Tổng thông Trump cảnh báo Tập Cận Bình về Iran giữa lúc chiến tranh làm rung chuyển thị trường Hoa Kỳ.
Dr. Luan Vo , D.B.A.
Cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Cộng Tập Cận Bình tại Hoa Kỳ tuần này diễn ra giữa lúc chiến tranh Iran đã tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng, lãi suất và những tính toán an ninh của Washington. Đại sứ Hoa Kỳ tại Trung Cộng David Perdue cho biết Tổng thống Trump đã nói rõ với ông Tập rằng bất cứ sự trợ giúp nào của Trung Cộng dành cho Iran, trực tiếp hay gián tiếp, đều không thể chấp nhận. Cảnh cáo ấy bao gồm tin tình báo, bộ phận thiết bị và quân dụng. Theo ông Perdue, Washington đã chuyển cùng thông điệp này đến phía Trung Cộng từ nhiều tuần trước.
Ông Perdue mô tả cuộc nói chuyện giữa Tổng thống Trump và ông Tập là thẳng thắn và cởi mở. Theo lời vị đại sứ, 2 nhà lãnh đạo đang bắt đầu hình thành một mức độ tin cậy và tiếp tục làm việc với nhau về những vấn đề khó khăn. Tổng thống Trump sau đó tiếp ông Tập cùng các giới chức Trung Cộng tại quốc yến ở Tòa Bạch Ốc tối thứ Năm. Sự tiếp xúc ngoại giao ở cấp cao nhất vì vậy diễn ra song song với một cảnh cáo rất cụ thể của Washington liên quan đến Iran.
Vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn sau khi các nhà lập pháp Hoa Kỳ cảnh báo rằng Iran đang sử dụng hình ảnh vệ tinh Trung Cộng để hỗ trợ những cuộc oanh kích các căn cứ quân sự Hoa Kỳ tại Trung Đông. Các cảnh báo này bao gồm cuộc tấn công vào một căn cứ ở Jordan làm 3 quân nhân Hoa Kỳ thiệt mạng. Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian phủ nhận việc Iran sử dụng hình ảnh vệ tinh Trung Cộng trong cuộc phỏng vấn với Bret Baier của Fox News hôm thứ Năm. Với những dữ kiện hiện có, cáo buộc của phía Hoa Kỳ và lời phủ nhận của Tổng thống Iran phải được phân biệt rõ ràng.
Chiến tranh Iran đồng thời đang đi thẳng vào những con số mà người dân Hoa Kỳ nhìn thấy trong thị trường tài chánh. Hôm thứ Sáu, giá dầu West Texas Intermediate của Hoa Kỳ giảm 2% xuống khoảng $92 Mỹ kim một thùng, trong khi dầu Brent giảm 1% xuống khoảng $104 Mỹ kim. Giá dầu giảm khi xuất hiện hy vọng Eo biển Hormuz có thể được mở lại. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đề nghị mở lại tuyến đường này và tái khởi động thương thuyết nguyên tử với Hoa Kỳ trong vòng 7 ngày nếu Washington chấp nhận các điều kiện của Tehran.
Các nhà thương thuyết Hoa Kỳ và Iran tại New York cũng đang xem xét một thỏa thuận theo từng giai đoạn nhằm chấm dứt cuộc xung đột Trung Đông. Chỉ riêng khả năng ngoại giao đó đã xuất hiện cùng lúc với sự hạ nhiệt của giá dầu. Tuy nhiên, ảnh hưởng của chiến tranh trước đó đã đi sâu vào thị trường trái phiếu. Giá năng lượng cao dai dẳng do chiến tranh Iran là một trong những yếu tố được nêu ra phía sau đợt tăng lợi suất công khố phiếu trong tuần.
Lợi suất công khố phiếu Hoa Kỳ kỳ hạn 10 năm đã lên mức cao nhất kể từ năm 2007, còn lợi suất 30 năm đạt mức cao nhất kể từ năm 2004. Các mức gần nhất được ghi nhận là 5,183% và 5,478%. Những lời phát biểu nghiêng về việc siết chặt tiền tệ của Thống đốc Cục Dự Trữ Liên Bang Michael Barr và một phúc trình mạnh về chỉ số quản trị mua hàng cũng góp phần vào đà tăng. Giao dịch hợp đồng tương lai lãi suất liên bang cho thấy xác suất khoảng 66% Cục Dự Trữ Liên Bang sẽ tăng lãi suất trong tháng 10.
