Mấy hôm nay mình về Việt Nam chưa tới 72 tiếng mà đã được nhiều anh chị hỏi về câu chuyện du học. Ở đây mình xin quote lại một vài bài mình đã viết trước đây về du học: Du học như một vụ đầu tư mạo hiểm Nếu bạn đọc ba bài này xong mình tin rằng bạn và gia đình sẽ có một góc nhìn nhất định về ba câu hỏi:
2026 đang có gì mới? Điều mình muốn chia sẻ là vài câu chuyện về du học 2026. Thứ nhất, các nước “nói tiếng Anh” không còn là lợi thế tuyệt đối về lựa chọn trường Bảng QS World University Rankings 2027 vừa công bố cho thấy Trung Quốc, Ấn Độ và một số nước châu Á đang cải thiện rõ vị thế nghiên cứu; trong QS 2027, Peking University và Tsinghua đều đã ở nhóm rất cao. Tuy Mỹ và Anh vẫn giữ phần lớn vị trí dẫn đầu ở nhóm đầu bảng, sự độc tôn đó đang bị Trung Quốc (bao gồm Hong Kong) đe dọa. Thứ hai, nhưng các nước nói tiếng Anh vẫn là lợi thế lớn về thị trường lao động nếu bạn muốn học và ở lại. Nhiều chương trình master ở Hà Lan, Đức, Bắc Âu, Pháp, Tây Ban Nha… vẫn dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh và có lợi thế chi phí. Nhưng khi bước vào thị trường lao động bản địa, tiếng địa phương thường quyết định mạnh ở các ngành cần giao tiếp, làm việc với khách hàng, pháp lý, y tế, khu vực công hoặc doanh nghiệp nội địa. Nói cách khác, khu vực Châu Âu nói riêng và nhiều nước không nói tiếng Anh đang có xu hướng yêu cầu nhân lực phải nói được tiếng bản địa lưu loát để làm việc. Chuyện này nhiều khả năng sẽ tăng lên, không giảm đi trong vài ba năm tới, một phần do sự trỗi dậy của cánh hữu một số nước, nhưng một phần do nhu cầu thị trường. Nói cách khác, dù đã khó hơn khá nhiều so với vài năm trước, các nước nói tiếng Anh vẫn thuận lợi trong câu chuyện hòa nhập và rào cản thị trường việc làm. Nói một cách nào đó, thị trường việc làm ở Anh đang quay lại như giai đoạn “chặt” với dân Châu Á như thời của bác May làm thủ tướng (thời điểm tui bắt đầu đi làm ở Anh). Nhưng rồi anh em vẫn có người kiếm được việc. Vấn đề thật sự của các thị trường nước ngoài hiện tại là kinh tế tăng trưởng không đều, tập trung vào một số khu vực tăng trưởng cao như AI, data center, phần còn lại thì tăng trưởng chậm hoặc sụt giảm nên nhu cầu việc ở nước ngoài nói chung là không dễ. Thứ ba, các cơ chế visa ở lại làm việc sau tốt nghiệp đang ít thuận lợi hơn, nhưng vẫn còn duy trì tốt hơn giai đoạn xấu nhất. Ví dụ như ông đang bị complain rất nhiều là ông UK đang siết lợi ích sau tốt nghiệp: Graduate visa vẫn là 2 năm nếu nộp trước hoặc trong năm 2026, nhưng giảm xuống 18 tháng từ ngày 1/1/2027 đối với phần lớn người học, riêng PhD vẫn có lộ trình 3 năm (khiến số hồ sơ tui nhận xin học PhD tăng mấy lần năm nay, nhưng tui full capacity rồi, không thể nhận nữa). Và tui cũng chia sẻ một vài myth không có thật để mọi người không bị các ông tư vấn du học bậy bạ nào đó chém gió về du học Anh và ở lại: Cơ hội startup và visa founder có thật (bạn tui vừa được), nhưng không nên xem là lối đi phổ thông sau du học. Đừng nghĩ là ai cũng được nếu chỉ cần chém gió ra dự án thôi. Bạn ấy có 1 startup và 3-4 role trong các founder support programme của UK. Ứng viên phải được tổ chức được phê duyệt bảo lãnh, ý tưởng phải chứng minh tính đổi mới, khả năng tăng trưởng và tạo việc làm. Cơ bản phải có nhiều người có tên tuổi bảo lãnh, và chủ yếu đến từ việc bạn ấy nỗ lực rất nhiều để tạo những network đó từ việc làm thật cho người ta. Đây không phải con đường “chuyển diện” đơn giản là vẽ ra 1 cái dự án rồi xong mà không biết ai tư vấn bậy bạ cho bà con. Anh–EU có dấu hiệu ấm lên, nhưng chưa phải sự quay lại của tự do di chuyển lao động. Tuy nhiên chi tiết vẫn thương thảo và cái gọi là thị trường lao động kết nối lại UK-EU chắc còn xa vời vợi. Bài học 2026 Du học 2026 không còn là cuộc chơi “đi nước nói tiếng Anh là an toàn nhất” hay “chọn trường QS cao nhất là tối ưu nhất”. Những cân nhắc bạn và gia đình cần tính toán:
Và mình muốn nhấn mạnh thêm một điều với các bậc phụ huynh:
|
Hồ Quốc Tuấn
Không có nhận xét nào