Giáo dục nhân văn.

John Vu

10/8/2026

Permissions are granted to eveybody in using the content provided by the website.

Khoa học và Công nghệ trên thế giới – Sciences & Technologies in the World

Vừa nhận được lá thư mới của GS John Vu sáng nay về giáo dục nhân văn rất cần thiết trong giai đoạn xã hội có nhiều chuyển biến hiện nay.

- Hôm qua vừa nói chuyện với một người bạn nên tôi viết một bài ngắn về sự quan tâm của tôi về giáo dục nhân văn trong thế giới công nghệ ngày nay.

Một người bạn thân của tôi, một giáo sư đã dành gần bốn mươi năm hướng dẫn sinh viên qua tiểu thuyết, thi ca, logic và luận lý, tuần trước nói với tôi rằng trường đại học của anh ấy đang chuẩn bị đóng cửa khoa triết học và văn học. Anh than: “Triết học đã tiêu rồi. Văn học đã chết rồi. Không ai quan tâm cả”. Đối với anh ấy, những lĩnh vực này là nơi mà sinh viên học được nét đẹp của văn chương, thi ca, lý luận và phát triển nhân cách và trí tưởng tượng phong phú.

Lý do của trường đại học thì đơn giản: số sinh viên đăng ký thấp, ngân sách hạn hẹp, ưu tiên thay đổi. Hiện nay, giáo dục được coi như sự sắp xếp, chuẩn bị cho việc làm thay vì là nơi đào tạo cho sinh viên biết suy nghĩ sâu sắc hơn. Sinh viên thường coi khoa học nhân văn là thiếu thực tế trong một thế giới chú trọng vào hiệu quả và năng suất. Các chương trình như khoa học, công nghệ, kỹ thuật, y tế và kinh doanh thì phát triển mạnh mẽ; còn khoa học nhân văn thì ngày càng thu hẹp và có thể sẽ dần biến mất.

Nỗi ray rứt của anh ấy phản ánh một vấn đề sâu sắc hơn: Trường đại học định hình cách mà xã hội suy nghĩ và hành động. Khi họ bỏ rơi triết học và văn học, họ làm suy giảm những cấu trúc căn bản nuôi dưỡng cái đẹp của chân thiện mỹ, trí tưởng tượng phong phú, phản ánh đạo đức, tư duy phản biện cũng như khả năng giao tiếp, phát triển sự hiểu biết sâu sắc trong mọi vấn đề. Những môn học này dạy sinh viên cách giải thích thế giới, đặt câu hỏi về những giả định, và diễn đạt ý nghĩa một cách chính xác — những kỹ năng mà không thuật toán nào có thể thay thế.

Việc đóng cửa các khoa nhân văn đặt ra câu hỏi với chúng ta về loại giáo dục mà chúng ta đánh giá cao. Cá nhân tôi, tôi tin rằng các môn này rất quan trọng. Chúng dạy sinh viên cách hiểu biết về người khác, quan niệm khác cũng như cách diễn đạt ý nghĩa một cách chính xác, rõ ràng — những kỹ năng không thể thay thế bằng các con số 0 hay 1 hay các dữ kiện trong các thuật toán.

Nỗi đau của bạn tôi là lời nhắc nhở rằng văn học và triết học không chỉ là những lĩnh vực học thuật; chúng là cách để nhìn nhận bản thân và thế giới chung quanh. Sự than vãn của anh ấy đặt câu hỏi liệu chúng ta có muốn để cho truyền thống cao đẹp này phai nhạt đi, thay thế bằng những máy móc hay thuật toán vô cảm không?

John Vu

Distinguished Career Professor of Computer Science (Emeritus)

Former Director, MS Program in Biotechnology Innovation and Computation

Former Co-Director, MS Program in Artificial Intelligence & Innovation

School of Computer Science

Carnegie Mellon University

Khoa học và Công nghệ trên thế giới

Website này chứa hầu hết các bài blog của giáo sư John Vũ, đại học Carnegie Mellon University, Mĩ, giới thiệu về những tiến bộ khoa học công nghệ trên thế giới cho sinh viên và mọi người có quan tâm. Các bài viết nguyên gốc trong tiếng Anh được đồng thời dịch và đăng trên các trang web ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, A rập,… 

Các bài viết này được Ngô Trung Việt dịch sang tiếng Việt, bản gốc tiếng Anh được kèm theo sau bản dịch.

Mọi người đều có quyền tự do sử dụng các tài liệu trên website này cho mục đích riêng của mình.

This website includes most of arrticles from Prof. John Vu’s blogs, at the Carnegie Mellon University, USA, to introduce science technology progresses in the world to students and others. The original texts are in English and translated into Japanese, Korean, Chines, Arabic,…

These articles are translated into Vietnamese by Ngo Trung Viet with the English originals followed.

Permissions are granted to eveybody in using the content provided by the website.

Khoa học và Công nghệ trên thế giới – Sciences & Technologies in the World