Ảnh hưởng đã lan sang tín dụng gia đình. Lãi suất thế chấp cố định 30 năm tăng lên 7,45%, mức cao nhất kể từ năm 2024. Kinh tế gia Heather Berger của Morgan Stanley cho biết đà giảm lãi suất thẻ tín dụng và vay mua xe từng diễn ra từ giữa năm 2024 đến đầu năm 2026 đã ngừng lại, trong khi lãi suất thế chấp tăng trở lại. Morgan Stanley dự trù áp lực này sẽ ảnh hưởng đến chi tiêu, đặc biệt đối với hàng hóa, và góp phần làm tăng trưởng tiêu thụ thực giảm tốc 40 điểm căn bản trong năm tới.
Wall Street vẫn tăng nhẹ hôm thứ Sáu. S&P 500 tăng 0,3%, Nasdaq Composite tăng 0,4% và Dow Jones tăng 190 điểm, tương đương 0,3%. Akamai Technologies tăng hơn 14% sau khi loan báo một thỏa thuận kéo dài nhiều năm với Anthropic. Tính đến cuối ngày thứ Năm, Dow đang hướng tới tuần giảm thứ 4 liên tiếp với mức giảm 0,6%, trong khi S&P 500 hướng tới mức tăng 0,7% và Nasdaq tăng 1,6% trong tuần.
Quan hệ kinh tế Hoa Kỳ và Trung Cộng cũng hiện diện bên cạnh những cuộc thảo luận về Iran. Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Jamieson Greer cho biết nhiều chi tiết hơn về thương thuyết giữa Washington và Bắc Kinh sẽ được công bố vào thứ Hai. Bộ trưởng Ngân Khố Scott Bessent trước đó cho biết 2 nước đã đồng ý kéo dài thêm 2 tháng thỏa thuận đình chiến thương mại. Vì vậy, cùng một tuần lễ chứng kiến Tổng thống Trump cảnh cáo ông Tập về Iran cũng chứng kiến 2 chính phủ tiếp tục thương thuyết về thương mại.
Thuế quan cũng đang tạo ra những diễn tiến cụ thể bên trong nền kinh tế Hoa Kỳ. Costco cho biết đã nhận $184 triệu Mỹ kim tiền hoàn thuế quan trong quý 4, gồm $174 triệu Mỹ kim tiền hoàn lại và $10 triệu Mỹ kim tiền lời. Tổng giám đốc Ron Vachris cho biết công ty đã tái đầu tư một phần số tiền vào việc hạ giá rau quả, thịt, nước uống, đồ dùng trong nhà và dụng cụ. Giám đốc tài chánh Gary Millerchip nói Costco dự định tiếp tục dành phần lớn tiền hoàn thuế quan để gia tăng giá trị cho hội viên.
Ở bên kia Đại Tây Dương, chính sách thương mại đối với Trung Cộng cũng đang gây sức ép lên Anh. Brussels đã nói với Thủ tướng Anh Andy Burnham rằng Anh cần tăng thuế đối với xe Trung Cộng và tiến gần hơn với chính sách thương mại của Liên Âu nếu muốn tránh những trở ngại từ quy định “sản xuất tại Âu Châu.” Phía Liên Âu cho rằng việc Anh gia nhập liên minh quan thuế có thể giải quyết phần lớn vấn đề, kể cả nỗi lo hàng Trung Cộng có thể đi qua Anh để tránh thuế quan của Liên Âu.
Ông Burnham muốn Anh được xem là một “đối tác đáng tin cậy” trong những quy định “Sản xuất tại Liên Âu” được đề nghị và cảnh báo rằng việc loại Anh ra ngoài có thể gây thiệt hại cho kỹ nghệ xe hơi nước này. Chính sách của Liên Âu nhằm giảm sự lệ thuộc vào bộ phận Trung Cộng bằng cách dành ưu tiên cho hàng hóa sản xuất tại Âu Châu. Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula von der Leyen cũng tuyên bố khối sẽ sử dụng mọi công cụ hiện có để giảm mức thâm hụt thương mại với Trung Cộng mà bà gọi là “không thể duy trì.”
