Hoang Anh Tuan
24/9/2026
“…Có lẽ chiếc bàn quyền lực của tương lai vẫn có nguyên thủ, chính khách và nhà ngoại giao, nhưng quanh đó sẽ ngày càng có thêm nhà khoa học, doanh nhân và CEO công nghệ. Không phải vì họ thay thế những người đang có mặt, mà bởi thế giới đã xuất hiện những nguồn lực mới. Bức ảnh tại Nhà Trắng vì thế có thể là một lát cắt nhỏ của một câu chuyện lớn hơn: quyền lực của tương lai không chỉ gắn với những nguồn lực đang có, mà ngày càng gắn với khả năng tạo ra những nguồn lực mà thế giới ngày mai cần đến”.
Có nhiều hình ảnh đáng nhớ trong chuyến thăm Hoa Kỳ của CT Tập Cận Bình vừa qua, nhưng bức ảnh khiến tôi suy nghĩ lâu nhất là khoảnh khắc tại Quốc yến ở Nhà Trắng. Ở chiếc bàn trung tâm là TT Donald Trump, CT Tập Cận Bình cùng hai phu nhân; bên cạnh họ là Elon Musk, Jensen Huang của NVIDIA, Lisa Su của AMD, Tim Cook của Apple và người thân. Đáng chú ý, khách ngồi quanh chiếc bàn ấy không có những gương mặt quyền lực “truyền thống” như Ngoại trưởng, Bộ trưởng Quốc phòng hay Cố vấn An ninh Quốc gia, dù các quan chức cấp cao vẫn hiện diện tại Quốc yến. Một cách sắp xếp chỗ ngồi gợi ra câu hỏi lớn hơn: trong thế kỷ XXI, những nguồn lực nào sẽ ngày càng có giá trị và ai sẽ góp phần định hình thế giới tương lai?
Một là, lịch sử văn minh cũng là lịch sử thay đổi những nguồn lực tạo nên sức mạnh. Xã hội nông nghiệp dựa vào đất đai, dân số và lương thực. Cách mạng công nghiệp đưa máy móc, năng lượng và vốn lên vị trí mới. Thế kỷ XX chứng kiến vai trò nổi bật của công nghiệp, tài chính và truyền thông. Internet biến dữ liệu, mạng lưới và nền tảng thành nguồn lực có giá trị. AI có thể mở ra một giai đoạn khác, khi các công ty công nghệ không chỉ làm ra sản phẩm mà còn góp phần xây dựng một dạng “hạ tầng của trí tuệ”: chip, data center, cloud và các mô hình AI. Máy hơi nước khuếch đại sức mạnh cơ bắp; máy tính khuếch đại năng lực tính toán; Internet mở rộng khả năng truyền tải thông tin; còn AI đang bắt đầu khuếch đại năng lực trí tuệ.
Hai là, công nghệ đang trở thành một nguồn sức mạnh quan trọng của thế kỷ XXI. Một doanh nghiệp bán dẫn có thể ảnh hưởng tới tốc độ phát triển AI; một công ty cloud cung cấp hạ tầng cho hàng triệu tổ chức; một mạng vệ tinh có thể kết nối những khu vực xa xôi. Công nghệ vì thế ngày càng trở thành hạ tầng cho sản xuất, tài chính, y tế, giáo dục, truyền thông và khoa học. Điều đó không có nghĩa doanh nghiệp công nghệ thay thế nhà nước. Hai bên có chức năng khác nhau nhưng ngày càng cần nhau: quốc gia cần công nghệ, đầu tư và đổi mới; doanh nghiệp cần chính sách, nhân lực và thị trường. Sức mạnh tương lai vì thế có thể ngày càng được tạo nên từ khả năng kết nối nhà nước, doanh nghiệp, khoa học, vốn và công nghệ.
