July 22, 2026
“Đòn giáng pháp lý” từ 14 quốc gia
Vào tháng 7 năm 2026, nhân kỷ niệm 10 năm phán quyết mang tính bước ngoặt năm 2016 của Tòa trọng tài Thường trực, một liên minh gồm 14 quốc gia đã thực hiện một động thái ngoại giao hiếm thấy và mang tính thể chế hóa cao.
Liên minh: Dưới sự dẫn dắt của Hoa Kỳ, Philippines, Nhật Bản, Vương quốc Anh và Úc, nhóm đã đưa ra một tuyên bố chung, song hành với sự ủng hộ riêng từ Liên minh Châu Âu (gồm 27 thành viên).
Thông điệp: Họ tái khẳng định một cách dứt khoát rằng yêu sách “đường chín đoạn” bao trùm của Trung Quốc “không có cơ sở pháp lý theo luật pháp quốc tế” và phán quyết năm 2016 vẫn là phán quyết cuối cùng, có giá trị ràng buộc về mặt pháp lý.
Mục tiêu: Tuyên bố lên án việc Bắc Kinh sử dụng tàu tuần tra biển, máy bay quân sự và lực lượng dân quân biển để đe dọa các quốc gia láng giềng.
Động thái đáp trả của Bắc Kinh
Thay vì tỏ ra yếu thế, Trung Quốc đã lập tức phản ứng bằng sự phẫn nộ trên mặt trận ngoại giao kết hợp với các động thái quân sự nhằm khẳng định lập trường kiên định của mình trên biển.
Phá hoại ngoại giao: Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố các tuyên bố nhân dịp kỷ niệm này là “vô hiệu và không có giá trị ràng buộc”, trong khi truyền thông nhà nước gọi phán quyết của tòa trọng tài năm 2016 chỉ là “một tờ giấy lộn”.
Triệu tập sứ giả: Bắc Kinh đã chính thức gửi công hàm phản đối thông qua việc triệu tập đại diện ngoại giao của Nhật Bản để cáo buộc Tokyo phá hoại hòa bình khu vực.
Thách thức về mặt quân sự: Trong những ngày quanh thời điểm kỷ niệm, Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đã triển khai máy bay chiến đấu, máy bay ném bom và tàu hộ vệ tuần tra gần bãi cạn Scarborough nhằm phát đi tín hiệu rằng họ không có ý định lùi bước.
Vì sao Trung Quốc không hề lo lắng
Bất chấp sự gia tăng của khối quốc tế chống lại mình, Bắc Kinh vẫn duy trì những lợi thế quan trọng về mặt chiến thuật và chính trị, giúp họ đứng ngoài tầm ảnh hưởng của luật pháp quốc tế.
ASEAN chia rẽ: Các quốc gia ven biển trọng yếu tại Đông Nam Á như Việt Nam, Malaysia và Indonesia đã không ký vào bản tuyên bố chung. Do nhiều nước ASEAN phụ thuộc lớn vào thương mại với Trung Quốc, khối này vẫn quá phân mảnh để có thể tạo thành một mặt trận thống nhất trong khu vực.
Thực tế tại hiện trường: Trong khi phương Tây thắng thế về mặt lý lẽ pháp lý trên văn bản, Trung Quốc vẫn tiếp tục kiểm soát thực địa. Thông qua các hoạt động nạo vét quy mô lớn, xây dựng căn cứ trên đảo nhân tạo và tuần tra hàng hải liên tục, Bắc Kinh đã thiết lập thành công sự hiện diện vũ trang thường trực; sự hiện diện này chỉ có thể bị loại bỏ bằng xung đột quân sự trực tiếp—một phương án mà không đồng minh phương Tây nào muốn lựa chọn.
TOI World Desk
Hôm Chủ nhật (13 tháng 7), Trung Quốc đã triệu tập đại diện ngoại giao Nhật Bản tại Bắc Kinh và gửi công hàm phản đối chính thức, sau khi Tokyo cùng 13 quốc gia khác tái khẳng định phán quyết quốc tế mang tính bước ngoặt bác bỏ các yêu sách bao trùm của Bắc Kinh đối với Biển Đông.
Cáo buộc Nhật Bản can thiệp vào các vấn đề khu vực cũng như làm tổn hại hòa bình và ổn định, Trung Quốc khẳng định chủ quyền của mình đối với vùng biển đang tranh chấp “chưa bao giờ thay đổi”, bất chấp phán quyết năm 2016 của tòa trọng tài.
Cuộc tranh cãi ngoại giao nổ ra sau khi Nhật Bản, cùng với Hoa Kỳ, Úc, Vương quốc Anh, Philippines và chín quốc gia khác, đánh dấu kỷ niệm 10 năm phán quyết của Tòa trọng tài Thường trực bằng cách tái khẳng định rằng các yêu sách hàng hải mở rộng của Trung Quốc “không có cơ sở pháp lý” theo luật pháp quốc tế.Liên minh châu Âu cũng đã lên tiếng ủng hộ phán quyết này, vấp phải phản ứng giận dữ từ Bắc Kinh.
Trung Quốc triệu tập đại diện Nhật Bản
Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã triệu tập người đứng đầu bộ phận công sứ tại Đại sứ quán Nhật Bản ở Bắc Kinh để đưa ra cái mà họ gọi là “đại diện nghiêm khắc”, đồng thời bày tỏ “sự bất bình và phản đối mạnh mẽ” đối với lập trường của Nhật Bản.
