Hải Di Nguyễn
October 1, 2026
“…Bài viết trên Tuổi Trẻ nói Nghị quyết 23 “cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đại hội XIV và đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy của Đảng, xác định người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, mà còn là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.”
Họ cũng nói về “tự do lao động, học tập, sáng tạo” và xây dựng đất nước.
Thế nhưng trong thời gian gần đây, Việt Nam càng lúc càng siết chặt tự do trong nước, càng lúc càng với tay ngoài lãnh thổ và đàn áp xuyên quốc gia, càng lúc càng xử vắng mặt những người bất đồng chính kiến chẳng còn sống ở Việt Nam.
Nếu nhà nước Việt Nam thực sự muốn cộng đồng người Việt ở hải ngoại—bao gồm người gốc Việt— “cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc”, họ có sẵn sàng xây dựng môi trường tự do, không kiểm duyệt, không kiểm soát, không định hướng để tất cả có thể tự do suy nghĩ, sáng tạo, đóng góp cho đất nước cũng như có thể thẳng thắn góp ý phê bình những chính sách không đúng đắn của nhà nước mà không sợ bị quy chụp, kết tội đủ thứ không?”.
Ông Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại New York ngày 21/9. Photo: TTXVN, via Báo Thanh Niên.
Trong chuyến công du Hoa Kỳ vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước CHXHCNVN Tô Lâm đã “kêu gọi cộng đồng người Việt tại Mỹ khép lại quá khứ, cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc.”
Bài báo trên tờ Tuổi Trẻ cũng nói ông Tô Lâm “chia sẻ trải qua chiến tranh, chia cắt với nhiều đau thương, mất mát, chúng ta càng thấm thía giá trị của hòa bình.”
Nhưng “hòa hợp hòa giải” hay “khép lại quá khứ” không thể chỉ dừng lại ở mấy câu nói—chính quyền Việt Nam sẽ làm gì? Đây là một số câu hỏi chúng tôi muốn đặt ra với nhà nước Việt Nam.
Thương phế binh VNCH?
Hơn 50 năm sau khi chiến tranh kết thúc, nhà nước vẫn có chính sách phân biệt rất rõ miền Bắc và miền Nam: cựu chiến binh miền Bắc được hưởng trợ cấp đặc biệt và con liệt sĩ được cộng điểm ưu tiên vào đại học; trong khi thương phế binh VNCH bị đẩy ra rìa xã hội.
Không những bỏ rơi thương phế binh VNCH, nhà nước Việt Nam cũng không cho người khác giúp: họ sách nhiễu, bắt bớ, ép chấm dứt chương trình Tri ân thương phế binh VNCH của Dòng Chúa Cứu Thế ở Sài Gòn; cưỡng chế Vườn rau Lộc Hưng, tước đi nơi nương tựa của các thương phế binh, không cho họ chỗ ở; đe dọa, gây khó khăn cho bất kỳ ai muốn làm thiện nguyện…
Nếu nhà nước thực sự muốn “ghép lại quá khứ”, họ sẽ làm gì với các thương phế binh VNCH? Đó là chưa kể những người miền Nam bị bệnh tật và chấn thương tâm lý từ những ngày tháng trong tù cải tạo sau 1975?
Bây giờ số thương phế binh VNCH còn lại không bao nhiêu, hầu hết ít nhất cũng đã gần đất xa trời, bệnh tật, tàn phế, đời sống vô cùng khó khăn, liệu nhà nước này, sau hơn 50 năm chiến tranh kết thúc, có thể có chính sách trợ cấp cho họ như những người già, tàn tật khác, hay vẫn tiếp tục gạt họ ra ngoài lề xã hội?
Sách, báo với góc nhìn miền Nam?
Từ sau năm 1975, mọi sách, báo, sách giáo khoa… đều là góc nhìn cách mạng, góc nhìn của Đảng Cộng sản. Sách, báo miền Nam nếu không bị cấm thẳng thừng thì cũng bị vùi dập—không được quảng bá, không được đưa vào trường lớp, không được đưa vào danh sách các tác phẩm hay, không được dịch sang ngôn ngữ khác, v.v.