Ba là, bên cạnh địa chính trị truyền thống, một tấm bản đồ mới đang hiện rõ: địa công nghệ (geotechnology). Trước đây, người ta nhìn vào vị trí địa lý, tài nguyên, năng lượng, tuyến hàng hải và trung tâm sản xuất. Ngày nay cần nhìn thêm chip được thiết kế và sản xuất ở đâu, data center đặt ở đâu, nguồn điện nào vận hành chúng, mô hình AI được phát triển ở đâu và những nền tảng nào kết nối hàng tỷ người. Nếu dầu mỏ từng có vai trò đặc biệt trong thế kỷ XX, thì chip, AI, dữ liệu, năng lực tính toán và năng lượng có thể trở thành những nguồn lực quan trọng của thế kỷ XXI. Jensen Huang, Lisa Su, Tim Cook hay Elon Musk đáng chú ý không chỉ bởi danh tiếng, mà bởi các doanh nghiệp họ lãnh đạo đang đứng tại những mắt xích quan trọng của hệ sinh thái công nghệ toàn cầu.
Bốn là, AI có thể làm thay đổi cách chúng ta hiểu về tài sản và giá trị. Thế kỷ XIX, hình ảnh tiêu biểu của tài sản là nhà máy; thế kỷ XX là dầu mỏ, máy móc và vốn; thời Internet bổ sung dữ liệu và mạng lưới. Trong thời đại AI, một nguồn lực mới đang nổi lên: năng lực trí tuệ. Một hệ thống AI có thể nghiên cứu, lập trình, thiết kế, dịch thuật, phân tích và hỗ trợ giải quyết nhiều vấn đề. Giá trị của nó không chỉ nằm ở một sản phẩm, mà ở khả năng liên tục giúp tạo ra sản phẩm, ý tưởng và tri thức mới. Nếu một phần trí tuệ có thể được số hóa, nhân rộng với chi phí ngày càng thấp và đưa tới hàng tỷ người, cách con người làm việc, sáng tạo và tạo ra của cải có thể thay đổi sâu sắc.
Năm là, từ đó tôi nghĩ đến khái niệm “ngoại giao CEO”. Khi công nghệ ngày càng quan trọng đối với phát triển quốc gia, quan hệ với lãnh đạo các tập đoàn công nghệ cũng mang ý nghĩa khác trước. Một quyết định của họ có thể dẫn tới một trung tâm R&D, khoản đầu tư lớn, hàng nghìn việc làm hoặc một hệ sinh thái mới. Ngoại giao CEO không có nghĩa đặt CEO ngang với nguyên thủ, mà là hiểu đúng vai trò của họ để có cách tiếp cận phù hợp. Sự trọng thị cũng không nhất thiết đồng nghĩa với nhiều nghi lễ. Với những CEO có lịch trình tính bằng từng phút, điều có giá trị đôi khi là thủ tục thuận lợi, di chuyển nhanh, chương trình cô đọng, gặp đúng người và trao đổi thực chất.
Và cuối cùng, tôi quay lại nhìn bức ảnh. Ở giữa vẫn là TT Hoa Kỳ và CT Trung Quốc; quanh họ là những người đang góp phần xây dựng hạ tầng của thế giới tương lai. Bức ảnh khiến tôi liên tưởng đến các CEO công nghệ như những “nguyên thủ mới” — không theo nghĩa chính trị hay pháp lý, mà như một ẩn dụ về một dạng ảnh hưởng đang nổi lên. Quyền lực quốc gia không biến mất, công nghệ cũng không thay thế chính trị. Nhưng khi chip, năng lực tính toán và trí tuệ trở thành những nguồn lực quan trọng, những người tạo ra và phát triển chúng cũng sẽ có vai trò lớn hơn.
Có lẽ chiếc bàn quyền lực của tương lai vẫn có nguyên thủ, chính khách và nhà ngoại giao, nhưng quanh đó sẽ ngày càng có thêm nhà khoa học, doanh nhân và CEO công nghệ. Không phải vì họ thay thế những người đang có mặt, mà bởi thế giới đã xuất hiện những nguồn lực mới. Bức ảnh tại Nhà Trắng vì thế có thể là một lát cắt nhỏ của một câu chuyện lớn hơn: quyền lực của tương lai không chỉ gắn với những nguồn lực đang có, mà ngày càng gắn với khả năng tạo ra những nguồn lực mà thế giới ngày mai cần đến.
Hoàng Anh Tuấn
Không có nhận xét nào