VNCS: Chiếc áo blouse trắng vốn dĩ không tự nó tạo ra y đức

Nguyen Thyanh

28/7/2026

Từ một buổi livestream ở quầy lễ tân bệnh viện đến câu hỏi về cả một thế hệ thầy thuốc tương lai.

Sáng 27/7, câu chuyện khiến ngành y dậy sóng: hai sinh viên Y khoa mặc áo thực tập, ngồi ngay tại quầy lễ tân của Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, livestream trên TikTok bằng ngôn ngữ chửi thề, thậm chí dọa "tiêm thuốc độc" cho người đang tương tác trên mạng.

Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội đã xác nhận, hai cô gái đó là sinh viên của trường. Theo báo chí, đây là hai sinh viên năm 4 ngành Y khoa đang trong kỳ thực tập tại bệnh viện. Vụ việc được mô tả là "livestream phát ngôn thiếu chuẩn mực tại quầy tiếp đón của Bệnh viện Đa khoa Đức Giang có thể bị đình chỉ học tập". Hiện hai sinh viên đã bị đình chỉ học tập để họp hội đồng kỷ luật.

Một clip vài chục giây, nhưng hậu quả và câu hỏi nó để lại thì rất dài.

1. Thấy gì trong vài chục giây đó?

Thứ nhất, là sự sụp đổ của ý thức về bối cảnh và biểu tượng.

Quầy lễ tân bệnh viện không phải là phòng trọ, không phải góc quán cà phê để livestream. Đó là nơi tiếp đón người bệnh, nơi mà một cái cau mày của nhân viên y tế cũng đủ làm người nhà bệnh nhân lo lắng. Khoác lên mình bộ trang phục y tế, ngồi đúng vị trí đại diện cho bệnh viện, nhưng lại dùng chính không gian đó để chửi thề, đùa cợt về việc giết người bằng chuyên môn, là hành vi không thể biện minh bằng "tuổi trẻ bồng bột".

Đại diện nhà trường cũng phải nhấn mạnh lại điều đáng lẽ là mặc định: những người học tập và làm việc trong môi trường y tế, dù là thực tập sinh, vẫn phải tuân thủ các quy định về đạo đức nghề nghiệp, ứng xử và sử dụng trang phục ngành y.

Thứ hai, là sự lệch lạc về nhận thức nghề nghiệp.

Câu nói "tiêm thuốc độc" dù là đùa cũng chạm vào điều cấm kỵ tuyệt đối của y đức. Với bác sĩ, thuốc men, kim tiêm là để cứu người. Đe dọa dùng nó để hại người, dù trên mạng, là tự mình bước qua lằn ranh đỏ. Nó cho thấy người nói chưa hề thấm nhuần nguyên tắc đầu tiên của y khoa: Primum non nocere - trước hết là không gây hại. Người bệnh giao tính mạng cho bạn trong trạng thái yếu ớt nhất, niềm tin đó không thể bị mang ra làm content câu view.

Thứ ba, đây không phải là một vụ lẻ tẻ.

Ngay khi dư luận chưa hạ nhiệt, cộng đồng mạng lại tiếp tục phát hiện một nữ sinh ngành Y khác làm clip theo trend TikTok, thản nhiên dọa "trả đũa" bệnh nhân bằng cách "xếp giường trong góc và lấy ven trật 3 lần". Một người coi việc hành hạ bệnh nhân là trò đùa, người kia coi việc đầu độc là content. Mẫu số chung là sự vô cảm được bình thường hóa, được đóng gói dưới dạng giải trí.

2. Đạo đức sinh viên y có đáng báo động?

Câu trả lời là: có đáng lo, nhưng không nên quy chụp cả thế hệ.