Hãng thông tấn nhà nước Trung Quốc Tân Hoa Xã đưa tin rằng Bắc Kinh cáo buộc Tokyo phá hoại hòa bình và ổn định khu vực, đồng thời thách thức chủ quyền lãnh thổ của Trung Quốc tại Biển Đông.
Trước đó, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi đã tuyên bố rằng việc Trung Quốc từ chối chấp nhận phán quyết năm 2016 đi ngược lại “nguyên tắc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình” và “làm suy yếu thượng tôn pháp luật trong cộng đồng quốc tế”. Bắc Kinh bác bỏ những nhận định này, khẳng định Nhật Bản không có tư cách tham gia vào vụ tranh chấp.
Vào ngày 12 tháng 7, Ngoại trưởng Nhật Bản Toshimitsu Motegi đã đưa ra tuyên bố nhân dịp kỷ niệm 10 năm “Phán quyết Trọng tài năm 2016 về Biển Đông”. Tuyên bố này công khai ủng hộ “phán quyết” bất hợp pháp, công kích các yêu sách hợp pháp của Trung Quốc và xuyên tạc Nhật Bản thành “bên liên quan chính đáng có sử dụng Biển Đông”. “Trung Quốc cực lực lên án và kiên quyết phản đối điều đó,” Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố, theo tờ *Global Times* – cơ quan ngôn luận của chính phủ Trung Quốc.
Trung Quốc cũng cáo buộc Nhật Bản khôi phục những tham vọng thời chiến.
Giờ đây, sau nhiều thập kỷ, Nhật Bản – với tư cách là một “bên có lợi ích liên quan” – lại đang tìm cách can dự vào Biển Đông. “Điều này gợi lại cho mọi người nhớ về lịch sử xâm lược và bành trướng của Nhật Bản, đồng thời làm gia tăng sự cảnh giác trước chương trình nghị sự về chủ nghĩa quân phiệt mới của nước này,” người phát ngôn cho biết.
Vì sao cuộc tranh cãi nổ ra
Động thái phản đối ngoại giao này diễn ra sau khi 14 quốc gia đưa ra tuyên bố chung tái khẳng định phán quyết ngày 12 tháng 7 năm 2016 của Tòa trọng tài Thường trực tại La Hay; phán quyết này kết luận rằng yêu sách “đường chín đoạn” của Trung Quốc đối với phần lớn Biển Đông không có cơ sở pháp lý theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
Hoa Kỳ, Úc, Canada, Estonia, Đức, Ý, Nhật Bản, Latvia, Lithuania, New Zealand, Philippines, Romania, Slovenia và Vương quốc Anh đã mô tả phán quyết này là “một cột mốc quan trọng”, mang tính “chung thẩm, có giá trị pháp lý ràng buộc và dứt khoát đối với Trung Quốc và Philippines liên quan đến các quyền lợi và yêu sách biển” đã được tòa trọng tài xem xét.
Các nước tái khẳng định rằng các tranh chấp trên biển cần được giải quyết bằng biện pháp hòa bình theo luật pháp quốc tế, đồng thời phản đối việc sử dụng lực lượng quân sự, cảnh sát biển và dân quân biển để đe dọa các quốc gia khác tại các vùng biển đang có tranh chấp.
Ở một diễn biến khác, Liên minh châu Âu gồm 27 thành viên đã gọi phán quyết này là “quyết định mang tính bước ngoặt trong việc giải quyết hòa bình các tranh chấp”.
Trung Quốc bác bỏ phán quyết của tòa trọng tài
Bắc Kinh liên tục từ chối công nhận phán quyết trọng tài năm 2016, với lập luận rằng hội đồng trọng tài thiếu thẩm quyền và các quyền lịch sử của Trung Quốc đối với Biển Đông vẫn còn hiệu lực.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc một lần nữa bác bỏ phán quyết, mô tả đó là “một mẩu giấy vụn bất hợp pháp, vô hiệu và không có giá trị ràng buộc”.
Trung Quốc cũng kêu gọi các nước khác ngừng “phá hoại hòa bình và ổn định” tại Biển Đông và tôn trọng điều mà họ gọi là chủ quyền lãnh thổ của mình.
Để củng cố lập luận của mình, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã công bố một video có tựa đề “Những con sóng Biển Đông nói gì với chúng ta”, trong đó khắc họa vùng biển này như một phần không thể tách rời của nền văn minh và lịch sử Trung Quốc.
Tại sao Biển Đông lại quan trọng
Biển Đông là một trong những tuyến đường thương mại hàng hải nhộn nhịp nhất thế giới, với khoảng một phần ba khối lượng thương mại hàng hải toàn cầu đi qua đây mỗi năm. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với phần lớn vùng biển này dựa trên “đường chín đoạn” gây tranh cãi, nhưng các tuyên bố đó chồng lấn với yêu sách của Philippines, Việt Nam, Malaysia, Brunei và Đài Loan.
Vụ kiện trọng tài năm 2016 do Philippines khởi xướng đã phán quyết rằng Trung Quốc không có quyền lịch sử đối với các nguồn tài nguyên nằm trong phạm vi “đường chín đoạn”, và nhiều hành động của nước này đã vi phạm Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Mặc dù phán quyết có giá trị pháp lý ràng buộc, Bắc Kinh vẫn phớt lờ và tiếp tục mở rộng sự hiện diện của quân đội cũng như lực lượng tuần duyên trên các vùng biển đang tranh chấp.
Nguồn: TIMESOFINDIA.COM
NTHF | Lĩnh Nam chuyển ngữ
Không có nhận xét nào