Từ sách giáo khoa đến công văn của Đội Thiếu niên: Ai đang định hướng trẻ em Việt Nam về việc hiến mô, tạng?
WeHear
23/10/2026
Trẻ em Việt Nam có quyền tự chủ, tự quyết nhất thế giới!
Mai Bá Kiếm
Vấn đề hiến tạng của trẻ em dưới 18 tuổi
Bs. Xuân Sơn Võ
23/10/2026
“…Chiến dịch lấy ý kiến trẻ em về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) được triển khai thông qua hệ thống Hội đồng Đội đang khiến phụ huynh bức xúc.
Theo Công văn số 114-CV/HĐĐ ngày 23/10 của Hội đồng Đội tỉnh Khánh Hòa, chiến dịch bắt nguồn từ đề nghị của Cục Bà mẹ và Trẻ em thuộc Bộ Y tế ngày 16/10, sau đó được Hội đồng Đội Trung ương triển khai bằng Công văn số 317-CV/HĐĐTW ngày 19/10.
Không phải tự nhiên mà rần rần chuyện Hội đồng Đội ở các trường gửi công văn khảo sát trẻ em về chuyện hiến tạng. Nó là cả một quá trình có sự kết hợp giữa Bộ Giáo dục, Bộ Y tế và Đội Thiếu niên Tiền phong, tổ chức ngoại vi của đảng Cộng sản Việt Nam trong trường học.
Từ câu chuyện một em bé 7 tuổi hiến giác mạc được đưa vào sách Giáo dục công dân lớp 6, đến những công văn của Hội đồng Đội yêu cầu triển khai khảo sát dự thảo luật hiến mô, tạng với mục tiêu phấn đấu 100% trẻ em tham gia, một vấn đề nghiêm trọng đang được đặt ra: Trẻ em Việt Nam đang được giáo dục về quyền tự quyết đối với cơ thể, hay đang được định hướng nhìn việc hiến mô, tạng như một nghĩa vụ đạo đức?
Trong sách Giáo dục công dân lớp 6, bài “Yêu thương con người”, câu chuyện bé Nguyễn Hải An qua đời khi mới 7 tuổi và được gia đình đồng ý hiến giác mạc, được sử dụng làm ví dụ về lòng nhân ái. Sau câu chuyện, sách đặt câu hỏi: “Ước nguyện của bé Hải An là gì? Em có suy nghĩ như thế nào về ước nguyện đó?”
Sách Giáo dục công dân lớp 6, bài “Yêu thương con người”
Không ai phủ nhận ý nghĩa nhân đạo của việc hiến giác mạc cứu người. Nhưng tại sao một quyết định y khoa liên quan đến cơ thể và cái chết lại được lựa chọn làm ví dụ giáo dục lòng yêu thương cho học sinh mới 11–12 tuổi? Đến cả người lớn trước khi quyết định hiến tạng còn phải trăn trở suy nghĩ rất nhiều. Vậy mà trẻ em Việt Nam được giao nhiệm vụ suy nghĩ về chuyện này từ rất sớm là vì lý do gì?!
Rồi liệu học sinh có được giải thích rằng không đồng ý hiến mô, tạng cũng là một lựa chọn hoàn toàn chính đáng?
Chiến dịch lấy ý kiến trẻ em về dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) được triển khai thông qua hệ thống Hội đồng Đội đang khiến phụ huynh bức xúc.
Theo Công văn số 114-CV/HĐĐ ngày 23/10 của Hội đồng Đội tỉnh Khánh Hòa, chiến dịch bắt nguồn từ đề nghị của Cục Bà mẹ và Trẻ em thuộc Bộ Y tế ngày 16/10, sau đó được Hội đồng Đội Trung ương triển khai bằng Công văn số 317-CV/HĐĐTW ngày 19/10.
Công văn số 114-CV/HĐĐ ngày 23/10 của Hội đồng Đội tỉnh Khánh Hòa
Tại TP.HCM, hệ thống Hội đồng Đội yêu cầu các liên đội tiểu học và trung học cơ sở phổ biến đường link khảo sát, phấn đấu 100% trẻ em trên địa bàn tham gia trước ngày 25/10. Vậy là quyền được bày tỏ ý kiến đã có nguy cơ bị biến thành một nhiệm vụ hoàn thành chỉ tiêu?!
Điều đáng nói là dự thảo luật lần này đề xuất mở rộng một số trường hợp người dưới 18 tuổi được hiến mô tái sinh khi còn sống và hiến mô, tạng sau khi qua đời, với những điều kiện nhất định. Như vậy, chính những đứa trẻ được huy động tham gia khảo sát cũng thuộc nhóm có thể chịu tác động trực tiếp của dự luật.