Đáng lo, vì y khoa là ngành duy nhất mà sai lầm về thái độ có thể trực tiếp chuyển thành sai lầm về sinh mạng. Một kỹ sư xây dựng thiếu y đức có thể làm ra cây cầu kém chất lượng, nhưng một bác sĩ thiếu y đức có thể lạnh lùng bỏ mặc, phân biệt đối xử, hoặc lạm dụng quyền lực chuyên môn ngay trên cơ thể người bệnh. Vì vậy xã hội luôn đặt chuẩn mực cao hơn hẳn cho người học y.

Sự việc ở Đức Giang cho thấy lỗ hổng trong đào tạo không chỉ là kiến thức, mà là thái độ nghề nghiệp - Professionalism. Chúng ta dạy rất kỹ về giải phẫu, sinh lý, dược lý, nhưng dạy về giao tiếp với bệnh nhân, về quản lý cảm xúc, về đạo đức trên không gian mạng, về văn hóa ứng xử khi mặc áo blouse, bao nhiêu tiết? Nhiều trường vẫn coi đây là môn phụ, học cho qua, thi cho xong.

Tuy nhiên, nói cả nền y đức sinh viên Việt Nam xuống cấp vì hai clip TikTok thì cũng bất công. Mỗi năm, hàng chục nghìn sinh viên y vẫn đang trực đêm không lương, đỡ đẻ, cấp cứu, đi vùng sâu vùng xa. Điều đáng báo động không phải là "tất cả đều xấu", mà là cơ chế sàng lọc và uốn nắn của chúng ta đang phản ứng quá chậm trước những cá nhân lệch chuẩn, để đến khi clip viral mới xử lý.

3. Vấn đề đáng tiếc này có liên quan đến việc mở trường y ồ ạt không?

Có ! Liên quan chặt chẽ.

Đây là câu hỏi gốc rễ và nhạy cảm nhất.

Chỉ vài năm trước, đào tạo bác sĩ Y khoa là "sân chơi" riêng của vài trường y truyền thống. Nay theo thống kê, cả nước hiện có khoảng 34 cơ sở đào tạo ngành bác sĩ Y khoa, và số bác sĩ tốt nghiệp năm 2024 khoảng 12.000 người. Khối tư thục đã chiếm gần 50%. 

Việc mở ngành Y khoa đang diễn ra ở cả những trường vốn có thế mạnh hoàn toàn khác. Như Trường Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH) vừa được Bộ GD-ĐT cho phép đào tạo ngành y khoa từ 2026, trước đó đã đào tạo Dược, Điều dưỡng. Một trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ đào tạo Y khoa, một trường Công nghệ đào tạo Y khoa - tên gọi thôi đã khiến nhiều bác sĩ lâu năm phải đặt câu hỏi. 

Vấn đề không nằm ở công hay tư. Vấn đề nằm ở đặc thù của ngành y:

Y khoa không thể nhân bản nhanh như công nghệ thông tin. 

Để đào tạo một cử nhân CNTT, bạn cần phòng máy và giảng viên giỏi. 

Để đào tạo một bác sĩ, bạn cần: bệnh viện thực hành đủ lớn với đủ mặt bệnh, đội ngũ giảng viên vừa là thầy vừa là bác sĩ lâm sàng đầu ngành, hệ thống kiểm định chất lượng khắt khe, và văn hóa y đức được thấm qua nhiều năm "cầm tay chỉ việc". Những thứ này không thể xây trong 1-2 năm chỉ bằng tiền đầu tư cơ sở vật chất.

Khi mở ồ ạt, ba hệ lụy xảy ra:

Một là, cạnh tranh về nơi thực hành. Các bệnh viện lớn ở Hà Nội, TP.HCM vốn đã quá tải sinh viên thực tập của Y Hà Nội, Y Dược TP.HCM, nay phải gánh thêm sinh viên của hàng chục trường mới. Sinh viên ít được sờ vào bệnh nhân thật, ít được thị phạm, dẫn đến "học chay".

Hai là, chuẩn đầu vào bị pha loãng. Có trường xét tuyển ngành Y khoa bằng học bạ có môn Ngữ văn. Điều này không sai về quy chế, nhưng đặt câu hỏi lớn về tư duy tuyển chọn: liệu chúng ta đang chọn người có năng lực khoa học và lòng trắc ẩn, hay chỉ đang lấp đầy chỉ tiêu?