Một vấn đề khác của thị trường công khố phiếu cho thấy cần thận trọng khi diễn giải những con số liên quan đến vốn ngoại quốc. Lượng công khố phiếu Hoa Kỳ được ghi nhận thuộc Pháp giảm $41,6 tỷ Mỹ kim trong tháng 7 năm 2026. Trong đó, số liệu chi tiết ghi nhận $6,7 tỷ Mỹ kim bán ròng và $6,0 tỷ Mỹ kim giảm do thay đổi giá thị trường, để lại $28,9 tỷ Mỹ kim chưa được giải thích bởi 2 thành phần này.
Phần chênh lệch đó không tự động chứng minh Pháp đã bán thêm $28,9 tỷ Mỹ kim. Giao dịch giữa 2 nhà đầu tư ngoại quốc có thể làm thay đổi lượng nắm giữ theo quốc gia mà không xuất hiện trong số liệu giao dịch với cư dân Hoa Kỳ. Nơi lưu ký chứng khoán cũng có thể làm thay đổi quốc gia được ghi nhận mà không thay đổi người sở hữu cuối cùng. Vương quốc Anh có khoản chênh lệch dương chưa được giải thích là $60,8 tỷ Mỹ kim, trong khi Pháp và Quần đảo Cayman cộng lại có chênh lệch âm khoảng $60,0 tỷ Mỹ kim, nhưng các con số này không xác định rằng đã có sự chuyển giao giữa 3 nơi.
Những tranh chấp về trách nhiệm của các đại công ty cũng xuất hiện trong tuần. Alabama đạt thỏa thuận với TikTok và công ty mẹ ByteDance của Trung Cộng chỉ vài ngày trước khi một vụ kiện dự trù được đưa ra xét xử. Alabama sẽ nhận tối thiểu $100 triệu Mỹ kim trong vòng 45 ngày và có thể nhận tới $300 triệu Mỹ kim nếu một số điều kiện được đáp ứng. TikTok đồng ý áp dụng giới hạn sử dụng 2 giờ mỗi ngày, khoảng ngừng sau 15 phút sử dụng và cải thiện việc kiểm tra tuổi.
Vụ kiện do Tổng Chưởng Lý Alabama Steve Marshall đệ trình cáo buộc TikTok thiết kế nền tảng gây nghiện cho trẻ em, đưa người dùng trẻ tuổi đến nội dung ngày càng mạnh về bạo lực và tự làm hại bản thân, đồng thời khiến người tiêu thụ hiểu sai về mức độ an toàn. TikTok nói an toàn của thanh thiếu niên là một ưu tiên trong việc thiết kế nền tảng và viện dẫn Điều 230 của Đạo Luật Communications Decency Act trong lập luận pháp lý của mình. Ít nhất 27 tiểu bang khác và Washington, DC cũng đã khởi kiện.
Tại New York, tranh chấp chính trị liên quan đến chiến tranh Trung Đông đã xuất hiện ngay trên đường phố trong thời gian Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc. NYPD bắt 103 người trong các cuộc biểu tình chống Israel hôm thứ Năm và sau đó trả tự do cho tất cả với giấy triệu tập về hành vi gây rối trật tự. Trong số những người bị bắt có nữ tài tử Susan Sarandon, nghị viên Hội Đồng Thành Phố New York Chi Ossé và ứng cử viên Dân Chủ Darializa Avila Chevalier. Chevalier nói bà biểu tình phản đối Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và đưa ra những cáo buộc mạnh mẽ về cuộc chiến, trong khi Ossé phổ biến hình ảnh lúc bị bắt cùng những lời chỉ trích Netanyahu.
Từ cuộc gặp tại Tòa Bạch Ốc đến giá dầu, lợi suất công khố phiếu, lãi suất thế chấp và những cuộc biểu tình tại New York, chiến tranh Iran và những tranh chấp rộng hơn tại Trung Đông đã chạm vào nhiều phần khác nhau của đời sống Hoa Kỳ trong cùng một tuần. Trung Cộng đồng thời xuất hiện trong những hồ sơ về an ninh, thương mại, thuế quan và TikTok, nhưng mỗi hồ sơ có dữ kiện và giới hạn riêng. Trong vấn đề trực tiếp nhất giữa Washington và Bắc Kinh, lập trường được Đại sứ David Perdue thuật lại rất cụ thể: Tổng thống Trump đã nói với ông Tập rằng sự trợ giúp của Trung Cộng dành cho Iran, dù trực tiếp hay gián tiếp, từ tin tình báo đến bộ phận thiết bị và quân dụng, đều không thể chấp nhận.
Luan Vo
Không có nhận xét nào