Ngày 23/10, Hội đồng Đội tỉnh Khánh Hòa ban hành văn bản yêu cầu dừng khảo sát theo chỉ đạo của Hội đồng Đội Trung ương và đề nghị của Bộ Y tế. Cùng ngày, Bộ Y tế lên tiếng khẳng định dự thảo không khuyến khích trẻ em hiến tạng, mà nhằm bảo vệ quyền lợi của trẻ và mở rộng cơ hội cứu chữa người bệnh.
Nhưng Bộ Y tế vẫn phải trả lời: Vì sao chiến dịch được triển khai rồi nhanh chóng bị yêu cầu dừng? Ai đặt ra chỉ tiêu 100% trẻ em tham gia? Những phiếu khảo sát đã thu thập sẽ được xử lý ra sao?
Và Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng cần giải thích: Khi đưa câu chuyện hiến giác mạc vào bài học về lòng yêu thương con người, ngành giáo dục đã bảo đảm thế nào để học sinh hiểu rằng lòng nhân ái không đồng nghĩa với nghĩa vụ hiến tặng cơ thể?
Một đứa trẻ có quyền được sống, được chữa bệnh, được vui chơi, được bảo vệ cơ thể và được nói không. Không đứa trẻ nào phải chứng minh lòng yêu thương con người bằng việc đồng ý hiến mô, tạng.
Nếu thực sự đặt lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu, Nhà nước phải bảo đảm rằng các em được cung cấp thông tin đầy đủ, phù hợp với độ tuổi và được tự do hình thành quan điểm, thay vì chịu áp lực từ những khuôn mẫu đạo đức hay chỉ tiêu hành chính.
Trẻ em Việt Nam có quyền tự chủ, tự quyết nhất thế giới!
Mai Bá Kiếm
Sáng 21/10, thừa ủy quyền của Thủ tướng, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan trình Quốc hội dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi). Trong đó, người dưới 18 tuổi được đăng ký hiến và được hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn. Điều kiện là đã đăng ký hiến hoặc có nguyện vọng trước khi chết và được người đại diện đồng ý.
Trong khi Luật hiện hành nghiêm cấm người dưới 18 tuổi đăng ký hiến tạng, dù người giám hộ đồng ý. Trước đây, Bộ Luật Dân sự đã cho phép người dưới 18 được giao dịch (bán, cho, tặng) tài sản giá trị cao (bất động sản, xe Rolls-Royce) nếu được người giám hộ đồng ý. Tạng là tài sản “vô giá” so với “giá trị cao” của bất động sản mà trẻ em còn được cho tặng, rõ ràng quyền hạn của trẻ em được nâng lên một tầm cao mới.
Trẻ em dưới 18 tuổi chưa được đi bầu và ứng cử, nhưng Quốc hội luôn luôn biết lắng nghe và thấu hiểu những nguyện vọng chánh đáng của trẻ em từ 7 tuổi đến dưới 18 về các dự án Luật liên quan, lẫn không liên quan, đến quyền lợi và nghĩa vụ của chúng.
Ông bà xưa cổ hủ hay ví von, trẻ vị thành niên là “tuổi ăn chưa no, lo chưa đủ”, nhưng ở thời đại vươn mình, trẻ 7 tuổi có não trạng lớn nhanh như Phù Đổng nên đủ ý thức và trải nghiệm để góp ý dự luật.
Tuy nhiên do dân trí người lớn chưa cao, hễ thắc mắc là comment, nên báo chí phải viết bài “Vì sao Bộ Y tế lấy ý kiến trẻ em từ 7 tuổi về hiến, ghép mô tạng“. Dư luận già chuyện, trẻ em đưới 18 được hiến tạng, thì trẻ 7 tuổi có nghĩa vụ và quyền lợi liên quan, phải hỏi chúng nó chứ? Dân chủ thế này là cùng!
Trước đó 3 năm, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam tổ chức lấy ý kiến trẻ em về Dự Luật đất đai sửa đổi tại trường THCS Lương Yên. Bị dư luận chọc quê, cà khịa, Chủ tịch Hội – Hà Đình Bổn thanh minh thanh nga trên báo rằng, lấy ý kiến trẻ em về Luật đất đại là đúng quy định pháp luật.
Có nền dân chủ nào bằng hôn? Đề nghị lấy ý kiến trẻ em về Dự luật Người cao tuổi sửa đổi cho nó máu!
Vấn đề hiến tạng của trẻ em dưới 18 tuổi
Bs. Xuân Sơn Võ
24/10/2026
Hiện nay, đang có hai xu hướng trong việc hiến tạng của trẻ em. Các nhà chuyên môn và những người đang phải chờ đợi tạng hiến mòn mỏi thì ủng hộ cho việc cho phép lấy tạng của trẻ em đã chết não. Còn nhiều người khác lại phản đối việc xin ý kiến các cháu dưới 18 tuổi về việc cho tạng của các cháu.