Ba là, văn hóa nghề nghiệp khó hình thành. Ở các trường y truyền thống, sinh viên lớn lên trong môi trường mà mọi hành lang đều là bệnh nhân, mọi lời nói đều có thể ảnh hưởng đến người bệnh. Sự nghiêm khắc đó tạo nên "cảm xúc bệnh viện", tạo nên ý thức tự trọng nghề nghiệp. Khi một trường đa ngành mở thêm ngành y, sinh viên y chỉ là một khoa nhỏ giữa hàng chục khoa kinh tế, du lịch, thiết kế, liệu cái văn hóa đó có được duy trì?

Chính vì vậy, vụ livestream ở Đức Giang không chỉ là lỗi của hai cá nhân. Nó là triệu chứng của một mô hình đào tạo đang chạy theo số lượng nhanh hơn khả năng bảo đảm chất lượng.

4. Vậy chúng ta phải làm gì?

- Với hai sinh viên, đình chỉ học tập là cần thiết. Nhưng kỷ luật chỉ có tác dụng nếu đi kèm giáo dục. Hãy để họ đi lại từ đầu ở khoa khác, lao động công ích trong bệnh viện, trực tiếp chứng kiến người bệnh đau đớn ra sao, gia đình họ lo lắng thế nào khi chờ ở quầy lễ tân mà các em từng ngồi livestream. Để các em hiểu, chiếc áo trắng không làm cho mình nổi bật hơn, mà làm cho mình phải khiêm nhường hơn.

- Với cơ quan quản lý, đã đến lúc phải siết lại chuẩn mở ngành Y khoa. Không thể để Bộ GD-ĐT quyết định một mình dựa trên hồ sơ giấy tờ. Bộ Y tế, với vai trò là cơ quan quản lý nghề nghiệp, phải có quyền phủ quyết thực chất. 

Từ năm 2027, yêu cầu chuẩn hóa chất lượng đầu ra là một tín hiệu đúng hướng, nhưng cần làm ngay: kiểm định độc lập bệnh viện thực hành, công khai tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên môn, và đặc biệt, thi cấp chứng chỉ hành nghề quốc gia thật sự khó, để tự nó sàng lọc.

Với các trường, hãy bớt nói huyên thuyên về "hệ sinh thái đào tạo khối khoa học sức khỏe" hay "kết hợp thế mạnh công nghệ", mà hãy trả lời câu hỏi rất cụ thể: mỗi sinh viên Y khoa của trường sẽ được thực hành bao nhiêu ca, do ai hướng dẫn, ở bệnh viện nào, với chuẩn y đức nào? Nếu không trả lời được, thì đừng mở ! 

Cuối cùng, với xã hội và chính chúng ta, những người dùng mạng. Văn hóa "làm content bằng mọi giá" đang đầu độc cả những ngành cần sự tĩnh lặng nhất. Một cái like, một cái share cho những clip "bóc phốt bệnh nhân", "dọa tiêm thuốc độc" chính là đang tiếp tay cho nó.

Chiếc áo blouse trắng vốn dĩ không tự nó tạo ra y đức. Nó chỉ là một tấm vải. Y đức được dệt nên bởi hàng nghìn giờ học, hàng trăm đêm trực, và một ý thức rằng phía sau mỗi ca bệnh là một con người. 

Nếu chúng ta cứ để việc đào tạo bác sĩ trở nên dễ dãi như mở thêm một ngành hot để tuyển sinh, thì rồi sẽ đến ngày chúng ta phải trả giá, không phải bằng một clip phản cảm, mà bằng chính sức khỏe của mình và người thân.

Và lúc đó, nút "báo cáo vi phạm" trên TikTok sẽ chẳng còn tác dụng gì nữa.

Chuyện Việt Nam