Theo thời gian một số sách thuộc các lĩnh vực khác đã được in ấn lại, nhưng toàn bộ nền văn học miền Nam, kể cả những tác phẩm không hề dính dáng đến chính trị, hay sách giáo dục, giáo khoa, các lĩnh vực khoa học xã hội…vẫn bị hoặc xem như không tồn tại, hoặc được đọc một cách hạn chế, với một số điều kiện nào đó. Còn với người dân bình thường cách duy nhất là tìm đọc trên mạng internet.
Nếu nhà nước thực sự muốn “ghép lại quá khứ”, họ có sẵn sàng xuất bản lại các tác phẩm văn học miền Nam hoặc được viết từ góc nhìn của miền Nam không? Có sẵn sàng đưa vào trường lớp không?
Sách, báo chỉ trích ông Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản?
Chỉ vụ ầm ĩ gần đây về cuốn Chuyện với Thanh—cuốn sách bị cấm xuất bản, 5 người bị bắt, một loạt báo chí bị phạt tiền vì quảng cáo—là đủ cho thấy chính quyền Việt Nam đang đi theo hướng nào. Cuốn Chuyện với Thanh, theo tôi biết, còn không chỉ trích ông Hồ Chí Minh.
Vài ngày trước, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng ra quyết định không cho trường lớp tiếp tục dạy cuốn Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh.
Tuy nhiên, trang web Cựu Chiến binh Việt Nam viết:
“Hình tượng nhân vật mà nhóm soạn sách đưa vào cho học sinh học tập là: “Anh bộ đội bước ra từ cuộc chiến với chấn thương tâm hồn nặng nề trước những hy sinh, mất mát, đổ vỡ do chiến tranh gây nên và trước khả năng mai một của trí nhớ cộng đồng về một thời kỳ lịch sử…” là phản cảm. Không ai muốn con em mình học tập “tấm gương” tiêu cực như thế này.”
Tức là đau đớn vì mất mát của chiến tranh cũng không được, dù đây là tác phẩm của một người lính miền Bắc, thể hiện cái nhìn của miền Bắc.
Nếu nhà nước thực sự muốn “khép lại quá khứ”, họ có muốn trước tiên phải nhìn thẳng vào quá khứ, nhìn nhận sai lầm của Đảng Cộng sản, và cho xuất bản những cuốn sách chỉ trích Đảng và ông Hồ Chí Minh không?
Nói thêm về Nghị quyết 23
Bài viết trên Tuổi Trẻ nói Nghị quyết 23 “cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đại hội XIV và đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy của Đảng, xác định người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ là bộ phận không tách rời của cộng đồng dân tộc Việt Nam, mà còn là một trong những nguồn lực chiến lược quan trọng, góp phần nâng cao sức mạnh tổng hợp quốc gia.”
Họ cũng nói về “tự do lao động, học tập, sáng tạo” và xây dựng đất nước.
Thế nhưng trong thời gian gần đây, Việt Nam càng lúc càng siết chặt tự do trong nước, càng lúc càng với tay ngoài lãnh thổ và đàn áp xuyên quốc gia, càng lúc càng xử vắng mặt những người bất đồng chính kiến chẳng còn sống ở Việt Nam.
Nếu nhà nước Việt Nam thực sự muốn cộng đồng người Việt ở hải ngoại—bao gồm người gốc Việt— “cùng chung tay kiến tạo tương lai dân tộc”, họ có sẵn sàng xây dựng môi trường tự do, không kiểm duyệt, không kiểm soát, không định hướng để tất cả có thể tự do suy nghĩ, sáng tạo, đóng góp cho đất nước cũng như có thể thẳng thắn góp ý phê bình những chính sách không đúng đắn của nhà nước mà không sợ bị quy chụp, kết tội đủ thứ không?
Hải Di Nguyễn
Không có nhận xét nào