Rất nhiều người diễn giải cuộc tranh luận này dưới nhiều góc độ khác nhau, nhưng hầu như họ tóm lại, rằng một bên ủng hộ cho trẻ em hiến tạng, và một bên kiên quyết phản đối việc cho phép trẻ em hiến tạng. Tuy nhiên, theo nhìn nhận của tôi, thì ý kiến của các bên là như tôi vừa nói ở trên.
Bản thân tôi là người đã từng tham gia vào việc hình thành tiêu chuẩn chết não ở Việt Nam, làm nền tảng cho việc hiến tạng. Cá nhân tôi cũng là người đăng ký hiến tạng sau khi chết não, thì tôi thấy, việc hiến tạng trẻ dưới 18 tuổi đã chết não là việc nên làm. Tạng của các cháu dưới 18 tuổi đã chết não là một nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, giúp cứu sống nhiều người, trong đó có cả một số cháu nhỏ khác, dưới 18 tuổi và cần ghép tạng.
Đối với người đã chết não, những tạng nào của họ còn dùng được, đều là nguồn tài nguyên quý giá cho những người đang cần tạng để ghép. Các cháu dưới 18 tuổi cũng không nằm ngoài qui luật đó. Tôi đã tìm các thông tin về biểu mẫu khảo sát hiến tạng dành cho trẻ em, nhưng chỗ thì 404, chỗ lại không tiếp nhận ý kiến nữa, và không đăng phiếu khảo sát.
Có 2 vấn đề liên quan đến chuyện này. Thứ nhất là chuyện khảo sát ý kiến trẻ em (từ 7 tuổi), và thứ hai là vấn đề mấu chốt về mặt kỹ thuật, là trẻ em “ĐÃ CHẾT NÃO”.
Do tôi không tìm thấy biểu mẫu khảo sát, nên tôi không có ý kiến về biểu mẫu. Nhưng tôi thấy, việc khảo sát ý kiến của trẻ 7, 8 tuổi về vấn đề lấy tim, lấy thận, lấy gan… của chúng, nghe vừa rùng rợn, vừa ám ảnh đối với tôi, một ông già U70, từng làm việc trong ngành y, chứ đừng nói với các cháu bé đang tuổi ăn tuổi chơi, chưa định hình quan điểm chính trị, xã hội. Các cháu còn chưa được đi bầu, vì chúng chưa có đủ năng lực để nhận biết đúng sai trong những chuyện quan trọng, tại sao lại hỏi ý kiến chúng một việc còn khó khăn hơn nhiều?
Ngoài ra, những qui định không cho các cháu mua vé số, rồi cho các cháu bán vé số, rồi bắt các cháu phải phổ cập cấp 1… sao không lấy ý kiến các cháu? Đó cũng là quyền lợi thiết thân của các cháu mà. Đó là chưa nói vai trò của người hướng dẫn các cháu làm các phiếu khảo sát. Tôi không tin là tất cả các thầy cô đều có chính kiến trong việc này. Nhiều thầy cô chỉ biết, hoặc chỉ hành động theo lệnh của cấp trên (nên mới có việc xua giáo viên đi report một số trang fb). Họ sẽ hướng dẫn các cháu trả lời ý kiến ra sao, theo chính kiến của họ, hay theo hướng dẫn của ai? Và luật đưa ra trên những ý kiến kiểu đó sẽ đại diện cho quyền lợi của ai?
Theo tôi, Luật về hiến tạng có thể qui định việc cho phép hiến và lấy tạng của các cháu bé ĐÃ CHẾT NÃO với sự đồng thuận của cơ quan y tế, người giám hộ. Để bảo đảm cái thân thể ĐÃ CHẾT NÃO của các cháu không bị những kẻ khác lợi dụng, cần có sự đồng ý của Hội bảo vệ Bà mẹ và Trẻ em tại địa phương nơi cháu cư trú, và cả chính quyền (hoặc công an) nơi cháu cư trú. Mặc dù cho đến nay, các cơ quan đó chưa được coi là làm tròn chức năng đối với trẻ em, nhưng việc họ tham gia vào quyết định hiến tạng sẽ góp phần hạn chế việc lợi dụng thân thể các cháu để trục lợi.
Tôi nghĩ, cần phải có một giải pháp hợp lý, hợp tình để không bỏ phí các tạng khi các cháu dưới 18 tuổi ĐÃ CHẾT NÃO, làm cho cuộc sống và cái chết của các cháu không trở nên vô nghĩa, đồng thời góp phần giải quyết nhu cầu về tạng, phục vụ cho rất nhiều người kém may mắn đang phải xếp hàng chờ đợi tạng hiến.
BS Võ Xuân Sơn FB
Ảnh chụp màn hình hai bài viết liên quan
Bình Luận từ Facebook
Không có nhận xét nào