Đừng khóc ở Long Thành!

Trương Châu Hữu Danh

08/11/2026

Tui có ông anh làm thầu phụ ở Long Thành. Mà nói “thầu” cho ngầu, chứ ổng có bầy xe rồi làm thuê ở đó.

Bữa giờ thiên hạ cứ trầm trồ nhìn vào đại công trường siêu dự án Sân bay Long Thành. Đọc báo thấy số liệu tiến độ thi công ngoài hiện trường chạy băng băng, sản lượng thực hiện đạt tới 85,55%, ai cũng nghĩ ngày cất cánh không còn xa.

Nhưng đằng sau cái vẻ hoành tráng, hào nhoáng đó là một nghịch lý đắng ngắt mà chỉ có người trong cuộc mới thấu: Nhà thầu đang nghẹt thở vì đói vốn!

Bảng tiến độ thì lao đi vù vù, nhưng bảng giải ngân tài chính thực tế lại lẹt đẹt ở mức 54,49%. Anh em tính thử coi, độ vênh hơn 31% đó là bao nhiêu tiền? Gần 26.800 tỷ đồng!

Nghĩa là nhà thầu đã đổ mồ hôi, nước mắt, xuất kho vật tư, thiết bị làm xong khối lượng khổng lồ ngoài hiện trường rồi, nhưng tiền thực nhận thì vẫn nằm trong kho. Họ đang phải tự móc tiền túi, cắm tài sản để vay ngân hàng gánh lãi suất nhằm “nuôi” công trường, giữ danh dự cho một dự án trọng điểm quốc gia.

Tại gói thầu số 4.8, số tiền bị giam lên tới 2.821 tỷ đồng. Cá biệt như gói thầu 5.10 – hạng mục nhà ga hành khách vốn là trái tim của sân bay, liên danh nhà thầu đã vắt kiệt sức làm xong 90% khối lượng nhưng mới chỉ được thanh toán vỏn vẹn 50%. Đã vậy, họ còn dính cú đòn kép từ bão giá: Giá nhựa đường nhảy từ 27.000 đồng lên 29.000 đồng/thùng, đá xây dựng mỏ Tân Cang thì khan hiếm, giá tăng dựng đứng. Với những hợp đồng đơn giá cố định, nhà thầu coi như tự bơi bù lỗ, càng làm nhanh càng lỗ!

Chuỗi cung ứng biến động, 12/16 gói thầu bắt buộc phải chủ động thay đổi nhà sản xuất, đổi mã hiệu thiết bị hoặc điều chỉnh thiết kế để kịp tiến độ, không để công trường bị dừng. Nhà thầu chọn hy sinh, linh hoạt vì cái chung, để rồi khi nộp hồ sơ hoàn công nghiệm thu, khâu thẩm định lại bị tắc nghẽn vì vướng cơ chế pháp lý. Chủ đầu tư không thể ký chi vì sợ sai quy trình. Tiền của doanh nghiệp vì vậy mà ngóng mãi không về!

Nhưng tui  tin, Long Thành không thể và không được phép trở thành nơi để các nhà thầu phải rơi nước mắt. Thấy doanh nghiệp kiệt quệ, Chính phủ và chủ đầu tư ACV đã không thể ngồi yên, họ đang kích hoạt những giải pháp đặc cách rất quyết liệt để giải cứu dòng tiền: 

Thứ nhất là cơ chế “kiểm định khắc phục” khẩn cấp. Hội đồng kiểm định liên ngành đã vào cuộc, tổ chức thẩm định chất lượng và áp giá trực tiếp ngay tại hiện trường đối với hơn 8.900 tỷ đồng thuộc các hạng mục thay đổi xuất xứ vật tư. Đây chính là chiếc phao cứu sinh để hợp thức hóa hồ sơ, làm căn cứ ký biên bản nghiệm thu chính thức và mở khoá dòng tiền bị treo.

Thứ hai là dòng máu tài chính đã bắt đầu được bơm. ACV liên tục thực hiện 7 đợt giải ngân khẩn cấp với tổng trị giá khoảng 6.300 tỷ đồng để giải vây cho các nhà thầu. Quy trình xử lý hồ sơ cũng được nới lỏng khi chấp nhận thanh toán một phần dựa trên khối lượng vật tư, thiết bị đã tập kết an toàn tại bãi, không bắt buộc phải lắp đặt xong xuôi mới cho lấy tiền.

Thứ ba là việc kiểm soát giá cả. Bộ Xây dựng và tỉnh Đồng Nai đang rà soát để cập nhật chỉ số giá xây dựng sát từng tháng, tính toán bù giá trượt giá sòng phẳng cho anh em, đồng thời siết quản lý mỏ đá Tân Cang để chặt đứt nạn găm hàng, ép giá.

Nhà thầu dám nhận siêu công trình thế kỷ là họ đã dám chia sẻ áp lực, gánh vác thể diện quốc gia cùng đất nước. Việc giải cứu và khơi thông dòng tiền cho họ lúc này không chỉ là câu chuyện sòng phẳng về kinh tế, mà còn là chìa khóa sống còn để đưa Sân bay Long Thành cán đích thành công trước ngày Noel một cách trọn vẹn nhất!