Liệu Đông Nam Á có đang tham gia vào một cuộc chạy đua vũ trang?

Phuc Dinh Kim/Việt Nam

21/01/2026

“...Các quốc gia Đông Nam Á đang bị mắc kẹt giữa nhu cầu thương mại kinh tế với Trung Quốc và sự đảm bảo an ninh của Mỹ. Việc mua sắm của Singapore không nhất thiết nhằm mục đích "thắng" một cuộc chiến chống lại một siêu cường, mà là để đảm bảo họ quá "khó tính" để dễ dàng bị ép buộc - một chiến lược thường được gọi là học thuyết "Tôm độc" (Poison Shrimp)”.

Vào ngày 21 tháng 1 năm 2026, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đã phê duyệt thương vụ bán cho Singapore trị giá 2,3 tỷ đô la, bao gồm tối đa bốn máy bay tuần tra biển P-8A Poseidon và tám ngư lôi hạng nhẹ MK-54. Thương vụ này không chỉ đơn thuần là nâng cấp phần cứng; nó thể hiện một sự thay đổi đáng kể trong khả năng giám sát và tấn công tầm xa của Singapore, củng cố vai trò của nước này như một "điểm tựa" an ninh quan trọng ở Đông Nam Á.

Singapore đang thay thế phi đội máy bay Fokker 50 đã cũ, được đưa vào sử dụng từ năm 1993. P-8A Poseidon là một bước tiến vượt bậc. Trong khi Fokker 50 chỉ giới hạn ở các cuộc tuần tra khu vực, P-8A (dựa trên Boeing 737) có tầm hoạt động vượt quá 1.200 hải lý và hỗ trợ tiếp nhiên liệu trên không, cho phép Singapore giám sát các vùng xa xôi của Biển Đông và Ấn Độ Dương.

Sự kết hợp giữa các cảm biến âm thanh tiên tiến của P-8A và ngư lôi MK-54 mang lại cho Singapore khả năng "tìm kiếm và tiêu diệt". Điều này rất quan trọng khi các nước láng giềng trong khu vực (bao gồm Trung Quốc, Indonesia và Việt Nam) đang nhanh chóng mở rộng hạm đội tàu ngầm của họ.

Bằng cách gia nhập "Câu lạc bộ P-8" - bao gồm Hoa Kỳ, Úc, Ấn Độ và Hàn Quốc - Singapore có thể chia sẻ dữ liệu thời gian thực và phối hợp các nhiệm vụ với các đối tác này một cách liền mạch. Khả năng "cắm và chạy" này biến Singapore thành một trung tâm quan trọng cho các mạng lưới an ninh hàng hải do Hoa Kỳ dẫn đầu ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Singapore nằm trên eo biển Malacca, một trong những điểm nghẽn hàng hải quan trọng nhất thế giới. Những máy bay này cho phép Singapore cung cấp "an ninh chủ động", đảm bảo các tuyến đường biển vẫn thông suốt và ngăn chặn các hoạt động vùng xám (như xâm nhập của tàu không xác định hoặc khai thác tài nguyên bất hợp pháp).

Liệu Đông Nam Á có đang tham gia vào một cuộc chạy đua vũ trang? 

Thuật ngữ "chạy đua vũ trang" thường được sử dụng, nhưng tình hình hiện tại ở Đông Nam Á được mô tả chính xác hơn là quá trình hiện đại hóa mang tính cạnh tranh, được thúc đẩy bởi hai yếu tố chính:

- "Sự gia tăng tàu ngầm".

Có sự tập trung đặc biệt vào chiến tranh dưới nước. Khi Trung Quốc tăng cường sự hiện diện của tàu ngầm ở Biển Đông, các quốc gia Đông Nam Á đang phản ứng. Indonesia và Việt Nam đã mua hoặc đang tìm kiếm các tàu ngầm diesel-điện tiên tiến. Singapore hiện đang nhận các tàu ngầm lớp Invincible được chế tạo theo yêu cầu.

- Việc mua P-8A là cách Singapore đảm bảo họ có thể quan sát được những gì đang xảy ra dưới mặt nước.

Các quốc gia Đông Nam Á đang bị mắc kẹt giữa nhu cầu thương mại kinh tế với Trung Quốc và sự đảm bảo an ninh của Mỹ. Việc mua sắm của Singapore không nhất thiết nhằm mục đích "thắng" một cuộc chiến chống lại một siêu cường, mà là để đảm bảo họ quá "khó tính" để dễ dàng bị ép buộc - một chiến lược thường được gọi là học thuyết "Tôm độc" (Poison Shrimp).

Đinh Kim Phúc