánh đã trình diễn tại Long Xuyên. Kịch nói "Vì nghĩa quên nhà" đã xuất hiện ở miền Tây TRƯỚC 4 NĂM so với "Chén thuốc độc" ở Hà Nội.
* Đặc biệt, với sự tái khám phá kịch bản mang tên TUỒNG THƯƠNG KHÓ ấn bản NĂM 1912 tại Sài Gòn! Năm sau, 1913, được dựng, công diễn tại Trường La Tinh Sài Gòn. Năm 1917, công diễn tại Bà Rịa. "TUỒNG THƯƠNG KHÓ" được mời đi diễn trong Nam lẫn ngoài Bắc. Như lần công diễn tại Nhà hát lớn Hà Nội năm 1934.
Tác giả TUỒNG THƯƠNG KHÓ là NGUYỄN BÁ TÒNG. Sanh quán của tác giả là GÒ CÔNG.
Đối với giáo dân Công giáo, Gioan Baotixita Nguyễn Bá Tòng (1868-1949) chính là vị Giám mục người Việt đầu tiên (GM tiên khởi) (trước đó GM đều người ngoại quốc)! Ngài được tấn phong Giám mục vào năm 1933, được cử làm Hạt đại diện Tông Tòa Giáo phận Phát Diệm (từ năm 1935 đến năm 1943).
Lúc còn là linh mục, ngài từng làm quản xứ Bà Rịa, Tân Định (Sài Gòn).
* "TUỒNG THƯƠNG KHÓ", theo Thiết Bích viết trên tờ Nam Kỳ Địa Phận, năm 1913, "Tuồng này là tuồng thượng hạng nhứt phẩm".
Một ý kiến khác cũng ghi trên tờ báo (vừa dẫn), "Tôi xem đủ năm lần tự đầu chí cuối không sót; mà lần nào tôi cũng thấy thiên hạ ngồi chật nức; vé bực nhứt, bực nhì, bực ba cũng chật hết, nên có nhiều người phải đứng. Số người ta xem tuồng mỗi lần có dư bốn ngàn người".
Về mặt bút pháp văn học, "Tuồng Thương Khó" xứng đáng được nhìn nhận là vở kịch tiên phong do người Việt viết bằng chữ Quốc ngữ!
"TUỒNG THƯƠNG KHÓ" là vở thoại kịch ĐẦU TIÊN (do người Việt viết bằng chữ Quốc ngữ), xuất hiện tại Sài Gòn TRƯỚC 8 năm so với "Chén thuốc độc" tại Hà Nội./.
Nguyễn Chương-Mt
Không có nhận xét nào